Gezondheidsrecht 2025-2026 Deleenheer Dante
INHOUDSOPGAVE
Gezondheidsrecht ................................................................................................................................................ 3
Deel I : Rechten van de patient ....................................................................................................................... 3
inleiding ........................................................................................................................................................... 3
2. toepassingsgebied : Wet patientenrechten ................................................................................................ 4
3. Rechtshandhaving ....................................................................................................................................... 5
4. inhoud wet patientenrechten ..................................................................................................................... 6
Samwerking , respect en overleg ......................................................................................................................... 6
c) Plicht tot overleg:............................................................................................................................................. 6
Recht op zelfbeschikking , kwaliteitsvolle dienstenverstrekking en vroegtijdige zorgplanning ........................... 6
Vrije keuze van een beroepsoefenaar.................................................................................................................. 7
Recht op gezondheidstoestandsinformatie ......................................................................................................... 9
(d) Praktische modaliteiten (art. 7, §2 WP nieuw) ............................................................................................ 10
(e) uitzonderingen op het recht op informatie .................................................................................................. 10
Recht op geinformeerde toestemming .............................................................................................................. 11
(d) Welke informatie moet worden meegedeeld? ........................................................................................ 11
(e) Wanneer moet informatie worden meegedeeld? ................................................................................... 13
(f) Draagwijdte van de toestemming? ........................................................................................................... 13
(g) Hoe moet de informatie worden verstrekt? ............................................................................................ 13
(h) Toestemming door de patiënt ................................................................................................................. 14
(i) Bewijs en sanctionering ............................................................................................................................ 14
(j) Informatie over de nazorg of na onderzoek/behandeling? ...................................................................... 15
(k) Recht op actuele zorgweigering? ............................................................................................................. 15
(l) Recht op voorafgaande zorgweigering? .................................................................................................... 16
(i) Positieve wilsverklaring ............................................................................................................................. 16
(ii) Negatieve wilsverklaring .......................................................................................................................... 17
Rechten inzake het patiëntendossier ............................................................................................................ 18
(a) functies van een patiëntendossier .............................................................................................................. 18
(b) Recht op en de plicht tot een patiëntendossier .......................................................................................... 18
(c) De soorten, inhoud en vorm van het patiëntendossier .............................................................................. 19
(d) Recht op en plicht tot verbetering .............................................................................................................. 19
(e) Vorm en taal patiëntendossier ................................................................................................................... 19
(f) Recht op inzage en kopiename .................................................................................................................... 20
Rechtstreeks inzagerecht door de wilsbekwame patiënt.............................................................................. 20
(iv) Toegang tot gezondheidsgegevens in het raam van de Kwaliteitswet .................................................... 22
(v) Weigering afschrift ................................................................................................................................... 22
Bescherming persoonlijke levenssfeer en intimiteit ........................................................................................ 22
h. Klachtrecht en ombudsfunctie...................................................................................................................... 23
I. Recht op pijnbestrijding ............................................................................................................................ 24
Recht op vertegenwoordiging .......................................................................................................................... 24
DEEl 3 : statuut van beroepsbeoefenaars ...................................................................................................... 24
inleiding ............................................................................................................................................................. 24
situering ‘WUG’ ............................................................................................................................................. 24
1
,Gezondheidsrecht 2025-2026 Deleenheer Dante
B. WUG piramide ........................................................................................................................................... 25
C. geregelde beroepen .................................................................................................................................. 26
1.DE arts ............................................................................................................................................................ 26
voorwaarden v beroepsuitoefening .............................................................................................................. 26
(on)wettige uitoefening geneeskunde .......................................................................................................... 28
2. de apotheker ................................................................................................................................................. 29
voorwaarden voor beroepsuitoefening ........................................................................................................ 29
(onwettige) uitoefening artsenijbereidkunde ............................................................................................... 29
farmaceutische zorg ...................................................................................................................................... 30
soorten apotheken ........................................................................................................................................ 30
