Samenvatting Algemeen Beheer en
Organisatie
1. Inleiding
1.1 Organisaties
- = bewust gecoördineerde sociale entiteit met duidelijk identificeerbare grenzen die
op continue wijze streeft naar de realisatie van een gemeenschappelijke doelstelling
of verzameling van doelstellingen
- Zijn sociale entiteiten die
o Gericht zijn op doel (bv winst maken)
o Ontworpen als systeem van gestructureerde en gecoördineerde activiteiten
o Verbonden met externe omgeving (bv concurrenten, leveranciers)
- Types
o (5), (6), (8) en (9) social profit organisaties
▪ = geheel van economische organisaties die voldoen aan
• Doel niet gericht op winst maar dienstverlening
aan leden of collectiviteit
• Financieren productiekost minstens ten dele door andere
middelen dan door de verkoop tegen prijs die productiekost dekt
(subsidies, giften, bijdragen, vrijwilligers,…)
▪ Vorm: vereniging, mutualiteit of stichting
▪ Takken: onderwijs, welzijnswerk, gezondheidszorg,..
o 5 = vooral ziekenhuizen, ziekenfondsen
o 6 = scholen, daklozencentrum, Oxfam, beschutte werkplaatsen, kringloopwinkels
o 3 = zelfstandige verpleegkundige
o 9 = gemeenschapsscholen, gevangenis
o 10 en 11 = NMBS en Post
o BV: WZC
▪ Privaat en geen winstoogmerk: vzw
▪ Privaat en wel winstoogmerk hebben aandeelhouders
▪ Publiek zonder winstoogmerk: OCMW
o Met of zonder winstoogmerk
• Mate van dynamiek/complexiteit in omgeving
• Duidelijke doelstelling: met winstoogmerk = duidelijk doel: output heel
duidelijk te definiëren
• Performantiemeting (sowieso bij autofabrikant, maar in zorg moeilijk)
• Mate technologische sofisticate
1
, • Rol van klant (belangrijk in ziekenhuis)
• Complexiteit van organisatie
• Rol personeel
- Gezondheidsvoorzieningen
o Ziekenhuizen (universitaire, algemene, psychiatrische ziekenhuizen)
o Psychiatrische verzorgingstehuizen, initiatieven voor beschut wonen, woon – en zorgcentra
o Centra geestelijke gezondheidszorg..
- Welzijnsvoorzieningen
o Rustoorden, Serviceflats, Diensten kind en gezien, Revalidatiecentra, voorzieningen voor
bijzondere jeugdzorg, voorzieningen binnen sector gehandicaptenzorg,
thuisbegeleidingsdiensten, …
- Doelgerichtheid
o Doeltreffend effectief: doen we de juiste dingen?
o Doelmatig efficiënt: doen we de dingen juist?
stuur en meetsysteem
o BV: Ryanair
▪ Doel: winst maken (efficiënt werken)
▪ Strategie: lage kostenstrategie, zo weinig mogelijk kosten maken
en goedkope vluchten garanderen
- Doelgerichtheid en economische rationaliteit
o Taart-principe
▪ Taart = bnp (onderwijs, cultuur, zorg…)
▪ Keuzes maken tss de verdeling
▪ 10-11% gaat naar gezondheidszorg
- Organisaties in actie
o Actuele uitdagingen organisaties
▪ Wereldwijde concurrentie
▪ Vernieuwing organisaties
▪ Impact (info)technologie
• Bv online banking, reizen boeken online ipv reisbureau
▪ Kennis- en infomanagement
▪ Diversiteit (meer vrouwen, oudere werknemers, …)
▪ Ethiek en sociale verantwoordelijkheid
- Gig economy = vrije markt systeem waarin tijdelijke functies veel gebruikelijker zijn, organisaties gaan
werknemers veel meer inhuren voor korte termijn verplichting
- Sharing economy = bv deelfietsen, deelauto’s
- Digitial economy = digitale informatie
- Circular economy = zaken zoveel mogelijk hergebruiken, recycleren
2
,- Organisatietheorie: Dimensies van organisatie – ontwerp
o doelen en strategieën: je moet nadenken over je missie en strategie van je organisatie
o cultuur: culturen zijn verschillend in verschillende organisaties
o omgeving belangrijk contextuele factor
o omvang: groot verschil tussen uz gent en kleine WZC qua plaats, ruimte
o technologie: heb je een organisatie met veel of weinig technologie
o structuur: is heel belangrijk om een organisatie te kenmerken
• formalistie: als organisatie probeer je zoveel mogelijk vast te leggen in job
profielen, functieprofielen, job nota’s = U Gent is redelijk geformaliseerd: heel
uitgeschreven opdracht ➔ gebeurt minder en minder
• specialisatie: de werkverdeling, steeds meer specialisatie van de verschillende
functies zoals vpk, artsen, functies. soms heb je meer overkoepelende mensen
nodig
• standaardisatie: protocollen, procedures (bedden in een hotel worden
allemaal hetzelfde opgemaakt)
• gezag hiërarchie: wie is er bevoegd binnen welke functie van de organisatie
(hoeveel mensen heb je onder u in de organistie = span off control)
• complexiteit: sommige organisaties zijn heel complex
• centralisatie: waar ga je de beslissingen laten nemen (door de top =
centralisatie of medewerkers = desentralisatie?)
