13. De vorst uitgedaagd
Het Habsburgse wereldrijk van Karel V
👑 Karel V sterft niet maar gaat op pensioen
Karel = ambulante vorst (= een vorst die rondreisd om zijn rijk te besturen)
● Middelleeuwse traditie
● Controle door persoonlijke aanwezigheid
● Meer contact met onderdanen
Problemen:
● Verspreide gebieden in EU → versnippering
● Machtige concurrenten (FR, UK, Ottomaanse Rijk)
● Verschillende talen
● Verschillende religies
➔ Niet handig voor een rijk want ze zullen heletijd vechten
Gigantisch rijk → moeilijk bestuurbaar
● Karel moet delegeren
➔ Taken doorgeven aan anderen in je naam
● Werkt met regenten
➔ Iemand die bestuurd in naam v.d. keizer
● HRR
➔ Ferdinand (broer) als regent
➔ Later keizer van het HRR
● Napels, Sicilië en Sardinië
➔ Bestuurd door onderkoningen
➔ Vaak vertrouwelingen van Karel (vb. Charles de Lannoy (Vlaming))
● Spanje
➔ Adriaan Boeyens als regent
➢ Voormalige leermester van Karel
➢ Protest tegen een vreemdeling als regent
1
, 13. De vorst uitgedaagd
➔ Later Isabella van Portugal (vrouw v. Karel & 👑)
De Nieuwe Wereld
→ Gouverneurs, bijv: Hernán Cortés
→ In USA geen persoonlijk verband met Karel
Onderkoningen: Ambtenaren aangesteld door Karel
1. Hoe realiseerden de Habsburgse vorsten in de Nederlanden
hun machtsambities?
Controle over de Nederlanden via erfopvolging
● Uitbreiding tot 17 Provinciën (Geen echte eenheid)
● Ambitie: eenheid in bestuur brengen:
cebtralisatiepolitiek
➔ Landvoogd(es)
➔ Collaterale raden: bestuur, justitie, financiën
→ Brussel (bestuur) hoofdstad v.
Nederlanden
➔ Opperste gerechtshof: grote raad v. Mechelen
(grootste rechtbank)
➔ Statenvergadering: veranderingen v. 3
standen:
➢ Staten-generaal = hoogste
standsvergadering
Licht oranje = veroverd
Donker oranje = geërfd
De Nederlanden & Franche-comté:
● Landvoogdes Margaretha v. Oostenrijk (tante Karel)
● Landvoogdes Maria v. Hongarije (zus Karel)
Religieuze verschillen: protestanten & Katholieke
2
Het Habsburgse wereldrijk van Karel V
👑 Karel V sterft niet maar gaat op pensioen
Karel = ambulante vorst (= een vorst die rondreisd om zijn rijk te besturen)
● Middelleeuwse traditie
● Controle door persoonlijke aanwezigheid
● Meer contact met onderdanen
Problemen:
● Verspreide gebieden in EU → versnippering
● Machtige concurrenten (FR, UK, Ottomaanse Rijk)
● Verschillende talen
● Verschillende religies
➔ Niet handig voor een rijk want ze zullen heletijd vechten
Gigantisch rijk → moeilijk bestuurbaar
● Karel moet delegeren
➔ Taken doorgeven aan anderen in je naam
● Werkt met regenten
➔ Iemand die bestuurd in naam v.d. keizer
● HRR
➔ Ferdinand (broer) als regent
➔ Later keizer van het HRR
● Napels, Sicilië en Sardinië
➔ Bestuurd door onderkoningen
➔ Vaak vertrouwelingen van Karel (vb. Charles de Lannoy (Vlaming))
● Spanje
➔ Adriaan Boeyens als regent
➢ Voormalige leermester van Karel
➢ Protest tegen een vreemdeling als regent
1
, 13. De vorst uitgedaagd
➔ Later Isabella van Portugal (vrouw v. Karel & 👑)
De Nieuwe Wereld
→ Gouverneurs, bijv: Hernán Cortés
→ In USA geen persoonlijk verband met Karel
Onderkoningen: Ambtenaren aangesteld door Karel
1. Hoe realiseerden de Habsburgse vorsten in de Nederlanden
hun machtsambities?
Controle over de Nederlanden via erfopvolging
● Uitbreiding tot 17 Provinciën (Geen echte eenheid)
● Ambitie: eenheid in bestuur brengen:
cebtralisatiepolitiek
➔ Landvoogd(es)
➔ Collaterale raden: bestuur, justitie, financiën
→ Brussel (bestuur) hoofdstad v.
Nederlanden
➔ Opperste gerechtshof: grote raad v. Mechelen
(grootste rechtbank)
➔ Statenvergadering: veranderingen v. 3
standen:
➢ Staten-generaal = hoogste
standsvergadering
Licht oranje = veroverd
Donker oranje = geërfd
De Nederlanden & Franche-comté:
● Landvoogdes Margaretha v. Oostenrijk (tante Karel)
● Landvoogdes Maria v. Hongarije (zus Karel)
Religieuze verschillen: protestanten & Katholieke
2