3. de tandarts .................................................................................................................................................... 30
voorwaarden beroepsuitoefening ................................................................................................................. 30
( onwettige) uitoefening van tandheelkunde ................................................................................................ 31
4. de kinesitherapeut ......................................................................................................................................... 31
5. de verpleegkundige ....................................................................................................................................... 32
voorwaarden beroepsuitoefening ................................................................................................................. 32
(onwettige) beroepsuitoefening ................................................................................................................... 33
verpleegkundige bevoegdheden = 3 klassen................................................................................................. 34
uitoefening verpleegkundige taken door niet-verpleegkundigen ................................................................. 36
6. de zorgkundige .............................................................................................................................................. 37
7. de vroedvrouw ............................................................................................................................................... 38
voorwaarden beroepsuitoefening ................................................................................................................. 38
bevoegdheden vroedvrouw .......................................................................................................................... 38
8. de paramedische beroepen ........................................................................................................................... 39
9. geestelijke gezondheidszorgberoepen........................................................................................................... 40
psycholoog .................................................................................................................................................... 41
klinisch psycholoog en klinisch orthopedagoog ............................................................................................ 41
psychotherapie .............................................................................................................................................. 42
deontologische code ..................................................................................................................................... 42
10. niet- conventionele geneeswijzen ................................................................................................................ 43
Beroepsgeheim & privacybescherming ......................................................................................................... 44
1.inleiding .......................................................................................................................................................... 44
a. maatschappelijke context.......................................................................................................................... 44
B. disparate regelegeving rond privacybescherming .................................................................................... 44
C. nood aan geintegreerde visie op privacybescherming .............................................................................. 45
Het misdrijf ‘ schending beroepsgeheim’ : constitutieve elementen ............................................................. 45
tekst art. 458 Sw ............................................................................................................................................ 45
art. 352 nieuw SW ......................................................................................................................................... 45
- bekendmaking aan een 3e ..................................................................................................................... 46
B. een toevertrouwd geheim......................................................................................................................... 46
C. over een geidentificeerd of identificeerbare persoon .............................................................................. 48
D.opzettelijke bekendmaking ........................................................................................................................ 49
E. bekendmaking voor geheimplichtige ........................................................................................................ 49
discretieplicht ............................................................................................................................................... 50
uitzonderingen op beroepsgeheim ............................................................................................................... 50
algemene uitzonderingsgronden ....................................................................................................................... 50
toestemming van geheimgerechtigde........................................................................................................... 51
2
,Gezondheidsrecht 2025-2026 Deleenheer Dante
specifieke uitzonderingsgronden ....................................................................................................................... 51
verstrekken van info aan het RIZIV................................................................................................................ 52
overmaken van info aan het fmo .................................................................................................................. 52
overige specifieke wettelijke uitzonderingen................................................................................................ 53
getuigenis in rechte ....................................................................................................................................... 53
rechterlijk bevel overlegging stukken............................................................................................................ 53
verdediging in rechte..................................................................................................................................... 54
patient als slachtoffer van misdrijf ................................................................................................................ 54
noodtoestand ................................................................................................................................................ 55
melding van misbruik van kinderen of kwetsbare personen ( 458bis sw) .................................................... 56
casusoverleg bij dreigend geweld ( art. 458ter sw) ....................................................................................... 57
bekendmaking aan tuchtoverheid................................................................................................................. 58
het beroepsgeheim & onderzoeksmaatregelen............................................................................................. 58
GEZONDHEIDSRECHT
DEEL I : RECHTEN VAN DE PATIENT
INLEIDING
• Reeds verschillende decennia bestaan “patiëntenrechten” in juridische literatuur, rechtspraak en
internationale teksten
• Tot eind 20ste eeuw bestond er echter geen afdwingbaar juridisch kader . in Be was er eigenlijk geen
duidelijke wetgeving en wettelijk kader te vinden. Dit gaf problemen wbt de afdwingbaarheid.
