Samenvatting mondzorg bij volwassenen, jongeren en kinderen deel 2 Kindertandheelkunde

DEEL 2: Kindertandheelkunde
Hoofdstuk 1: Traumatologie
1.1 Wetenschappelijke artikels (GEEN EXAMENVRAGEN UIT KOMEN)
• Meest voorkomend in melkgebit: luxatie
• Meest voorkomend in def. gebit: kroonfracturen
Sensitiviteitstest = tests die worden gebruikt om de conditie van de pulpa te bepalen
 OMVAT: - koude test
- elektrische pulpa test
 KENMERK: - beoordelen neurale activiteit, niet de vasculaire doorbloeding
 onbetrouwbaar, tijdelijk verlies v gevoel komt vaak voor vnl. na luxatieletsels
 ontbreken v reactie op pulpa-gevoeligheidstesten is NIET doorslaggevend voor
pulpanecrose in getraumatiseerde tanden
Vitaliteitstest = testen die de doorbloeding in de pulpa meten
 RESULTATEN: - positief: pulpa reageert
- negatief: pulpa reageert niet -> pulpa is avitaal (pulpa necrose) -> endo nodig
1.2 Inleiding
EHBTO = Eerste Hulp Bij TandOngevallen
IADT = International Association of Dental Traumatology
Dental trauma guide = online gids waarbij je via verschillende vragen over je patient bij het juiste
soort trauma komt
 KENMERK: - geeft advies i.v.m. eerste hulp, opvolging en prognose
- om de 2j verschijnen nieuwe richtlijnen m.b.t. traumatologie i.s.m. het IADT
1.3 Gebitstrauma: stappenplan vanaf patiënt in kabinet is
ALGEMEEN: Traumageval zo snel mogelijk laten doorkomen (liefst binnen het uur) ifv prognose
1. Anamnese
 VRAGEN: - oorzaak (wat is er gebeurd)
- tijdstip (wanneer)
- waar (vb. steriele propere plaats, zandbak, zwembad)
- specifieke vragen bij avulsie:
~ waar/wanneer zijn de tanden gevonden?
~ waren de tanden verontreinigd?
⤷ indien ja: hoe + met wat
~ hoe zijn de tanden bewaard gebleven?
~ zijn de tanden voor reimplantatie afgespoeld
⤷ indien ja: hoe + met wat
~ hoe lang was de tand uit de mond + hoe is die in die periode bewaard?
~ waar heb je de tand vastgenomen (kroon of wortel)?
- patiënt bewusteloos geweest en hoelang?
2. Extra-oraal onderzoek (EOO)
 WAT: - bloedingen/hematomen
- weke delen letsels (vb: gezwollen/gescheurde lip of lipfrenulum)
3. Intra-oraal onderzoek (IOO)
 WAT: - koudetest (vitaliteit) + percussietest + mobiliteittest
- kleur evalueren
- occlusie + articulatie evalueren
- mandibulaire bewegingsbeperking/afwijkende mondopening
- initiële RX maken (om te kunnen vergelijken tijdens opvolging)

1

,1.4 Gebitstrauma: classificatie
1. Concussie
 WAT: - = tand heeft grootste kracht v/d val opgevangen zonder uitwendige & inwendige tekenen
 KENMERKEN: - tand gevoelig bij palpatie/percussie (= ‘percussie + palpatie positief’)
- niet verplaatst
- geen verhoogde mobiliteit
- RX: geen abnormaliteiten
 BEHANDELING: - geen behandeling nodig
- vitaliteit opvolgen ged. minimum 1 jaar
 OPVOLGING: - na 4w, 6-8w & 1j  klinische (vitaliteit, percussie, palpatie) + radiografische controle
 VB:




2. Subluxatie
 KENMERKEN: - tand is gevoelig bij palpatie/percussie
- niet verplaatst
- verhoogde mobiliteit (beweeglijk)
- mogelijks bloeding uit gingivale sulcus
- vitaliteitstesten kunnen in begin negatief zijn
 opvolgen, niet direct endodontisch behandelen
⤷ REDEN: ~ regeneratiecapaciteit v/d pulpa kan zich herstellen
~ vitaliteitstest direct na trauma vaak niet betrouwbaar
- RX: vaak geen abnormaliteiten
 VERSCHIL MET CONCUSSIE: ~ verhoogde mobiliteit + gingivale bloeding uit sulcus
 BEHANDELING: - geen behandeling nodig
- evt. flexibele spalk ged. 2w voor comfort
- vitaliteit opvolgen ged. minimum 1 jaar
 INSTRUCTIES: - geen harde dingen bijten
- zacht poetsen op getroffen element
 OPVOLGING: - na 2w: verwijderen spalk (indien geplaatst) + RX
- na 4w, 6-8w, 6m & 1j  klinische + radiografische controle
 VB:




