GASTCOLLEGE: THE
EVOLUTION OF WAR AND
PEACE
= oorlog
A DEFINITION & MY GOALS
A minimal Definition:
War = collective, coordinated violence, often with the intention to kill
o Oorlog wordt hier bewust heel minimaal gedefinieerd, zodat men oorlog bij
mensen kan vergelijken met vormen van groepsgeweld bij dieren.
o Belangrijk is dat oorlog collectief is: het gaat niet om één individu tegen
één ander individu, maar om groepen tegenover elkaar.
o Oorlog is ook gecoördineerd: het is niet dat iedereen zomaar apart iets
doet, maar er is een vorm van samenwerking of gezamenlijke actie.
o Vaak is er ook de bedoeling om te doden, al is dat bij dieren moeilijker
exact te meten.
o Dus: individuele agressie is niet automatisch oorlog. Een ruzie of gevecht
tussen twee personen is nog geen oorlog.
My goals:
1. Describe the predominant view of human nature as hopelessly belligerent
Het eerste doel is uitleggen welk mensbeeld lange tijd dominant was: de
mens als oorlogszuchtig, agressief en gevaarlijk.
Volgens dit beeld kunnen mensen zichzelf niet vreedzaam organiseren.
Zonder beschaving, koning, staat of religie zou alles uitdraaien op geweld.
2. Test this view based on the biological and cultural evolution of war
Het tweede doel is nagaan of dat dominante beeld wel klopt.
Daarvoor kijkt Van Schaik naar primaten, jagers-verzamelaars, archeologie,
landbouwsamenlevingen en staten.
De centrale vraag is: is oorlog echt een vast biologisch instinct, of ontstaat
oorlog vooral onder bepaalde omstandigheden?
3. Examine the consequences of this correction for the future of war and
peace
Het derde doel is bekijken wat dit betekent voor hoe we vandaag denken
over oorlog en vrede.
Als oorlog niet onvermijdelijk is, dan kunnen instituties, cultuur en politieke
keuzes oorlog ook verminderen.
Dit heeft dus gevolgen voor vredesinstituties, mensenrechten en
internationale samenwerking.
1
,THE PREDOMINANT VIEW OF HUMAN NATURE
EVER SINCE THE INVENTION OF WRITING
Bellum omnium contra omnes
Het derde doel is bekijken wat dit betekent voor hoe we vandaag denken over
oorlog en vrede.
Als oorlog niet onvermijdelijk is, dan kunnen instituties, cultuur en politieke keuzes
oorlog ook verminderen.
Dit heeft dus gevolgen voor vredesinstituties, mensenrechten en internationale
samenwerking.
Homo homini lupus
Dit betekent: “de mens is een wolf voor de mens.”
De mens wordt hier gezien als een gevaar voor andere mensen.
Volgens dit beeld is beschaving nodig om de wilde, gewelddadige mens te
temmen.
2
, It took civilization (King & Pope) to tame us; without it anarchy and violence rule!
Volgens het dominante mensbeeld heeft de mens externe controle nodig: koning,
staat, kerk, religie, autoriteit.
Zonder die beschaving zou er anarchie en geweld zijn.
Dit sluit aan bij het vorige gastcollege over menselijke natuur: de alliantie tussen
koning en religie werd gelegitimeerd door het idee dat mensen zichzelf niet
kunnen regeren.
“Modern humans are the dazed survivors of a continuous, five-million-year habit
of lethal aggression”
Dit is het idee dat onze evolutionaire geschiedenis één lange geschiedenis van
dodelijke agressie zou zijn.
De mens zou dan afstammen van “killer apes”: gewelddadige voorouders die altijd
oorlog voerden.
Van Schaik wil dit beeld corrigeren.
Message: “There was war among our ancestors, there is war now, there
will always be war”
De boodschap van dit dominante beeld is fatalistisch: oorlog was er altijd, oorlog is
er nu, en oorlog zal er altijd zijn.
Daardoor lijkt vrede bijna onmogelijk.
Van Schaik zegt: dit is te simplistisch. Men verwart individuele agressie met oorlog
en projecteert recente geschiedenis terug op de hele menselijke evolutie.
Belangrijk voor het examen: Van Schaik ontkent niet dat mensen geweld kunnen
gebruiken, maar hij verzet zich tegen het idee dat oorlog een onvermijdelijk
genetisch lot is.
FREUD’S RESPONSE TO EINSTEIN ON WAR (1932)
War is «natural, biologically justified, and all but inevitable»
Freud antwoordde aan Einstein dat oorlog volgens hem natuurlijk en bijna
onvermijdelijk is.
Dit past bij het pessimistische mensbeeld: mensen zouden fundamenteel
agressieve driften hebben.
«Conflicts of interest among people are therefore principally decided through the
use of force. This is how all animals do it, and humans should not try to exempt
themselves from this..»
Freud stelt dat belangentegenstellingen uiteindelijk via geweld worden opgelost.
Volgens hem doen dieren dat ook, dus zouden mensen geen uitzondering zijn.
Van Schaik vindt dit te kort door de bocht, omdat dieren conflict vaak juist
vermijden wanneer de kosten te hoog zijn.
«We humans are destined to make war»
Freud ziet oorlog dus als iets waartoe mensen gedoemd zijn.
Van Schaik wil aantonen dat dit niet klopt.
Oorlog is geen automatische drift, maar hangt af van kosten-baten, ecologie,
sociale organisatie, cultuur en politieke manipulatie.