– Gevolg: internationaal erkende, maar niet afdwingbare patiëntenrechten werden vaak niet
gerespecteerd
– Mentaliteit in de gezondheidszorg was vaak ‘paternalistisch’ en hield geen (volledige)
erkenning in van het zelfbeschikkingsbeginsel van de patiënt. Dit hield in dat er geen
evenwichtige situatie was tussen patienten en zorgverleners. Bv. Alles was afhankelijk van bij
welke arts je langsging of het ziekenhuis waar je ging bv de toegang tot je eigen medische
dossier , of je als patient toestemming gevraagd werd voor je eigen behandeling , sommige
deden dat en sommigen niet.
-> dit leidde tot een gebrek aan het respect van het zelfbeschikkingsbeginsel van de patient.
En zolang er geen wettelijk kader werd geschept kon dit principe ook niet worden afgedwongen.
• Maar vanuit maatschappelijke en politieke hoek kwam hiertegen geleidelijk verzet…
• Sinds einde 20ste eeuw: cruciale wetgevende initiatieven hebben patiëntenrechten “kracht van wet”
gegeven, vb.
– Wet betreffende wegnemen en transplanteren van organen van 13/6/1986
– Wet betreffende zwangerschapsafbreking van 3/4/1990
– Wet betreffende Euthanasie van 28/5/2002
– Wet betreffende de Palliatieve Zorg van 14/6/2002
– Wet betreffende de Rechten van de Patiënt van 22/8/2002
– Wet inzake experimenten op de menselijke persoon van 7 /5/2004
– Wet betreffende medisch begeleide bevruchtingstechnieken van 6/7/2007
– Wet inzake het verkrijgen en het gebruik van menselijk lichaamsmateriaal met het oog op de geneeskundige
toepassing op de mens of het wetenschappelijk onderzoek van 19/12/2008;
– Wet tot regeling van de vereiste kwalificaties om ingrepen van niet-heelkundige esthetische geneeskunde en
esthetische heelkunde uit te voeren en tot regeling van de reclame en informatie betreffende die ingrepen van
23/5/2013
– Wet inzake de kwaliteitsvolle praktijkvoering in de gezondheidszorg van 22/4/2019
• Elk van deze regelgeving: wettelijke bekrachtiging van het autonomiebeginsel (= de rode draad)
– Patiënt kan zelf over zijn leven(seinde) beschikken
- En heeft wettelijke afdwingbare rechten hiertoe
• Afdwingbare patiëntenrechten zorgen anderzijds ook voor plichten voor degenen die de patiënt
professioneel ‘omringen’, zoals de zorgverleners, zorginstellingen, administratief personeel, enz. ! dit
is logisch maar heeft natuurlijk wel juridische gevolgen.
3
, Gezondheidsrecht 2025-2026 Deleenheer Dante
• Wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt
- Van kracht sinds 6 oktober 2002
- Invoering nieuwe en afdwingbare patiëntenrechten, zoals
• recht op zorgweigering ( dit kan enorme complicaties met zich meebrengen wbt de
zorgverleners . bv casu Jehovagetuigen , zij mogen in belang vh geloof uit geen
bloedtransfusies ondergaan of bloed van anderen ontvangen , dit zorgde ervoor dat
een vrouw te overlijden kwam.)
• Inzage patiëntendossier
• Vrije keuze
• vertegenwoordiging
– Rode draad = recht op zelfbeschikking patient!
– Nader uitgevoerd
• KB 1 april 2003 (federale commissie pt-rechten)
• bij (reeds twee maal gewijzigd) KB van 8 juli 2003 voor ombudsfunctie in
ziekenhuizen
• Nadien kleine wetswijzigingen (2006, 2013, 2014, 2018)
• tot wet 6/2/2024 (BS 23/2/2024)
– Diverse bepalingen gemoderniseerd (o.a. in licht van digitalisering Gezondheidszorg)
– Of aangepast aan huidige zorgpraktijk
– Andere bepalingen gewijzigd
• vb. inzagerecht na overlijden
• Verduidelijkt door adviezen van:
– federale commissie patiëntenrechten (http://overlegorganen.gezondheid.belgië/be)
– Tuchtorganen, zoals de Nationale raad Orde van artsen (www.ordomedic.be), de
Psychologencommissie, enz.