3. Extrusie

2

,  KENMERKEN: - tand is uitgezakt
⤷ TYPISCH KLINISCH KENMERK: 1 tand ziet er ‘langer’ uit dan de andere
- verhoogde mobiliteit
- vitaliteitstesten meestal negatief
- RX: verbreding parodontale ruimte apicaal (thv worteltop)
 BEHANDELING: - repositioneren v/d tand
⤷ HOE: ~ 1 duim op incisale rand v/h element en in axiale richting duwen & 1
duim geeft lichte tegendruk op wortelgedeelte  tand begeleiden in
alveole
~ tand vastpakken met extractietang met gaasje tussen & met duim
tegendruk geven op buccale botplaat  tand in axiale richting
terugplaatsen
- 2w: stabilisatie door flexibele spalk
⤷ OPGELET: zeker buurtanden betrekken, liefst v hoektand tot hoektand
- endo als pulpanecrose verwacht wordt (testen adhv koudetest (-))
⤷ WANNEER: als vitaliteit uitblijft ged. langere tijd
⤷ REDEN: ~ verkleuring v/d tand voorkomen
~ wortelresorptie tegengaan
 OPVOLGING: - na 2w: verwijderen splint + RX
- na 4w, 6-8w, 6m & 1j  klinische + radiografische controle
- na 5j  klinische + radiografische controle
 OPMERKING: - indien na 2w terug vitale pulpa  vitaliteitstest volgens opvolgplan uitvoeren
want tot 5j na trauma kan er nog pulpanecrose optreden
-> 1ste fase is belangrijkst: pulpanecrose meestal in 1ste maanden na trauma
-> daarom: na 2w spalken vitaliteitstest opnieuw doen!
⤷ indien vitaliteitstest niet 100% betrouwbaar is omdat
buurelementen nog avitaal reageren
 afwachtende houding
-> bij 2m controle: endo indien nodig & vitaliteitstest betrouwbaar is
-> merk je op 6m nog een vitale pulpa -> minder waarschijnlijk dat pulpa nog
zal afsterven
 VB:




4. Intrusie
 KENMERKEN: - axiale verplaatsing v/d tand in de alveole (= verticaal ingeslagen tand)
- geen verhoogde mobiliteit
- metallische percussie (doffe klank)
- vitaliteitstesten meestal negatief (apex doorheen lamina dura)
- RX: ~ parodontale ruimte kan gedeeltelijk of totaal verdwenen zijn
~ cement-glazuurgrens bevindt zich meer apicaal tov buurelementen
-> naar apicaal opgeschoven


 BEHANDELING: • Tanden zonder volledige apicale wortelvorming (OPEN APEX)

3

, - intrusie < 7mm: afwachtende houding (zelf-eruptie)
 geen eruptie in paar weken (4-6): begin orthodontische repositionering
- intrusie > 7mm: chirurgische of orthodontische repositionering
• Tanden met volledige apicale wortelvorming (GESLOTEN APEX)
- intrusie < 3mm: afwachtende houding (zelf-eruptie)
 geen beweging binnen eerste 2-4 weken: begin orthodontische
repositionering alvorens ankylose begint
- intrusie 3-7mm: begin chirurgische of orthodontische repositionering
- intrusie > 7mm: chirurgische repositionering
- endo met CaOH is aangewezen 2-3 weken NA repositionering
⤷ eerst voorlopige endo met CaOH, dan def. endo met gutta percha
- na repositionering: stabilisatie met flexibele spalk ged. 4 weken
 HOE METEN: - als centrale snijtand klassiek 10-10,5 mm is & nog 1-2mm in mond zichbaar
 uitrekenen hoeveel intrusie plaatsvond
- meten t.o.v. buurelementen (vb. 21 is 3mm korter dan 11 -> intrusie max. 3mm)
 OPVOLGING: - na 2w: klinische + radiografische controle
- na 4w: verwijderen spalk + RX
- na 6-8w, 6m & 1j  klinische + radiografische controle
- tot 5j  jaarlijkse klinische + radiografische controle
 VB:
Behandeling definitieve tand
-> onderscheidt tussen open & gesloten apex
-> met paro-sonde: maximale aantal mm
verplaatsing meten (opgelet: wisselgebit)




Bij melktanden
-> door de kromming v/d wortel v melksnijtand
doet een intrusie vaak de melksnijtand glijden
langs de def. tand
-> als apex naar P verplaatst werd, dan is er meer
kans op schade v/d def. tand afh. v/d leeftijd
5. Laterale luxatie
 KENMERKEN: - tand is verplaatst naar palataal (P) of vestibulair (V)
- niet mobiel
- metallische percussie
- fractuur van processus alveolaris aanwezig (enkel in 3D RX te zien)
⤷ WANNEER: als buccale botplaat gebroken is door laterale luxatie naar P
- vitaliteitstesten meestal negatief
- RX: ~ verbreding parodontale ruimte
⤷ best zien in excentrische/occlusale projecties (botbreuk enkel zichtbaar in 3D RX)
 BEHANDELING: - repositioneren v/d tand
⤷ HOE: 1 duim op incisale rand v element en in axiale richting duwen & 1
duim geeft lichte tegendruk op wortelgedeelte  tand begeleiden in
alveole OF extractietang met gaasje tussen om op dezelfde manier te
begeleiden (reden gaasje: schade aan glazuur vermijden)
- 4w: stabilisatie door flexibele spalk (botfractuur!)
- opvolgen pulpale conditie  soms endo nodig om resorptie te voorkomen
 OPVOLGING: - na 2w: klinische + radiografische controle

4