10. Op zoek naar het ware Christelijke geloof
Christendom was overal
Middeleeuwse situatie:
● Katholicisme overal in EU
● Religie centraal → grote impact op dagelijks leven
➔ veel macht voor Kerk
● Patroonheiligen: oplossing voor problemen (genezing, geluk, bescherming).
● Bedevaartsoorden: plekken verbonden aan heiligen.
● Kerkelijk belang:
➔ Trekpleister: religieuze aantrekkingskracht.
➔ Financieel: inkomsten via giften en aflaten.
● “Waarom was katholieke kerk zo belangrijk voor veel mensen in
vroegmoderne tijd?”
➔ Dood sterk aanwezig
➔ Kerk via haar bemiddeling de weg → hemel wijzen / beter leven (na
dood)
Wantoestanden
Erasmus als criticus van de Kerk:
● Katholicisme: trouw aanhanger, maar kritisch.
● Hypocrisie: kritiek op misstanden binnen de Kerk.
➔ Lage clerus: ongeletterd en onopgeleid.
➔ Hoge clerus: corruptie, machtswellust en zelfverrijking.
● Humanisme: kritische ingesteldheid
● Verspreiding van kritiek:
➔ Obstakel: analfabetisme.
➔ Communicatiemiddel: spotprenten (visuele ondersteuning).
1
, 10. Op zoek naar het ware Christelijke geloof
Johann Tetzel (1465-1519)
● Duitse monnik & inquisiteur
● Rol: aflaatprediker.
● Verkoop v. aflaten (i.o.v. paus en aartsbisschop).
● Opbrengsten → bouw v. Sint-Pietersbasiliek
● Praktijk: vergeving van zonden door geld.
● Gevolgen:
➔ Aanleiding voor Luthers 95 stellingen.
➔ Symbool van kerkelijke corruptie.
Intermezzo: kerkhervormes
Het ‘juiste’ Christendom
● Intolerantie: weinig verdraagzaamheid voor afwijkende
groepen.
● Ketterij: vervolging van andersdenkenden.
● Voorbeelden:
➔ Katharen: Albigenzische kruistocht.
➔ Lollarden: vervolging.
➔ Hussieten: vervolging.
John Wycliffe (1328, ♱ 1384)
● Yorkshire, Engeland,
● Katholieke priester
● Overleeft pestepidemie (1346-1353)
2
Christendom was overal
Middeleeuwse situatie:
● Katholicisme overal in EU
● Religie centraal → grote impact op dagelijks leven
➔ veel macht voor Kerk
● Patroonheiligen: oplossing voor problemen (genezing, geluk, bescherming).
● Bedevaartsoorden: plekken verbonden aan heiligen.
● Kerkelijk belang:
➔ Trekpleister: religieuze aantrekkingskracht.
➔ Financieel: inkomsten via giften en aflaten.
● “Waarom was katholieke kerk zo belangrijk voor veel mensen in
vroegmoderne tijd?”
➔ Dood sterk aanwezig
➔ Kerk via haar bemiddeling de weg → hemel wijzen / beter leven (na
dood)
Wantoestanden
Erasmus als criticus van de Kerk:
● Katholicisme: trouw aanhanger, maar kritisch.
● Hypocrisie: kritiek op misstanden binnen de Kerk.
➔ Lage clerus: ongeletterd en onopgeleid.
➔ Hoge clerus: corruptie, machtswellust en zelfverrijking.
● Humanisme: kritische ingesteldheid
● Verspreiding van kritiek:
➔ Obstakel: analfabetisme.
➔ Communicatiemiddel: spotprenten (visuele ondersteuning).
1
, 10. Op zoek naar het ware Christelijke geloof
Johann Tetzel (1465-1519)
● Duitse monnik & inquisiteur
● Rol: aflaatprediker.
● Verkoop v. aflaten (i.o.v. paus en aartsbisschop).
● Opbrengsten → bouw v. Sint-Pietersbasiliek
● Praktijk: vergeving van zonden door geld.
● Gevolgen:
➔ Aanleiding voor Luthers 95 stellingen.
➔ Symbool van kerkelijke corruptie.
Intermezzo: kerkhervormes
Het ‘juiste’ Christendom
● Intolerantie: weinig verdraagzaamheid voor afwijkende
groepen.
● Ketterij: vervolging van andersdenkenden.
● Voorbeelden:
➔ Katharen: Albigenzische kruistocht.
➔ Lollarden: vervolging.
➔ Hussieten: vervolging.
John Wycliffe (1328, ♱ 1384)
● Yorkshire, Engeland,
● Katholieke priester
● Overleeft pestepidemie (1346-1353)
2