• professionalisme: het feit dat je met professionale medewerkers werkt
• staffing ratio’s: hoe groot zijn je diensten, afdelingen…
3
, 1.2 Management
- Manager: iem die zich richt op de planning, organisatie, leiding en beheersing van
organisatie en die menselijke en materiële middelen toewijst om organisatiedoelen te
bereiken
1. Top manager
2. Middenmanagement
3. Operationeel management
4. Uitvoerend personeel
- Verschillen in aard en dosering managementvraagstukken (welke taken wie doet)
- Middelen
o Werknemers
o Machines
o Kapitaal
o Info
- Doelen
o Voortbestaan
o Kwali en kwanti
o Effectiviteit en efficiëntie
o Tevredenstelling betrokkenen
- Management: het geheel van menselijke activiteiten om op doeltreffende en doelmatige
wijze 1 of meer doelstellingen te bereiken opv aanwending van middelen
- Soorten managementrollen (Mintzberg)
o Interpersoonlijke rollen
• Het boegbeeld (bv steve jobs)
• De leider (werk coördineren, taken verdelen, …)
• De verbindingspersoon
o Informationele rollen
• De waarnemer (info waarnemen)
• De verspreider
• De woordvoerder (linken met boegbeeld)
o Besluitvormende rollen (belangrijkste rollen)
• Ondernemer (beslissingen nemen)
• Oplosser van storingen
• Verdeler van middelen
• onderhandelaar
- In gezondheid- en welzijnsvoorzieningen
o Verlenen diensten: eigenschappen
▪ Ontastbaar, prestatie en gebruik
▪ Heterogeniteit in processen en resultaten
▪ Geen mogelijkheid aanleggen voorraden
o 4 soorten managementtaken maken primaire proces mogelijk
▪ Operationeel management
• Uitvoerende opdrachten van primaire functie
• Facilitaire diensten
▪ Strategisch: bepaling doeleinden
▪ Structurerend
• Allocatie
• Organisatie prodfactoren
4
Organisatie
1. Inleiding
1.1 Organisaties
- = bewust gecoördineerde sociale entiteit met duidelijk identificeerbare grenzen die
op continue wijze streeft naar de realisatie van een gemeenschappelijke doelstelling
of verzameling van doelstellingen
- Zijn sociale entiteiten die
o Gericht zijn op doel (bv winst maken)
o Ontworpen als systeem van gestructureerde en gecoördineerde activiteiten
o Verbonden met externe omgeving (bv concurrenten, leveranciers)
- Types
o (5), (6), (8) en (9) social profit organisaties
▪ = geheel van economische organisaties die voldoen aan
• Doel niet gericht op winst maar dienstverlening
aan leden of collectiviteit
• Financieren productiekost minstens ten dele door andere
middelen dan door de verkoop tegen prijs die productiekost dekt
(subsidies, giften, bijdragen, vrijwilligers,…)
▪ Vorm: vereniging, mutualiteit of stichting
▪ Takken: onderwijs, welzijnswerk, gezondheidszorg,..
o 5 = vooral ziekenhuizen, ziekenfondsen
o 6 = scholen, daklozencentrum, Oxfam, beschutte werkplaatsen, kringloopwinkels
o 3 = zelfstandige verpleegkundige
o 9 = gemeenschapsscholen, gevangenis
o 10 en 11 = NMBS en Post
o BV: WZC
▪ Privaat en geen winstoogmerk: vzw
▪ Privaat en wel winstoogmerk hebben aandeelhouders
▪ Publiek zonder winstoogmerk: OCMW
o Met of zonder winstoogmerk
• Mate van dynamiek/complexiteit in omgeving
• Duidelijke doelstelling: met winstoogmerk = duidelijk doel: output heel
duidelijk te definiëren
• Performantiemeting (sowieso bij autofabrikant, maar in zorg moeilijk)
• Mate technologische sofisticate
1
, • Rol van klant (belangrijk in ziekenhuis)
• Complexiteit van organisatie
• Rol personeel
- Gezondheidsvoorzieningen
o Ziekenhuizen (universitaire, algemene, psychiatrische ziekenhuizen)
o Psychiatrische verzorgingstehuizen, initiatieven voor beschut wonen, woon – en zorgcentra
o Centra geestelijke gezondheidszorg..
