2020 - 2021
SOCIAAL WERK PERSPECTIEF
SOCIAAL WERK - ARTEVELDEHOGESCHOOL
,INHOUDSOPGAVE
1 SOCIAAL WERKBOOM .............................................................................................................................. 7
2 GLOBALE DEFINITIE .................................................................................................................................. 7
2.1 DOELEN UIT DE GLOBALE DEFINTIE ....................................................................................................... 8
2.2 PARTICIPATIEVE METHODOLOGIE ....................................................................................................... 11
2.3 PRINCIPES UIT DE GLOBALE DEFINITIE ................................................................................................ 11
2.4 ONDERBOUWING VAN PRAKTIJK DOOR KENNIS ................................................................................. 13
2.5 INHEEMDE EN LOKALE VORMEN VAN KENNIS .................................................................................... 13
2.6 WELZIJNDSBEVORDERING ................................................................................................................... 13
2.7 KRITIEK EN VOORDELEN VAN DEFINITIE SOCIAAL WERK ..................................................................... 14
3 MENSENRECHTEN .................................................................................................................................. 14
3.1 EERSTE GENERATIE MENSENRECHTEN ................................................................................................ 15
3.2 TWEEDE GENERATIE MENSENRECHTEN .............................................................................................. 15
3.3 DERDE GENERATIE MENSENRECHTEN ................................................................................................. 16
3.4 GEEN RANGORDE TUSSEN MENSENRECHTEN ..................................................................................... 16
3.5 MENSENRECHTEN ONDER DRUK ......................................................................................................... 18
4 HISTORIEK VAN SOCIAAL WERK ............................................................................................................. 20
4.1 KORTE GESCHIEDENIS SOCIAAL WERK ................................................................................................. 20
4.1.1 SOCIAAL WERK IN MIDDELEEUWEN................................................................................................ 20
4.1.2 KAREL DE GROTE (800 NC) .............................................................................................................. 21
4.1.3 IN DEZE TIJD .................................................................................................................................... 21
4.2 SOCIAAL WERK VAN 1500 TOT 1750 ................................................................................................... 22
4.3 SOCIAAL WERK ROND 1750 ................................................................................................................. 22
4.3.1 MAATSCHAPPIJ TOT NUT VAN ’T ALGEMEEN (1784) ...................................................................... 22
4.3.2 IN ONZE TIJD .................................................................................................................................... 23
4.4 SOCIAAL WERK VANAF INDUSTRIËLE REVOLUTIE ................................................................................ 23
4.4.1 IN ONZE TIJD .................................................................................................................................... 24
4.5 FOUNDING MOTHERS .......................................................................................................................... 24
4.6 SOCIAAL WERK NA WOI ....................................................................................................................... 25
1
, 4.7 SOCIAAL WERK NA WOII ...................................................................................................................... 25
4.8 SOCIAAL WERK VANAF 1950 ................................................................................................................ 26
4.9 HISTORIEK SOCIAAL WERK IN JAREN 60 .............................................................................................. 26
4.10 SOCIAAL WERK 1980 ............................................................................................................................ 27
4.11 SOCIAAL WERK VANAF 1990 ................................................................................................................ 27
4.12 ONTWIKKELING VAN OPLEIDING SOCIAAL WERK ................................................................................ 28
