WETGEVING EN FINANCIERING
VAN ZORGVOORZIENINGEN
Volledige Terminologielijst — Lessen 1 t/m 10
Academiejaar 2025–2026 | Master Management & Beleid Gezondheidszorg | Universiteit Gent
Hoe gebruik je deze terminologielijst?
• Alle begrippen zijn gegroepeerd per les en staan in de volgorde zoals ze in de cursus aan bod komen.
• Elke term bevat een definitie die volledig genoeg is om als enige studeerbron te dienen.
• Studietip: dek de definitiekolom af en test of je de term kunt omschrijven. Daarna: omgekeerd — lees de
definitie en noem de term.
• Kleurcodering: blauwe termen zijn kernbegrippen die op het examen met grote kans worden bevraagd.
• Verbanden leggen is cruciaal: zoek actief naar termen die in meerdere lessen terugkomen (bv. BFM,
RIZIV, erkenning, DRG).
Terminologielijst per Les
Les 1 Programmatie, Erkenning & Financiering van Ziekenhuizen
Term / Begrip Definitie & Toelichting Les
Vrij initiatief Principe dat private actoren (VZW's, publieke Les 1
instellingen) zorgvoorzieningen kunnen oprichten en
uitbaten zonder rechtstreekse overheidssturing. Basis
van het Belgische zorgstelsel.
Programmatie Rekenkundig instrument van de overheid dat bepaalt Les 1
HOEVEEL zorgcapaciteit (bedden, diensten,
toestellen) erkend mag worden per regio, op basis van
bevolkingscijfers, leeftijd, morbiditeit en geografische
spreiding.
Programma- Programmatie-eenheden = theoretisch maximum. Les 1
eenheid vs. Erkende eenheden = effectief aanwezige eenheden.
erkende eenheid Regel: programma-eenheden ≥ erkende eenheden.
Moratorium (1982) Bevriezing van het totale aantal erkende Les 1
ziekenhuisbedden op het niveau van 1 juli 1982.
Uitbreiding is sindsdien enkel mogelijk via schrapping
van andere bedden.
Erkenning Kwalitatief sturingsinstrument van de overheid: alleen Les 1
erkende ziekenhuizen, diensten, functies en
zorgprogramma's mogen geopend en geëxploiteerd
worden. Erkenning is nooit definitief.
Kenletter Code die het type ziekenhuisbed aanduidt. Bv. C = Les 1
chirurgie, D = geneeskunde, G = geriatrie, E =
pediatrie, M = materniteit, A = psychiatrie, Sp =
revalidatie.
, Vlinderakkoord Zesde staatshervorming waarbij de gemeenschappen Les 1
(2011) bevoegd werden om zelf de erkenningsnormen te
definiëren (mits randvoorwaarden: geen negatief
budgettair effect, advies RIZIV/KCE).
Drie De drie instrumenten waarmee de overheid het Les 1
sturingsinstrument zorgaanbod stuurt: (1) Programmatie (kwantitatief), (2)
en Erkenningsnormen (kwalitatief), (3) Financiering
(economisch).
BFM (Budget van Overheidsbudget voor de exploitatie en werking van Les 1
Financiële erkende ziekenhuizen; ca. 35% van de totale
Middelen) inkomsten van algemene ziekenhuizen. Beheerd door
FOD Volksgezondheid.
LRN Erkende, juridisch geformaliseerde samenwerking met Les 1
(Locoregionaal rechtspersoonlijkheid tussen minstens twee
Klinisch afzonderlijk erkende niet-psychiatrische ziekenhuizen.
Ziekenhuisnetwerk) Ingevoerd bij wet 14 februari 2019.
Inplantingspool (IP) Geografische zone waarbinnen de programmatie voor Les 1
algemene ziekenhuizen geldt. De theoretische
programmatie en de effectieve invulling worden per
inplantingspool bekeken.
