PROF. DR. VAN DER SCHUEREN, PROF. DR. MATHIEU, PROF. DR. DECALLONE
INHOUDSOPGAVE
1. Overgewicht en obesitas ................................................................................................... 5
1.1 Definities ................................................................................................................................5
1.1.1 Body mass index .............................................................................................................5
1.1.2 Rechtstreekse metingen van lichaamsvet .........................................................................6
1.1.3 Metabool gezond obees (MGO) vs metabool niet-gezond obees (MNGO) ............................7
1.1.4 Lichaamsvetverdeling .....................................................................................................8
1.1.5 Edmonton obesity staging system ....................................................................................9
1.2 Prevalentie............................................................................................................................ 11
1.3 Etiologie................................................................................................................................ 12
1.3.1 Genetische en endocriene factoren ............................................................................... 12
1.3.2 Erfelijke versus omgevingsfactoren ................................................................................ 13
1.3.3 Adipositas is steeds het gevolg van een positieve energiebalans ...................................... 13
1.4 Gevolgen .............................................................................................................................. 14
1.5 Behandeling .......................................................................................................................... 15
1.5.1 Doelstellingen .............................................................................................................. 16
1.5.2 De 5 a’s van obesitas management ................................................................................ 16
1.5.3 Strategieën voor gewichtscontrole ................................................................................. 17
1.5.4 Dieet ............................................................................................................................ 18
1.5.5 Gedragstherapie ........................................................................................................... 19
1.5.6 Fysieke activiteit ........................................................................................................... 19
1.5.7 Farmacotherapie .......................................................................................................... 20
1.5.8 Heelkunde .................................................................................................................... 21
2. Lipidenstoornissen ..........................................................................................................24
2.1 Overzicht van het lipidentransport .......................................................................................... 24
2.1.1 De plasma lipoproteïnen ............................................................................................... 24
2.1.2 Metabolisme van de lipoproteïnen ................................................................................. 25
2.2 Stoornissen van het lipidentransport ...................................................................................... 28
2.2.1 De hypertriglyceridemie ................................................................................................ 28
2.2.2 Hypercholesterolemie ................................................................................................... 29
2.2.3 Secundaire dyslipidemie ............................................................................................... 30
2.3 Behandeling van hyperlipidemie ............................................................................................. 31
1
,3. Diabetes mellitus ............................................................................................................33
3.1 Definitie ................................................................................................................................ 33
3.2 Indeling................................................................................................................................. 33
3.3 Diagnose .............................................................................................................................. 35
3.3.1 Glycemiebepalingen ..................................................................................................... 35
3.3.2 Geglyceerd hemoglobine ............................................................................................... 36
3.3.3 Etiologische diagnosemiddelen ..................................................................................... 37
3.3.4 Glucosurie (TI) .............................................................................................................. 38
3.3.5 Andere diagnostische testen om het type diabetes te verfijnen (TI) ................................... 38
3.4 Etiologie – Evolutie - Prognose ................................................................................................ 38
3.4.1 Type 1 diabetes ............................................................................................................. 38
3.4.2 Type 2 diabetes mellitus ................................................................................................ 41
3.4.3 Vergelijking tss type 1 en type 2 diabetes mellitus ........................................................... 44
3.4.4 Andere specifieke vormen van diabetes ......................................................................... 44
3.5 Verwikkelingen ...................................................................................................................... 48
3.5.1 Microangiopathie .......................................................................................................... 48
3.5.2 Diabetische neuropathie ............................................................................................... 52
3.5.3 Macroangiopathie of atheromatose ............................................................................... 54
3.5.4 Dermatologische verwikkelingen ................................................................................... 54
3.5.5 De diabetische voet ...................................................................................................... 55
3.5.6 Metabole coma’s .......................................................................................................... 56
3.6 Behandeling .......................................................................................................................... 58
3.6.1 Behandeling van type 1 diabetes .................................................................................... 58
3.6.2 Behandeling van type 2 diabetes .................................................................................... 66
3.6.3 Behandeling van patiënten met gestoorde OGTT ............................................................. 73
3.6.4 Behandeling van microangiopathie ................................................................................ 74
4. Schildklierziekten............................................................................................................75