4.13 PROFESSIONALISERING EN KADERVORMING ...................................................................................... 28
5 DISCOURSEN .......................................................................................................................................... 30
5.1 WAT IS EEN DOMINANT DISCOURS? ................................................................................................... 30
5.2 DOMINANTE DISCOURSEN EN SOCIAAL WERK .................................................................................... 30
5.3 BIOMEDISCH DISCOURS: KERNELEMENTEN ........................................................................................ 31
5.3.1 SPANNING TUSSEN BIOMEDISCH DISCOURS EN SOCIAAL WERK .................................................... 31
5.3.2 UITDAGINGEN VOOR SOCIAAL WERKERS TAV BIOMEDISCHE DISCOURS ....................................... 31
5.4 NEOLIBERAAL DISCOURS: KERNELEMENTEN ....................................................................................... 32
5.4.1 NEOLIBERAAL DISCOURS IN SOCIAAL WERK ................................................................................... 32
5.4.2 OPPORTUNITEITEN VAN NEOLIBERAAL DISCOURS IN SOCIAAL WERK ........................................... 33
5.4.3 SPANNING TUSSEN NEOLIBERAAL DISCOURS EN SOCIAAL WERK .................................................. 33
5.4.4 UITDAGINGEN VOOR SOCIAAL WERKERS TAV NEO-LIBERAAL DISCOURS ...................................... 34
5.5 POSITIVISTISCH JURIDISCH DISCOURS: KERNELEMENTEN ................................................................... 34
5.5.1 POSITIVISTISCH JURIDISCH DISCOURS IN SOCIAAL WERK ............................................................... 34
5.5.2 OPPORTUNITEITEN VAN POSITIVISTISCH JURIDISCH DISCOURS OP SOCIAAL WERK ...................... 34
5.5.3 SPANNING TUSSEN POSITIVISTISCH JURIDISCH DISCOURS EN SOCIAAL WERK .............................. 35
5.6 BELANG VOOR SOCIAAL WERKERS OM DOMINANTE DISCOURSEN TE BEGRIJPEN ............................. 35
6 TENDENZEN ........................................................................................................................................... 36
6.1 MAATSCHAPPELIJKE TENDENZEN ........................................................................................................ 36
6.1.1 SUPERDIVERSITEIT IN EEN TOENEMENDE COMPLEXE WERELD ..................................................... 36
7 BREEDTE VAN SOCIAAL WERK ................................................................................................................ 38
7.1 AFHANKELIJK VAN ROND WELKE GRONDRECHTEN JE WERKT ............................................................ 38
7.2 AFHANKELIJK VAN DOELGROEP WAARMEE JE WERKT ........................................................................ 39
7.3 AFHANKELIJK VAN THEMA’S WAARMEE JE WERKT ............................................................................. 40
7.4 COMIBINATIE AFHANKELIJK VAN ROND WELK THEMA/ DOELGROEP JE WERKT ................................ 40
2
, 7.4.1 DOMEIN (GEESTELIJKE) GEZONDHEID ............................................................................................. 41
7.4.2 DOMEIN ALGEMENE HULP- EN DIENSTVERLENING ........................................................................ 42
7.4.3 DOMEIN ARMOEDE EN SAMENLEVINGSOPBOUW ......................................................................... 44
7.4.4 DOMEIN CULTUUR EN VRIJE TIJD .................................................................................................... 45
7.4.5 DOMEIN GEZIN EN OPVOEIDING ..................................................................................................... 46
7.4.6 DOMEIN JEUGD ............................................................................................................................... 47
7.4.7 DOMEIN JUSTITIE ............................................................................................................................ 48
7.4.8 DOMEIN LEEFOMGEVING EN INTERNATIONALE SAMENWERKING ................................................ 49
7.4.9 DOMEIN MIGRATIE.......................................................................................................................... 50
7.4.10 DOMEIN ONDERWIJS EN VORMING ........................................................................................... 51
7.4.11 DOMEIN OUDEREN ..................................................................................................................... 52
7.4.12 DOMEIN PERSONEN MET BEPERKING ........................................................................................ 54
7.4.13 DOMEIN ARBEID EN ECONOMIE ................................................................................................. 55
7.5 AFHANKELIJK VAN DE GEKOZEN INTERVENTIES EN DE COMBINATIE ERVAN ..................................... 56