Strategisch forfait Vlaamse subsidie voor ziekenhuisbouwwerken via Les 1
VIPA. Gekoppeld aan een goedgekeurd individueel en
regionaal strategisch plan.
Zorgstrategische Vlaams instrument waarbij ziekenhuizen een Les 1
planning individueel én regionaal strategisch plan moeten
opstellen als voorwaarde om bouwsubsidie
(strategisch forfait) aan te vragen.
KB nr. 407 (1986) Koninklijk Besluit dat het statuut van de ziekenhuisarts Les 1
regelt: de verhouding tussen artsen en ziekenhuizen,
inclusief rechten en plichten.
Medische Raad Verkozen orgaan van ziekenhuisartsen met Les 1
adviesbevoegdheid tegenover de beheerder.
Onderscheid: gewoon advies (formeel gebonden, niet
inhoudelijk) vs. verzwaard advies (inhoudelijk
gebonden bij 2/3 meerderheid + wettelijk aangewezen
materie).
Gewoon vs. Gewoon advies Medische Raad: beheerder moet het Les 1
verzwaard advies vragen maar kan gemotiveerd afwijken. Verzwaard
advies: inhoudelijk bindend bij 2/3-meerderheid én
wettelijk aangewezen materie (bv. benoeming
hoofdarts, afzetting artsen).
Instructierecht Bevoegdheid van de hoofdarts (art. 21 Ziekenhuiswet, Les 1
hoofdarts (2023) wet 13/11/2023) om schriftelijke instructies te geven
aan ziekenhuisartsen om kwaliteit te handhaven of
patiëntveiligheid te waarborgen.
Vier Belgische ziekenhuizen ontvangen financiering van: Les 1
financieringsbronn (1) Federale overheid/BFM, (2)
en Ziekteverzekering/RIZIV via honoraria, (3) Patiënt via
remgeld en supplementen, (4)
Gemeenschappen/Gewesten via
investeringssubsidies.
Les 2 & 3 Budget van Financiële Middelen (BFM)
Term / Begrip Definitie & Toelichting Les
VAN ZORGVOORZIENINGEN
Volledige Terminologielijst — Lessen 1 t/m 10
Academiejaar 2025–2026 | Master Management & Beleid Gezondheidszorg | Universiteit Gent
Hoe gebruik je deze terminologielijst?
• Alle begrippen zijn gegroepeerd per les en staan in de volgorde zoals ze in de cursus aan bod komen.
• Elke term bevat een definitie die volledig genoeg is om als enige studeerbron te dienen.
• Studietip: dek de definitiekolom af en test of je de term kunt omschrijven. Daarna: omgekeerd — lees de
definitie en noem de term.
• Kleurcodering: blauwe termen zijn kernbegrippen die op het examen met grote kans worden bevraagd.
• Verbanden leggen is cruciaal: zoek actief naar termen die in meerdere lessen terugkomen (bv. BFM,
RIZIV, erkenning, DRG).
Terminologielijst per Les
Les 1 Programmatie, Erkenning & Financiering van Ziekenhuizen
Term / Begrip Definitie & Toelichting Les
Vrij initiatief Principe dat private actoren (VZW's, publieke Les 1
instellingen) zorgvoorzieningen kunnen oprichten en
uitbaten zonder rechtstreekse overheidssturing. Basis
van het Belgische zorgstelsel.
Programmatie Rekenkundig instrument van de overheid dat bepaalt Les 1
HOEVEEL zorgcapaciteit (bedden, diensten,
toestellen) erkend mag worden per regio, op basis van
bevolkingscijfers, leeftijd, morbiditeit en geografische
spreiding.
Programma- Programmatie-eenheden = theoretisch maximum. Les 1
eenheid vs. Erkende eenheden = effectief aanwezige eenheden.
erkende eenheid Regel: programma-eenheden ≥ erkende eenheden.
Moratorium (1982) Bevriezing van het totale aantal erkende Les 1
ziekenhuisbedden op het niveau van 1 juli 1982.