4.1 Exploratie van schildklierziekten: principes ............................................................................. 77
4.1.1 Klinisch onderzoek van de schildklier ............................................................................. 77
4.1.2 Technische onderzoeken van de schildklier .................................................................... 77
4.2 Functionele schildklierziekten ................................................................................................ 82
4.2.1 Hypothyroïdie ............................................................................................................... 82
4.2.2 Hyperthyroïdie .............................................................................................................. 88
4.2.3 Subklinische (milde) schildklierdysfunctie .................................................................... 100
4.2.4 Laag T3-syndroom....................................................................................................... 101
4.2.5 Screening schildklierfunctie ........................................................................................ 102
4.2.6 Thyroïditis................................................................................................................... 103
2
, 4.3 Structurele schildklierziekten ............................................................................................... 107
4.3.1 Multinodulaire goiter ................................................................................................... 108
4.3.2 Schildkliernodus en schildklierkanker .......................................................................... 111
5. Ziekten van de hypofyse ................................................................................................. 115
5.1 Ziekten van de neurohypofyse .............................................................................................. 116
5.1.1 AVP (ADH) deficiëntie/resistentie (diabetes insipidus) ................................................... 116
5.1.2 Syndrome of inappropriate ADH secretion: SIADH ........................................................ 118
5.2 Ziekten van de adenohypofyse ............................................................................................. 120
5.2.1 Insufficiëntie van de adenohypofyse ............................................................................ 120
5.2.2 Hyperfunctie van de adenohypofyse ............................................................................ 123
5.3 Hypofyse-incidentaloma ...................................................................................................... 128
6. Bijnierziekten ................................................................................................................ 129
6.1 Ziekten van de bijniermedulla ............................................................................................... 129
6.1.1 Insufficiëntie van het bijniermerg ................................................................................. 129
6.1.2 Feochromocytoom...................................................................................................... 129
6.2 Ziekten van de bijniercortex .................................................................................................. 131
6.2.1 Bijnierschorsinsufficiëntie ........................................................................................... 131
6.2.2 Hyperfunctie van de bijnierschors ................................................................................ 135
6.2.3 Congenitale bijnierschorshyperplasie .......................................................................... 141
6.2.4 Hirsutisme en virilisatie ............................................................................................... 143
6.3 Bijnierincidentaloma ........................................................................................................... 144
7. Endocrinologische calciumfosfaatstoornissen ............................................................... 146
7.1 Ziekten van de bijschildklieren ............................................................................................. 147
7.1.1 Hypoparathyroïdie ...................................................................................................... 147
7.1.2 Primaire hyperparathyroïdie ........................................................................................ 150
7.1.3 Secundaire hyperparathyroïdie .................................................................................... 153
7.1.4 Overzicht .................................................................................................................... 156
7.2 Metabole botziekten ............................................................................................................ 156
7.2.1 Rachitis en osteomalacie ............................................................................................ 157
7.2.2 Osteoporose............................................................................................................... 159
7.3 Casussen ........................................................................................................................... 163
8. Reproductieve endocrinologische stoornissen ............................................................... 165
8.1 Mannelijke subfertiliteit ....................................................................................................... 165
8.1.1 Definitie en prevalentie................................................................................................ 165
8.1.2 Etiologie ..................................................................................................................... 165
8.1.3 Diagnose .................................................................................................................... 167
8.1.4 Behandeling ............................................................................................................... 172
3
, 8.2 Hypogonadisme bij de man .................................................................................................. 173
8.2.1 Definitie, prevalentie, etiologie .................................................................................... 174
8.2.2 Klinische presentatie ................................................................................................... 175
8.2.3 Diagnose .................................................................................................................... 176
8.2.4 Behandeling ............................................................................................................... 177
8.3 gynaecomastie .................................................................................................................... 178
8.3.1 Definitie ..................................................................................................................... 178
8.3.2 Etiologie ..................................................................................................................... 178
8.3.3 Diagnose .................................................................................................................... 179
8.3.4 Behandeling ............................................................................................................... 180
8.4 Casussen ........................................................................................................................... 180
4