3
EVOLUTION OF WAR AND
PEACE
= oorlog
A DEFINITION & MY GOALS
A minimal Definition:
War = collective, coordinated violence, often with the intention to kill
o Oorlog wordt hier bewust heel minimaal gedefinieerd, zodat men oorlog bij
mensen kan vergelijken met vormen van groepsgeweld bij dieren.
o Belangrijk is dat oorlog collectief is: het gaat niet om één individu tegen
één ander individu, maar om groepen tegenover elkaar.
o Oorlog is ook gecoördineerd: het is niet dat iedereen zomaar apart iets
doet, maar er is een vorm van samenwerking of gezamenlijke actie.
o Vaak is er ook de bedoeling om te doden, al is dat bij dieren moeilijker
exact te meten.
o Dus: individuele agressie is niet automatisch oorlog. Een ruzie of gevecht
tussen twee personen is nog geen oorlog.
My goals:
1. Describe the predominant view of human nature as hopelessly belligerent
Het eerste doel is uitleggen welk mensbeeld lange tijd dominant was: de
mens als oorlogszuchtig, agressief en gevaarlijk.
Volgens dit beeld kunnen mensen zichzelf niet vreedzaam organiseren.
Zonder beschaving, koning, staat of religie zou alles uitdraaien op geweld.
2. Test this view based on the biological and cultural evolution of war
Het tweede doel is nagaan of dat dominante beeld wel klopt.
Daarvoor kijkt Van Schaik naar primaten, jagers-verzamelaars, archeologie,
landbouwsamenlevingen en staten.
De centrale vraag is: is oorlog echt een vast biologisch instinct, of ontstaat
oorlog vooral onder bepaalde omstandigheden?
3. Examine the consequences of this correction for the future of war and
peace
Het derde doel is bekijken wat dit betekent voor hoe we vandaag denken
over oorlog en vrede.
Als oorlog niet onvermijdelijk is, dan kunnen instituties, cultuur en politieke
keuzes oorlog ook verminderen.
Dit heeft dus gevolgen voor vredesinstituties, mensenrechten en
internationale samenwerking.
1
,THE PREDOMINANT VIEW OF HUMAN NATURE
EVER SINCE THE INVENTION OF WRITING
Bellum omnium contra omnes
Het derde doel is bekijken wat dit betekent voor hoe we vandaag denken over
oorlog en vrede.
Als oorlog niet onvermijdelijk is, dan kunnen instituties, cultuur en politieke keuzes
oorlog ook verminderen.
Dit heeft dus gevolgen voor vredesinstituties, mensenrechten en internationale
samenwerking.
Homo homini lupus
Dit betekent: “de mens is een wolf voor de mens.”
De mens wordt hier gezien als een gevaar voor andere mensen.
Volgens dit beeld is beschaving nodig om de wilde, gewelddadige mens te
temmen.
2
, It took civilization (King & Pope) to tame us; without it anarchy and violence rule!
Volgens het dominante mensbeeld heeft de mens externe controle nodig: koning,
staat, kerk, religie, autoriteit.
Zonder die beschaving zou er anarchie en geweld zijn.
Dit sluit aan bij het vorige gastcollege over menselijke natuur: de alliantie tussen
koning en religie werd gelegitimeerd door het idee dat mensen zichzelf niet
kunnen regeren.
“Modern humans are the dazed survivors of a continuous, five-million-year habit
of lethal aggression”
Dit is het idee dat onze evolutionaire geschiedenis één lange geschiedenis van
dodelijke agressie zou zijn.
De mens zou dan afstammen van “killer apes”: gewelddadige voorouders die altijd
oorlog voerden.
Van Schaik wil dit beeld corrigeren.
Message: “There was war among our ancestors, there is war now, there
will always be war”
De boodschap van dit dominante beeld is fatalistisch: oorlog was er altijd, oorlog is
er nu, en oorlog zal er altijd zijn.
Daardoor lijkt vrede bijna onmogelijk.
Van Schaik zegt: dit is te simplistisch. Men verwart individuele agressie met oorlog
en projecteert recente geschiedenis terug op de hele menselijke evolutie.
Belangrijk voor het examen: Van Schaik ontkent niet dat mensen geweld kunnen
gebruiken, maar hij verzet zich tegen het idee dat oorlog een onvermijdelijk
genetisch lot is.
FREUD’S RESPONSE TO EINSTEIN ON WAR (1932)
War is «natural, biologically justified, and all but inevitable»
Freud antwoordde aan Einstein dat oorlog volgens hem natuurlijk en bijna
onvermijdelijk is.
Dit past bij het pessimistische mensbeeld: mensen zouden fundamenteel
agressieve driften hebben.
«Conflicts of interest among people are therefore principally decided through the
use of force. This is how all animals do it, and humans should not try to exempt
themselves from this..»
Freud stelt dat belangentegenstellingen uiteindelijk via geweld worden opgelost.
Volgens hem doen dieren dat ook, dus zouden mensen geen uitzondering zijn.
Van Schaik vindt dit te kort door de bocht, omdat dieren conflict vaak juist
vermijden wanneer de kosten te hoog zijn.
«We humans are destined to make war»
Freud ziet oorlog dus als iets waartoe mensen gedoemd zijn.
Van Schaik wil aantonen dat dit niet klopt.
Oorlog is geen automatische drift, maar hangt af van kosten-baten, ecologie,
sociale organisatie, cultuur en politieke manipulatie.
3