Uitbreiding is sindsdien enkel mogelijk via schrapping
van andere bedden.
Erkenning Kwalitatief sturingsinstrument van de overheid: alleen Les 1
erkende ziekenhuizen, diensten, functies en
zorgprogramma's mogen geopend en geëxploiteerd
worden. Erkenning is nooit definitief.
Kenletter Code die het type ziekenhuisbed aanduidt. Bv. C = Les 1
chirurgie, D = geneeskunde, G = geriatrie, E =
pediatrie, M = materniteit, A = psychiatrie, Sp =
revalidatie.
, Vlinderakkoord Zesde staatshervorming waarbij de gemeenschappen Les 1
(2011) bevoegd werden om zelf de erkenningsnormen te
definiëren (mits randvoorwaarden: geen negatief
budgettair effect, advies RIZIV/KCE).
Drie De drie instrumenten waarmee de overheid het Les 1
sturingsinstrument zorgaanbod stuurt: (1) Programmatie (kwantitatief), (2)
en Erkenningsnormen (kwalitatief), (3) Financiering
(economisch).
BFM (Budget van Overheidsbudget voor de exploitatie en werking van Les 1
Financiële erkende ziekenhuizen; ca. 35% van de totale
Middelen) inkomsten van algemene ziekenhuizen. Beheerd door
FOD Volksgezondheid.
LRN Erkende, juridisch geformaliseerde samenwerking met Les 1
(Locoregionaal rechtspersoonlijkheid tussen minstens twee
Klinisch afzonderlijk erkende niet-psychiatrische ziekenhuizen.
Ziekenhuisnetwerk) Ingevoerd bij wet 14 februari 2019.
Inplantingspool (IP) Geografische zone waarbinnen de programmatie voor Les 1
algemene ziekenhuizen geldt. De theoretische
programmatie en de effectieve invulling worden per
inplantingspool bekeken.
Strategisch forfait Vlaamse subsidie voor ziekenhuisbouwwerken via Les 1
VIPA. Gekoppeld aan een goedgekeurd individueel en
regionaal strategisch plan.
Zorgstrategische Vlaams instrument waarbij ziekenhuizen een Les 1
planning individueel én regionaal strategisch plan moeten
opstellen als voorwaarde om bouwsubsidie
(strategisch forfait) aan te vragen.
KB nr. 407 (1986) Koninklijk Besluit dat het statuut van de ziekenhuisarts Les 1
regelt: de verhouding tussen artsen en ziekenhuizen,
inclusief rechten en plichten.
Medische Raad Verkozen orgaan van ziekenhuisartsen met Les 1
adviesbevoegdheid tegenover de beheerder.
Onderscheid: gewoon advies (formeel gebonden, niet
inhoudelijk) vs. verzwaard advies (inhoudelijk
gebonden bij 2/3 meerderheid + wettelijk aangewezen
materie).
Gewoon vs. Gewoon advies Medische Raad: beheerder moet het Les 1
verzwaard advies vragen maar kan gemotiveerd afwijken. Verzwaard
advies: inhoudelijk bindend bij 2/3-meerderheid én
wettelijk aangewezen materie (bv. benoeming
hoofdarts, afzetting artsen).
Instructierecht Bevoegdheid van de hoofdarts (art. 21 Ziekenhuiswet, Les 1
hoofdarts (2023) wet 13/11/2023) om schriftelijke instructies te geven
aan ziekenhuisartsen om kwaliteit te handhaven of
patiëntveiligheid te waarborgen.
Vier Belgische ziekenhuizen ontvangen financiering van: Les 1
financieringsbronn (1) Federale overheid/BFM, (2)
en Ziekteverzekering/RIZIV via honoraria, (3) Patiënt via
remgeld en supplementen, (4)
Gemeenschappen/Gewesten via
investeringssubsidies.
Les 2 & 3 Budget van Financiële Middelen (BFM)
Term / Begrip Definitie & Toelichting Les