7.6 AFHANKELIJK VAN KORTSTONDIG OF LANGDURIG WERKEN MET DOELGROEP/CLIËNTEN ................ 58
7.7 AFHANKELIJK VAN GENERALISTISCH OF SPECIALISTISCH WERKEN ..................................................... 59
7.8 AFHANKELIJK VAN ORGANISATIE MET PROFESSIONALS OF MET VEEL VRIJWILLIGERS ...................... 59
7.9 AFHANKELIJK OF JE BIJ OVERHEID WERKT, NON-PROFIT OF EEN ORGANISATIE IN COMMERCIËLE
SECTOR = JURIDISCH STATUUT VAN ORGANISATIE .......................................................................................... 60
8 NEVENBOUW: SOCIAAL WERK IS EEN WERK VAN VELEN ....................................................................... 60
8.1 WISSELWERKING FORMELE EN INFORMELE ACTOREN ....................................................................... 60
8.1.1 VERHOUDING TUSSEN FORMEEL EN INFORMEEL WERKEN ............................................................ 62
8.1.2 GEDEELDE VERANTWOORDELIJKHEID TUSSEN FORMELE EN INFORMELE ACTOREN ..................... 63
8.1.3 SPANNING BIJ WISSELWERKING TUSSEN FORMEEL EN INFORMEEL WERKEN ............................... 64
8.2 STERK SOCIAAL WERK ZET IN OP TRIADISCH WERKEN ........................................................................ 65
8.3 SOCIAAL WERK IS SAMENWERKEN ...................................................................................................... 65
8.3.1 SAMENWERKEN MET MANTELZORGERS......................................................................................... 66
8.3.2 SAMENWERKEN MET ZELFHULPGROEPEN ...................................................................................... 66
8.3.3 SAMENWERKEN MET ZELFORGANISATIES ...................................................................................... 66
8.3.4 SAMENWERKEN MET VRIJWILLIGERS ............................................................................................. 67
8.3.5 SAMENWERKEN MET OVERHEDEN ................................................................................................. 69
8.3.6 SAMENWERKEN MET MULTIDISCIPLINAIRE TEAMS ....................................................................... 70
8.3.7 ERVARINGSDESKUNDIGEN .............................................................................................................. 70
8.3.8 NETWERKEN: SECTORAAL EN INTERSECTORAAL ............................................................................ 71
3
SOCIAAL WERK PERSPECTIEF
SOCIAAL WERK - ARTEVELDEHOGESCHOOL
,INHOUDSOPGAVE
1 SOCIAAL WERKBOOM .............................................................................................................................. 7
2 GLOBALE DEFINITIE .................................................................................................................................. 7
2.1 DOELEN UIT DE GLOBALE DEFINTIE ....................................................................................................... 8
2.2 PARTICIPATIEVE METHODOLOGIE ....................................................................................................... 11
2.3 PRINCIPES UIT DE GLOBALE DEFINITIE ................................................................................................ 11
2.4 ONDERBOUWING VAN PRAKTIJK DOOR KENNIS ................................................................................. 13
2.5 INHEEMDE EN LOKALE VORMEN VAN KENNIS .................................................................................... 13
2.6 WELZIJNDSBEVORDERING ................................................................................................................... 13
2.7 KRITIEK EN VOORDELEN VAN DEFINITIE SOCIAAL WERK ..................................................................... 14
3 MENSENRECHTEN .................................................................................................................................. 14
3.1 EERSTE GENERATIE MENSENRECHTEN ................................................................................................ 15
3.2 TWEEDE GENERATIE MENSENRECHTEN .............................................................................................. 15
3.3 DERDE GENERATIE MENSENRECHTEN ................................................................................................. 16
3.4 GEEN RANGORDE TUSSEN MENSENRECHTEN ..................................................................................... 16
3.5 MENSENRECHTEN ONDER DRUK ......................................................................................................... 18
4 HISTORIEK VAN SOCIAAL WERK ............................................................................................................. 20
4.1 KORTE GESCHIEDENIS SOCIAAL WERK ................................................................................................. 20
