samenvatting psychodiagnostiek 2

Psychodiagnostiek 2
! Uit doelstellingen op einde van de les, komen de examenvragen!
Hoofdstuk 1: uitgangspunten psychodiagnostisch procesmodel
a. Uitgangspunten: bronnen (op welke bronnen hebben ze zich gebaseerd?)
 Sterkte punten van andere psychodiagnostische modellen (hoe deze punten opnemen in het
model?)
 Relatie psychodiagnostiek en begeleiding/behandeling
 Beleids- en maatschappelijke ontwikkelingen (kijken naar het welzijn van de mensen,
overheid houdt zich hiermee bezig)
 Praktijkervaringen van PD-docenten
 Onderzoek naar kwaliteit van psychodiagnostiek in de praktijk
o Client staat centraal (ze zijn tegenwoordig veel mondiger + streven naar
kwaliteit)
o Weing systematiek, te veel infoverzameling (vroeger gebeurde dit, hier kwamen te
weinig bruikbare adviezen uit)
o Vaak geen bruikbare adviezen
o Focus te sterk enkel op cliënt
o Te weinig samenwerking met client
 Uitgangspunt 1: De psychodiagnosticus handelt en denkt als een scientist – practitioner
o Werkt in praktijk, evidence-based en past de empirische cyclus toe
o Controleerbare besluitvorming
o Verantwoording kunnen geven waarom je voor dit gekozen hebt
o Houdt rekening met mogelijke foutbronnen
o Samenwerkingspartner
 Uitgangspunt 2: De psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal
o Vertrekken van zijn vraag
o Oplossingsgericht nadenken
o Rekeninghoudend met cultuur, waarden en normen
 Uitgangspunt 3: De psychodiagnosticus handelt en denkt interventiegericht
o Leren door te doen
o Soms is er dan geen interventie meer nodig (Vb. Gesprek werkt verhelderend)
 Uitgangspunt 4: De psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch
o Stapsgewijs + per fase reflectie en bijsturen indien nodig
o Aftoetsen bij client
o Eindresultaat= tevreden klant
 Uitgangspunt 5: De psychodiagnosticus hanteert een transactioneel referentiekader
o Goede afstemming= enorm belangrijk
o Bij intake genoeg info verzamelen




1

,  Uitgangspunt 6: De psychodiagnosticus werkt constructief samen met de cliënt en andere
betrokkenen
o Transparant zijn, open communicatie en feedback
 Uitgangspunt 7: De psychodiagnosticus handelt en denkt fair en cultuurbewust
o Iedereen gelijk behandelen
 Uitgangspunt 8: De psychodiagnosticus benut en versterkt de positieve aspecten van de
cliënt en zijn omgeving
o Meer focus op positieve aspecten
 Uitgangspunt 9: Het handelen van de psychodiagnosticus is steeds in lijn met de
deontologische code, wettelijke richtlijnen en ethische normen en waarden.
o Verantwoordelijk voor de kwaliteit

Hoofdstuk 2: psychodiagnostiek in theorie en praktijk

Thema 1: Andere diagnostische modellen

 Psychodiagnostisch procesmodel (goed kennen, zie tekst)= die dat wij gebruiken
 Modellen worden ontwikkeld om het denkkader aan te bieden
 4 belangrijkste gekozen, wellicht nog andere
 Komen op hetzelfde neer, enkel andere terminologie of plaats soms
 Het is prescriptief dus stelt voor hoe je als diagnosticus aan de slag moet gaan
 Allemaal sterke nadruk op, hoe kom je op het besluit
 Onderbouwde adviezen
 Alle modellen kunnen toepassen op verschillende soorten vraagstellingen of problemen
 Verschillen en gelijkenissen herkennen en kunnen aangeven
 Nog andere diagnostische modellen in de psychologische praktijk?
o Diagnostische cyclus:
 Dit niet gekozen omdat
 Het niet voor elke richting toepasbaar is (vb. Minder voor A&O, gaat
hier vaak over problemen maar is niet altijd zo)
 Dit cyclisch model is wel overgenomen ongeveer
 Vooral KLP
 Dikke strepen= het grondmodel, stippenlijn= als er iets fout is gegaan,
gegevens ontbreken of men terug moet gaan
 Fasen:
 Aanmelding (Anm): Wie zit met wat, Net nu? Hier bij jou?
o Kijken of de aanmelding ontvankelijk is
 Klachtenanalyse (KA)
 Probleemanalyse (PA)
 Verklaringsanalyse (VA)
 Indicatieanalyse (IA)
 Advies (Adv)




2

,  Type hulpvraag en de diagnostische cyclus:
 Verhelderend: beleving staat centraal (zitten we direct in het g-
schema: gebeurtenis, gevoelens, gewaarwordingen, gedachten,
gedragingen en gevolgen van een bepaalde gebeurtenis)
o Nulscenario: werkt verhelderend dus direct advies (komt
niet vaak voor)
 Onderkennend: kijken of er een probleem is of een stoornis
 Verklarend: verbanden zoeken, oorzaak-gevolg zoeken
 Indicerend




o Handelingsgerichte diagnostiek:
 Vooral SPP
 HGD = besluitvormingsproces
 Problematische situaties binnen onderwijs
 Instandhoudende factoren (hoe komt het dat gedrag blijft, verergert of
verminderd?)
 Risico- en protectieve (+ kenmerken) factoren in cliënt en omgeving

3

,  Als mensen meer focussen op het positieve, is men meer gemotiveerd en
geeft energie en perspectief
 Uitgangspunten (geven aan waar we onze accenten moeten opleggen)
 Tekst HDG, de diagnosticus als praktijkwetenschapper (2009) 5
o Systematische procedures voor besluitvorming
o Doelgerichte werkwijze (= handelingsgericht werken/
interventiegericht werken)
o Transactioneel referentiekader (het ene beïnvloedt het
ander, wisselwerking)
o Samenwerking
o Aandacht voor protectieve factoren
 Handboek, HDG in het onderwijs (2015) 7
o HDG verloopt systematisch en transparant
o HDG is doelgericht
o Transactioneel kader
o Diagnosten werken samen met leerlingen, leraren, ouders
o Positieve aspecten zijn van groot belang
o Onderwijs- en opvoedingsbehoeften staan centraal (wat
heeft de client nodig?)
o Leraren en ouders doen ertoe, eveneens hun
ondersteuningsbehoeften
 Fasen:
 Intakefase: van klachtenanalyse naar verheldering (aanmelding zit
hierbij, in ons model is dit apart)
 Strategiefase: van probleemanalyse naar onderkenning en
verklaringen = denkfase van de diagnosticus, maar we denken toch
altijd? Dus zit in elke fase verwerkt bij ons
 Onderzoeksfase: toetsing van diagnostische hypothesen (bij ons:
aanvullend onderzoek: we zijn al bezig met onderzoeken daarom
aanvullend) dit moet niet steeds als je al genoeg weet
 Indiceringsfase: integratief beeld maken en indicatiestelling (welke
mogelijke indicaties zijn er en deze bekijken en oplijsten) = denkfase
van de diagnosticus
 Adviesfase: info over verheldering, onderkenning, verklaring en
indicering + evalueren




4