• Historische) bedoelingen van de Wet Patiëntenrechten : wat waren de oorspronkelijke bedoelingen
van deze wet
– Patiëntenrechten beschermen (afdwingbaarheid)
– Verduidelijken van de juridische verhoudingen tussen patiënten en zorgverstrekkers
– Bekrachtigen, harmoniseren en codificeren van bestaande gezondheidsrechtelijke normen
– Opheffen van betwistingen over inzagerecht in dossiers
– Invoeren van nieuwe normen
• vertegenwoordiging volwassen onbekwame patiënten
• juridische waarde van voorafgaande wilsverklaring (‘advance directive’)
• klachtenbemiddeling
• centrale ziekenhuisaansprakelijkheid
2. TOEPASSINGSGEBIED : WET PATIENTENRECHTEN
• Bewust zeer breed! :zodanig dat alle situaties die mogelijks kunnen voorkomen ook onder het
toepassingsgebied vallen.
• patiënt: de natuurlijke persoon die “gezondheidszorg ontvangt” (“ipv aan wie GZ wordt verstrekt”), al
dan niet op eigen verzoek .
– ook onder dwang (vb. gevangenen, psychiat. patiënten) : men is patiënt ongeacht of dat op
eigen verzoek of onder dwang gebeurd.
• Gezondheidszorgbeoefenaar (ipv “beoefenaar van gezondheidszorg”):
– Alle beroepsbeoefenaars bedoeld in WUG ( DUS alle personen die een van de erkende
zorgberoepen in een andere wet met name de Wet op de Uitoefening van de
Gezondheidszorg voortkomen.) en al deze beroepen zijn verplicht om de wet
patientenrechten na te leven.
• Daarbovenop Sinds 2014: ook klinisch psychologen en orthopedagogen
– ook beroepsbeoefenaar van niet-conventionele praktijk (osteopathie, chiropraxie,
homeopathie en acupunctuur) (4) –> hebben nog geen volwaardig juridisch statuut
• Strikt genomen vallen ziekenhuizen , rusthuizen enz Niet onder de Wet patientenrechten : het beleid
voor zorgvoorzieningen (bevoegdheidskwestie) is een vlaamse materie. Daardoor dat men in de
4
INHOUDSOPGAVE
Gezondheidsrecht ................................................................................................................................................ 3
Deel I : Rechten van de patient ....................................................................................................................... 3
inleiding ........................................................................................................................................................... 3
2. toepassingsgebied : Wet patientenrechten ................................................................................................ 4
3. Rechtshandhaving ....................................................................................................................................... 5
4. inhoud wet patientenrechten ..................................................................................................................... 6
Samwerking , respect en overleg ......................................................................................................................... 6
c) Plicht tot overleg:............................................................................................................................................. 6
Recht op zelfbeschikking , kwaliteitsvolle dienstenverstrekking en vroegtijdige zorgplanning ........................... 6
Vrije keuze van een beroepsoefenaar.................................................................................................................. 7
Recht op gezondheidstoestandsinformatie ......................................................................................................... 9
(d) Praktische modaliteiten (art. 7, §2 WP nieuw) ............................................................................................ 10
(e) uitzonderingen op het recht op informatie .................................................................................................. 10
Recht op geinformeerde toestemming .............................................................................................................. 11
(d) Welke informatie moet worden meegedeeld? ........................................................................................ 11
(e) Wanneer moet informatie worden meegedeeld? ................................................................................... 13
(f) Draagwijdte van de toestemming? ........................................................................................................... 13
(g) Hoe moet de informatie worden verstrekt? ............................................................................................ 13
(h) Toestemming door de patiënt ................................................................................................................. 14
(i) Bewijs en sanctionering ............................................................................................................................ 14
(j) Informatie over de nazorg of na onderzoek/behandeling? ...................................................................... 15
(k) Recht op actuele zorgweigering? ............................................................................................................. 15
(l) Recht op voorafgaande zorgweigering? .................................................................................................... 16
(i) Positieve wilsverklaring ............................................................................................................................. 16
(ii) Negatieve wilsverklaring .......................................................................................................................... 17
Rechten inzake het patiëntendossier ............................................................................................................ 18
(a) functies van een patiëntendossier .............................................................................................................. 18
(b) Recht op en de plicht tot een patiëntendossier .......................................................................................... 18
(c) De soorten, inhoud en vorm van het patiëntendossier .............................................................................. 19
(d) Recht op en plicht tot verbetering .............................................................................................................. 19
(e) Vorm en taal patiëntendossier ................................................................................................................... 19
(f) Recht op inzage en kopiename .................................................................................................................... 20
Rechtstreeks inzagerecht door de wilsbekwame patiënt.............................................................................. 20
