9. Een mens van de wereld
De boekdrukkunst
1. Manuscripten: handgeschreven boeken
● Door monikken
➔ inkt, pluim, op perkament (=bewerkt dierenvel)
● Nadelen:
➔ Tijdrovend
➔ Duur ($)
➔ Weinig kopieën
➔ Trage verspreiding v. kennis
2. Blokdruk
● Elke bladzijde → houtsnede gemaakt in spiegelbeeld
● Nadelen:
➔ Tijdrovend
➔ Foutgevoelig
➔ Maar op 1 bladzijde v. blad drukken → kost +
(goedkoper dan manuscripten)
➔ Slijtage (= hout barst na tijd)
● Voordeel:
➔ Armenbijbel (veel afb. voor ongelleterden)
3. Boekdrukkunst / drukpers (BDK)
● Johannes Gutenberg (1455)
● 1ste Bijbel → GUTENBERGBIJBEL
● Wiegendruk / Incunables (1ste oplages)
➔ Latijn, Duits & Italiaans
● Techniek verspreidt snel door EU
● Patrijs → Matrijs → losse loden letter
● Voordelen:
➔ sneller dan manuscripten & blokboeken
➔ Minder foutgevoelig
➔ Papier → goedkoper
➔ Kennis sneller verspreid
➔ Boeken betaalbaar → stimuleert geletterheid
● Nadelen:
➔ Technisch complex proces
➔ Vele tussenstappen
Kennisrevolutie: wetenschappelijke revolutie
● Tast positie v. Kerk aan.
➔ burgerij profiteert → meer zelf kiezen uit meer boeken over meer
uiteenlopende zaken ( bijv: WE teksten, religieuzeteksten, lesboeken,
nieuwsberichten, propaganda,...)
1
, 9. Een mens van de wereld
● Hervorming & nieuwe denkstromingen (humanisme & reformatie = ontstaan
protestanse God)
● Economische stimulans
● Interesse in nationale identiteit ↑
Plantin-Moretus
Antwerpen
● Uitvinder: Christoffel Plantijn
● Overnemer: Jan Moretus (schoonzoon)
● Tijdlang grootste drukkerij in EU
Humanisme en renaissance (14e - 16e eeuw)
Ontstaansfactoren:
Italië:
● Overblijfselen (Klassieke Oudheid)
Verlies Klassieke Cultuur:
● Splitsing Kerk (Rooms-katholiek vs. Orthodox).
● Religieuze Intolerantie: Machtsdrang & vervolging v. andersdenkenden.
● Inquisitie: Kerkelijke rechtbanken die ketters (= integenspaak v. leerstelling
v. religie) opsporen & straffen
● Stigmatisering: dragen herkenningstekens
● Zondebokken: Pogroms (Jodenvervolging) tijdens de Zwarte Dood.
Arabische wereld (Spanje):
● Al-Khwarizmi: Wiskundige
➔ Decimaal stelsel
➔ Algoritmes
➔ Algebra
➔ Trigonometrie cartografie
● Kennis bewaard in Islamitische bibliotheken
● Ottomanen: voorouders (Turken)
● Moderne geneeskunde
● Overlevering v. literatuur & filosofie via Arabische wereld
=> GROTE INVLOED OP HUMANISME
2
De boekdrukkunst
1. Manuscripten: handgeschreven boeken
● Door monikken
➔ inkt, pluim, op perkament (=bewerkt dierenvel)
● Nadelen:
➔ Tijdrovend
➔ Duur ($)
➔ Weinig kopieën
➔ Trage verspreiding v. kennis
2. Blokdruk
● Elke bladzijde → houtsnede gemaakt in spiegelbeeld
● Nadelen:
➔ Tijdrovend
➔ Foutgevoelig
➔ Maar op 1 bladzijde v. blad drukken → kost +
(goedkoper dan manuscripten)
➔ Slijtage (= hout barst na tijd)
● Voordeel:
➔ Armenbijbel (veel afb. voor ongelleterden)
3. Boekdrukkunst / drukpers (BDK)
● Johannes Gutenberg (1455)
● 1ste Bijbel → GUTENBERGBIJBEL
● Wiegendruk / Incunables (1ste oplages)
➔ Latijn, Duits & Italiaans
● Techniek verspreidt snel door EU
● Patrijs → Matrijs → losse loden letter
● Voordelen:
➔ sneller dan manuscripten & blokboeken
➔ Minder foutgevoelig
➔ Papier → goedkoper
➔ Kennis sneller verspreid
➔ Boeken betaalbaar → stimuleert geletterheid
● Nadelen:
➔ Technisch complex proces
➔ Vele tussenstappen
Kennisrevolutie: wetenschappelijke revolutie
● Tast positie v. Kerk aan.
➔ burgerij profiteert → meer zelf kiezen uit meer boeken over meer
uiteenlopende zaken ( bijv: WE teksten, religieuzeteksten, lesboeken,
nieuwsberichten, propaganda,...)
1
, 9. Een mens van de wereld
● Hervorming & nieuwe denkstromingen (humanisme & reformatie = ontstaan
protestanse God)
● Economische stimulans
● Interesse in nationale identiteit ↑
Plantin-Moretus
Antwerpen
● Uitvinder: Christoffel Plantijn
● Overnemer: Jan Moretus (schoonzoon)
● Tijdlang grootste drukkerij in EU
Humanisme en renaissance (14e - 16e eeuw)
Ontstaansfactoren:
Italië:
● Overblijfselen (Klassieke Oudheid)
Verlies Klassieke Cultuur:
● Splitsing Kerk (Rooms-katholiek vs. Orthodox).
● Religieuze Intolerantie: Machtsdrang & vervolging v. andersdenkenden.
● Inquisitie: Kerkelijke rechtbanken die ketters (= integenspaak v. leerstelling
v. religie) opsporen & straffen
● Stigmatisering: dragen herkenningstekens
● Zondebokken: Pogroms (Jodenvervolging) tijdens de Zwarte Dood.
Arabische wereld (Spanje):
● Al-Khwarizmi: Wiskundige
➔ Decimaal stelsel
➔ Algoritmes
➔ Algebra
➔ Trigonometrie cartografie
● Kennis bewaard in Islamitische bibliotheken
● Ottomanen: voorouders (Turken)
● Moderne geneeskunde
● Overlevering v. literatuur & filosofie via Arabische wereld
=> GROTE INVLOED OP HUMANISME
2