4.1.1 SOCIAAL WERK IN MIDDELEEUWEN................................................................................................ 20
4.1.2 KAREL DE GROTE (800 NC) .............................................................................................................. 21
4.1.3 IN DEZE TIJD .................................................................................................................................... 21
4.2 SOCIAAL WERK VAN 1500 TOT 1750 ................................................................................................... 22
4.3 SOCIAAL WERK ROND 1750 ................................................................................................................. 22
4.3.1 MAATSCHAPPIJ TOT NUT VAN ’T ALGEMEEN (1784) ...................................................................... 22
4.3.2 IN ONZE TIJD .................................................................................................................................... 23
4.4 SOCIAAL WERK VANAF INDUSTRIËLE REVOLUTIE ................................................................................ 23
4.4.1 IN ONZE TIJD .................................................................................................................................... 24
4.5 FOUNDING MOTHERS .......................................................................................................................... 24
4.6 SOCIAAL WERK NA WOI ....................................................................................................................... 25
1
, 4.7 SOCIAAL WERK NA WOII ...................................................................................................................... 25
4.8 SOCIAAL WERK VANAF 1950 ................................................................................................................ 26
4.9 HISTORIEK SOCIAAL WERK IN JAREN 60 .............................................................................................. 26
4.10 SOCIAAL WERK 1980 ............................................................................................................................ 27
4.11 SOCIAAL WERK VANAF 1990 ................................................................................................................ 27
4.12 ONTWIKKELING VAN OPLEIDING SOCIAAL WERK ................................................................................ 28
4.13 PROFESSIONALISERING EN KADERVORMING ...................................................................................... 28
5 DISCOURSEN .......................................................................................................................................... 30
5.1 WAT IS EEN DOMINANT DISCOURS? ................................................................................................... 30
5.2 DOMINANTE DISCOURSEN EN SOCIAAL WERK .................................................................................... 30
5.3 BIOMEDISCH DISCOURS: KERNELEMENTEN ........................................................................................ 31
5.3.1 SPANNING TUSSEN BIOMEDISCH DISCOURS EN SOCIAAL WERK .................................................... 31
5.3.2 UITDAGINGEN VOOR SOCIAAL WERKERS TAV BIOMEDISCHE DISCOURS ....................................... 31
5.4 NEOLIBERAAL DISCOURS: KERNELEMENTEN ....................................................................................... 32
5.4.1 NEOLIBERAAL DISCOURS IN SOCIAAL WERK ................................................................................... 32
5.4.2 OPPORTUNITEITEN VAN NEOLIBERAAL DISCOURS IN SOCIAAL WERK ........................................... 33
5.4.3 SPANNING TUSSEN NEOLIBERAAL DISCOURS EN SOCIAAL WERK .................................................. 33
5.4.4 UITDAGINGEN VOOR SOCIAAL WERKERS TAV NEO-LIBERAAL DISCOURS ...................................... 34
5.5 POSITIVISTISCH JURIDISCH DISCOURS: KERNELEMENTEN ................................................................... 34
5.5.1 POSITIVISTISCH JURIDISCH DISCOURS IN SOCIAAL WERK ............................................................... 34
5.5.2 OPPORTUNITEITEN VAN POSITIVISTISCH JURIDISCH DISCOURS OP SOCIAAL WERK ...................... 34
5.5.3 SPANNING TUSSEN POSITIVISTISCH JURIDISCH DISCOURS EN SOCIAAL WERK .............................. 35
5.6 BELANG VOOR SOCIAAL WERKERS OM DOMINANTE DISCOURSEN TE BEGRIJPEN ............................. 35
6 TENDENZEN ........................................................................................................................................... 36
6.1 MAATSCHAPPELIJKE TENDENZEN ........................................................................................................ 36
6.1.1 SUPERDIVERSITEIT IN EEN TOENEMENDE COMPLEXE WERELD ..................................................... 36