(iv) Toegang tot gezondheidsgegevens in het raam van de Kwaliteitswet .................................................... 22
(v) Weigering afschrift ................................................................................................................................... 22
Bescherming persoonlijke levenssfeer en intimiteit ........................................................................................ 22
h. Klachtrecht en ombudsfunctie...................................................................................................................... 23
I. Recht op pijnbestrijding ............................................................................................................................ 24
Recht op vertegenwoordiging .......................................................................................................................... 24
DEEl 3 : statuut van beroepsbeoefenaars ...................................................................................................... 24
inleiding ............................................................................................................................................................. 24
situering ‘WUG’ ............................................................................................................................................. 24
1
,Gezondheidsrecht 2025-2026 Deleenheer Dante
B. WUG piramide ........................................................................................................................................... 25
C. geregelde beroepen .................................................................................................................................. 26
1.DE arts ............................................................................................................................................................ 26
voorwaarden v beroepsuitoefening .............................................................................................................. 26
(on)wettige uitoefening geneeskunde .......................................................................................................... 28
2. de apotheker ................................................................................................................................................. 29
voorwaarden voor beroepsuitoefening ........................................................................................................ 29
(onwettige) uitoefening artsenijbereidkunde ............................................................................................... 29
farmaceutische zorg ...................................................................................................................................... 30
soorten apotheken ........................................................................................................................................ 30
3. de tandarts .................................................................................................................................................... 30
voorwaarden beroepsuitoefening ................................................................................................................. 30
( onwettige) uitoefening van tandheelkunde ................................................................................................ 31
4. de kinesitherapeut ......................................................................................................................................... 31
5. de verpleegkundige ....................................................................................................................................... 32
voorwaarden beroepsuitoefening ................................................................................................................. 32
(onwettige) beroepsuitoefening ................................................................................................................... 33
verpleegkundige bevoegdheden = 3 klassen................................................................................................. 34
uitoefening verpleegkundige taken door niet-verpleegkundigen ................................................................. 36
6. de zorgkundige .............................................................................................................................................. 37
7. de vroedvrouw ............................................................................................................................................... 38
voorwaarden beroepsuitoefening ................................................................................................................. 38
bevoegdheden vroedvrouw .......................................................................................................................... 38
8. de paramedische beroepen ........................................................................................................................... 39
9. geestelijke gezondheidszorgberoepen........................................................................................................... 40
psycholoog .................................................................................................................................................... 41
klinisch psycholoog en klinisch orthopedagoog ............................................................................................ 41
psychotherapie .............................................................................................................................................. 42
deontologische code ..................................................................................................................................... 42
10. niet- conventionele geneeswijzen ................................................................................................................ 43
Beroepsgeheim & privacybescherming ......................................................................................................... 44
1.inleiding .......................................................................................................................................................... 44
a. maatschappelijke context.......................................................................................................................... 44
B. disparate regelegeving rond privacybescherming .................................................................................... 44