- Welzijnsvoorzieningen
o Rustoorden, Serviceflats, Diensten kind en gezien, Revalidatiecentra, voorzieningen voor
bijzondere jeugdzorg, voorzieningen binnen sector gehandicaptenzorg,
thuisbegeleidingsdiensten, …
- Doelgerichtheid
o Doeltreffend effectief: doen we de juiste dingen?
o Doelmatig efficiënt: doen we de dingen juist?
stuur en meetsysteem
o BV: Ryanair
▪ Doel: winst maken (efficiënt werken)
▪ Strategie: lage kostenstrategie, zo weinig mogelijk kosten maken
en goedkope vluchten garanderen
- Doelgerichtheid en economische rationaliteit
o Taart-principe
▪ Taart = bnp (onderwijs, cultuur, zorg…)
▪ Keuzes maken tss de verdeling
▪ 10-11% gaat naar gezondheidszorg
- Organisaties in actie
o Actuele uitdagingen organisaties
▪ Wereldwijde concurrentie
▪ Vernieuwing organisaties
▪ Impact (info)technologie
• Bv online banking, reizen boeken online ipv reisbureau
▪ Kennis- en infomanagement
▪ Diversiteit (meer vrouwen, oudere werknemers, …)
▪ Ethiek en sociale verantwoordelijkheid
- Gig economy = vrije markt systeem waarin tijdelijke functies veel gebruikelijker zijn, organisaties gaan
werknemers veel meer inhuren voor korte termijn verplichting
- Sharing economy = bv deelfietsen, deelauto’s
- Digitial economy = digitale informatie
- Circular economy = zaken zoveel mogelijk hergebruiken, recycleren
2
,- Organisatietheorie: Dimensies van organisatie – ontwerp
o doelen en strategieën: je moet nadenken over je missie en strategie van je organisatie
o cultuur: culturen zijn verschillend in verschillende organisaties
o omgeving belangrijk contextuele factor
o omvang: groot verschil tussen uz gent en kleine WZC qua plaats, ruimte
o technologie: heb je een organisatie met veel of weinig technologie
o structuur: is heel belangrijk om een organisatie te kenmerken
• formalistie: als organisatie probeer je zoveel mogelijk vast te leggen in job
profielen, functieprofielen, job nota’s = U Gent is redelijk geformaliseerd: heel
uitgeschreven opdracht ➔ gebeurt minder en minder
• specialisatie: de werkverdeling, steeds meer specialisatie van de verschillende
functies zoals vpk, artsen, functies. soms heb je meer overkoepelende mensen
nodig
• standaardisatie: protocollen, procedures (bedden in een hotel worden
allemaal hetzelfde opgemaakt)
• gezag hiërarchie: wie is er bevoegd binnen welke functie van de organisatie
(hoeveel mensen heb je onder u in de organistie = span off control)
• complexiteit: sommige organisaties zijn heel complex
• centralisatie: waar ga je de beslissingen laten nemen (door de top =
centralisatie of medewerkers = desentralisatie?)
• professionalisme: het feit dat je met professionale medewerkers werkt
• staffing ratio’s: hoe groot zijn je diensten, afdelingen…
3
, 1.2 Management
- Manager: iem die zich richt op de planning, organisatie, leiding en beheersing van
organisatie en die menselijke en materiële middelen toewijst om organisatiedoelen te
bereiken
1. Top manager
2. Middenmanagement
3. Operationeel management
4. Uitvoerend personeel
- Verschillen in aard en dosering managementvraagstukken (welke taken wie doet)
- Middelen
o Werknemers
o Machines
o Kapitaal
o Info
- Doelen
o Voortbestaan
o Kwali en kwanti
o Effectiviteit en efficiëntie
o Tevredenstelling betrokkenen
- Management: het geheel van menselijke activiteiten om op doeltreffende en doelmatige
wijze 1 of meer doelstellingen te bereiken opv aanwending van middelen
- Soorten managementrollen (Mintzberg)
o Interpersoonlijke rollen
• Het boegbeeld (bv steve jobs)
• De leider (werk coördineren, taken verdelen, …)
• De verbindingspersoon
o Informationele rollen
• De waarnemer (info waarnemen)
• De verspreider
• De woordvoerder (linken met boegbeeld)
o Besluitvormende rollen (belangrijkste rollen)
• Ondernemer (beslissingen nemen)
• Oplosser van storingen
• Verdeler van middelen
• onderhandelaar
- In gezondheid- en welzijnsvoorzieningen
o Verlenen diensten: eigenschappen
▪ Ontastbaar, prestatie en gebruik
▪ Heterogeniteit in processen en resultaten
▪ Geen mogelijkheid aanleggen voorraden
o 4 soorten managementtaken maken primaire proces mogelijk
▪ Operationeel management
• Uitvoerende opdrachten van primaire functie
• Facilitaire diensten
▪ Strategisch: bepaling doeleinden
▪ Structurerend
• Allocatie
• Organisatie prodfactoren
4