7 BREEDTE VAN SOCIAAL WERK ................................................................................................................ 38
7.1 AFHANKELIJK VAN ROND WELKE GRONDRECHTEN JE WERKT ............................................................ 38
7.2 AFHANKELIJK VAN DOELGROEP WAARMEE JE WERKT ........................................................................ 39
7.3 AFHANKELIJK VAN THEMA’S WAARMEE JE WERKT ............................................................................. 40
7.4 COMIBINATIE AFHANKELIJK VAN ROND WELK THEMA/ DOELGROEP JE WERKT ................................ 40
2
, 7.4.1 DOMEIN (GEESTELIJKE) GEZONDHEID ............................................................................................. 41
7.4.2 DOMEIN ALGEMENE HULP- EN DIENSTVERLENING ........................................................................ 42
7.4.3 DOMEIN ARMOEDE EN SAMENLEVINGSOPBOUW ......................................................................... 44
7.4.4 DOMEIN CULTUUR EN VRIJE TIJD .................................................................................................... 45
7.4.5 DOMEIN GEZIN EN OPVOEIDING ..................................................................................................... 46
7.4.6 DOMEIN JEUGD ............................................................................................................................... 47
7.4.7 DOMEIN JUSTITIE ............................................................................................................................ 48
7.4.8 DOMEIN LEEFOMGEVING EN INTERNATIONALE SAMENWERKING ................................................ 49
7.4.9 DOMEIN MIGRATIE.......................................................................................................................... 50
7.4.10 DOMEIN ONDERWIJS EN VORMING ........................................................................................... 51
7.4.11 DOMEIN OUDEREN ..................................................................................................................... 52
7.4.12 DOMEIN PERSONEN MET BEPERKING ........................................................................................ 54
7.4.13 DOMEIN ARBEID EN ECONOMIE ................................................................................................. 55
7.5 AFHANKELIJK VAN DE GEKOZEN INTERVENTIES EN DE COMBINATIE ERVAN ..................................... 56
7.6 AFHANKELIJK VAN KORTSTONDIG OF LANGDURIG WERKEN MET DOELGROEP/CLIËNTEN ................ 58
7.7 AFHANKELIJK VAN GENERALISTISCH OF SPECIALISTISCH WERKEN ..................................................... 59
7.8 AFHANKELIJK VAN ORGANISATIE MET PROFESSIONALS OF MET VEEL VRIJWILLIGERS ...................... 59
7.9 AFHANKELIJK OF JE BIJ OVERHEID WERKT, NON-PROFIT OF EEN ORGANISATIE IN COMMERCIËLE
SECTOR = JURIDISCH STATUUT VAN ORGANISATIE .......................................................................................... 60
8 NEVENBOUW: SOCIAAL WERK IS EEN WERK VAN VELEN ....................................................................... 60
8.1 WISSELWERKING FORMELE EN INFORMELE ACTOREN ....................................................................... 60
8.1.1 VERHOUDING TUSSEN FORMEEL EN INFORMEEL WERKEN ............................................................ 62
8.1.2 GEDEELDE VERANTWOORDELIJKHEID TUSSEN FORMELE EN INFORMELE ACTOREN ..................... 63
8.1.3 SPANNING BIJ WISSELWERKING TUSSEN FORMEEL EN INFORMEEL WERKEN ............................... 64
8.2 STERK SOCIAAL WERK ZET IN OP TRIADISCH WERKEN ........................................................................ 65
8.3 SOCIAAL WERK IS SAMENWERKEN ...................................................................................................... 65
8.3.1 SAMENWERKEN MET MANTELZORGERS......................................................................................... 66
8.3.2 SAMENWERKEN MET ZELFHULPGROEPEN ...................................................................................... 66
8.3.3 SAMENWERKEN MET ZELFORGANISATIES ...................................................................................... 66
8.3.4 SAMENWERKEN MET VRIJWILLIGERS ............................................................................................. 67
8.3.5 SAMENWERKEN MET OVERHEDEN ................................................................................................. 69
8.3.6 SAMENWERKEN MET MULTIDISCIPLINAIRE TEAMS ....................................................................... 70
8.3.7 ERVARINGSDESKUNDIGEN .............................................................................................................. 70
8.3.8 NETWERKEN: SECTORAAL EN INTERSECTORAAL ............................................................................ 71
3