C. nood aan geintegreerde visie op privacybescherming .............................................................................. 45
Het misdrijf ‘ schending beroepsgeheim’ : constitutieve elementen ............................................................. 45
tekst art. 458 Sw ............................................................................................................................................ 45
art. 352 nieuw SW ......................................................................................................................................... 45
- bekendmaking aan een 3e ..................................................................................................................... 46
B. een toevertrouwd geheim......................................................................................................................... 46
C. over een geidentificeerd of identificeerbare persoon .............................................................................. 48
D.opzettelijke bekendmaking ........................................................................................................................ 49
E. bekendmaking voor geheimplichtige ........................................................................................................ 49
discretieplicht ............................................................................................................................................... 50
uitzonderingen op beroepsgeheim ............................................................................................................... 50
algemene uitzonderingsgronden ....................................................................................................................... 50
toestemming van geheimgerechtigde........................................................................................................... 51
2
,Gezondheidsrecht 2025-2026 Deleenheer Dante
specifieke uitzonderingsgronden ....................................................................................................................... 51
verstrekken van info aan het RIZIV................................................................................................................ 52
overmaken van info aan het fmo .................................................................................................................. 52
overige specifieke wettelijke uitzonderingen................................................................................................ 53
getuigenis in rechte ....................................................................................................................................... 53
rechterlijk bevel overlegging stukken............................................................................................................ 53
verdediging in rechte..................................................................................................................................... 54
patient als slachtoffer van misdrijf ................................................................................................................ 54
noodtoestand ................................................................................................................................................ 55
melding van misbruik van kinderen of kwetsbare personen ( 458bis sw) .................................................... 56
casusoverleg bij dreigend geweld ( art. 458ter sw) ....................................................................................... 57
bekendmaking aan tuchtoverheid................................................................................................................. 58
het beroepsgeheim & onderzoeksmaatregelen............................................................................................. 58
GEZONDHEIDSRECHT
DEEL I : RECHTEN VAN DE PATIENT
INLEIDING
• Reeds verschillende decennia bestaan “patiëntenrechten” in juridische literatuur, rechtspraak en
internationale teksten
• Tot eind 20ste eeuw bestond er echter geen afdwingbaar juridisch kader . in Be was er eigenlijk geen
duidelijke wetgeving en wettelijk kader te vinden. Dit gaf problemen wbt de afdwingbaarheid.
– Gevolg: internationaal erkende, maar niet afdwingbare patiëntenrechten werden vaak niet
gerespecteerd
– Mentaliteit in de gezondheidszorg was vaak ‘paternalistisch’ en hield geen (volledige)
erkenning in van het zelfbeschikkingsbeginsel van de patiënt. Dit hield in dat er geen
evenwichtige situatie was tussen patienten en zorgverleners. Bv. Alles was afhankelijk van bij
welke arts je langsging of het ziekenhuis waar je ging bv de toegang tot je eigen medische
dossier , of je als patient toestemming gevraagd werd voor je eigen behandeling , sommige
deden dat en sommigen niet.
-> dit leidde tot een gebrek aan het respect van het zelfbeschikkingsbeginsel van de patient.
En zolang er geen wettelijk kader werd geschept kon dit principe ook niet worden afgedwongen.
• Maar vanuit maatschappelijke en politieke hoek kwam hiertegen geleidelijk verzet…
• Sinds einde 20ste eeuw: cruciale wetgevende initiatieven hebben patiëntenrechten “kracht van wet”
gegeven, vb.
– Wet betreffende wegnemen en transplanteren van organen van 13/6/1986
– Wet betreffende zwangerschapsafbreking van 3/4/1990
– Wet betreffende Euthanasie van 28/5/2002
– Wet betreffende de Palliatieve Zorg van 14/6/2002
– Wet betreffende de Rechten van de Patiënt van 22/8/2002
– Wet inzake experimenten op de menselijke persoon van 7 /5/2004
– Wet betreffende medisch begeleide bevruchtingstechnieken van 6/7/2007
– Wet inzake het verkrijgen en het gebruik van menselijk lichaamsmateriaal met het oog op de geneeskundige
toepassing op de mens of het wetenschappelijk onderzoek van 19/12/2008;
– Wet tot regeling van de vereiste kwalificaties om ingrepen van niet-heelkundige esthetische geneeskunde en
esthetische heelkunde uit te voeren en tot regeling van de reclame en informatie betreffende die ingrepen van
23/5/2013
– Wet inzake de kwaliteitsvolle praktijkvoering in de gezondheidszorg van 22/4/2019
• Elk van deze regelgeving: wettelijke bekrachtiging van het autonomiebeginsel (= de rode draad)
– Patiënt kan zelf over zijn leven(seinde) beschikken
- En heeft wettelijke afdwingbare rechten hiertoe
• Afdwingbare patiëntenrechten zorgen anderzijds ook voor plichten voor degenen die de patiënt
professioneel ‘omringen’, zoals de zorgverleners, zorginstellingen, administratief personeel, enz. ! dit
is logisch maar heeft natuurlijk wel juridische gevolgen.
3
, Gezondheidsrecht 2025-2026 Deleenheer Dante
• Wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt
- Van kracht sinds 6 oktober 2002
- Invoering nieuwe en afdwingbare patiëntenrechten, zoals
• recht op zorgweigering ( dit kan enorme complicaties met zich meebrengen wbt de
zorgverleners . bv casu Jehovagetuigen , zij mogen in belang vh geloof uit geen
bloedtransfusies ondergaan of bloed van anderen ontvangen , dit zorgde ervoor dat
een vrouw te overlijden kwam.)
• Inzage patiëntendossier
• Vrije keuze
• vertegenwoordiging
– Rode draad = recht op zelfbeschikking patient!
– Nader uitgevoerd
• KB 1 april 2003 (federale commissie pt-rechten)
• bij (reeds twee maal gewijzigd) KB van 8 juli 2003 voor ombudsfunctie in
ziekenhuizen
• Nadien kleine wetswijzigingen (2006, 2013, 2014, 2018)
• tot wet 6/2/2024 (BS 23/2/2024)
– Diverse bepalingen gemoderniseerd (o.a. in licht van digitalisering Gezondheidszorg)
– Of aangepast aan huidige zorgpraktijk
– Andere bepalingen gewijzigd
• vb. inzagerecht na overlijden
• Verduidelijkt door adviezen van:
– federale commissie patiëntenrechten (http://overlegorganen.gezondheid.belgië/be)
– Tuchtorganen, zoals de Nationale raad Orde van artsen (www.ordomedic.be), de
Psychologencommissie, enz.
• Historische) bedoelingen van de Wet Patiëntenrechten : wat waren de oorspronkelijke bedoelingen
van deze wet
– Patiëntenrechten beschermen (afdwingbaarheid)
– Verduidelijken van de juridische verhoudingen tussen patiënten en zorgverstrekkers
– Bekrachtigen, harmoniseren en codificeren van bestaande gezondheidsrechtelijke normen
– Opheffen van betwistingen over inzagerecht in dossiers
– Invoeren van nieuwe normen
• vertegenwoordiging volwassen onbekwame patiënten
• juridische waarde van voorafgaande wilsverklaring (‘advance directive’)
• klachtenbemiddeling
• centrale ziekenhuisaansprakelijkheid
2. TOEPASSINGSGEBIED : WET PATIENTENRECHTEN
• Bewust zeer breed! :zodanig dat alle situaties die mogelijks kunnen voorkomen ook onder het
toepassingsgebied vallen.
• patiënt: de natuurlijke persoon die “gezondheidszorg ontvangt” (“ipv aan wie GZ wordt verstrekt”), al
dan niet op eigen verzoek .
– ook onder dwang (vb. gevangenen, psychiat. patiënten) : men is patiënt ongeacht of dat op
eigen verzoek of onder dwang gebeurd.
• Gezondheidszorgbeoefenaar (ipv “beoefenaar van gezondheidszorg”):
– Alle beroepsbeoefenaars bedoeld in WUG ( DUS alle personen die een van de erkende
zorgberoepen in een andere wet met name de Wet op de Uitoefening van de
Gezondheidszorg voortkomen.) en al deze beroepen zijn verplicht om de wet
patientenrechten na te leven.
• Daarbovenop Sinds 2014: ook klinisch psychologen en orthopedagogen
– ook beroepsbeoefenaar van niet-conventionele praktijk (osteopathie, chiropraxie,
homeopathie en acupunctuur) (4) –> hebben nog geen volwaardig juridisch statuut
• Strikt genomen vallen ziekenhuizen , rusthuizen enz Niet onder de Wet patientenrechten : het beleid
voor zorgvoorzieningen (bevoegdheidskwestie) is een vlaamse materie. Daardoor dat men in de
4
