AANSPRAKELIJKHEIDSRE
CHT EN DE
RISICOVERZEKERINGEN
2025-2026
,Tips & Tricks
Vermeld bij elk antwoord de rechtsbron
Stel je bij elke casus de vragen:
o Feiten?
o Rechtsvraag?
o Oplossing?
VRAAG OP EXAMEN: hoe is dit onder nieuwe en hoe onder oude recht?
o ONTHOUD DATUM: 1 januari 2025
Veel vragen op examen beginnen met: u bent rechter, …
Overal waar je onderwijzer ziet, hoort, zeg je nu onderwijsinstelling
100% een vraag over gastcollege verlies ve kans door de franse
gastspreker, er komt er sws een uit haar betoog
DEEL 1: Verzekeringsrecht
0. Zwiepende tak
Casus van de Zwiepende Tak; Hoge Raad Nederland
(4 mogelijke manieren om schade te verhalen, de schadevergoedingspijlers:
aansprakelijkheid, sociale zekerheid, verzekering, fonds)
De basis is de szr die zeer laagdrempelig is je moet er niets voor bewijzen en
bijna iedereen in België is sociaal verzekerd, het is wel maar beperkte
vergoeding Aansprakelijkheid is een integrale schadevergoeding maar
drempel is hoger want fout schade en CV moeten bewezen worden dan heb je
een verzekering dan heb je eventueel nog een fonds
De feiten:
A en B gaan na college samen wandelen in stadspark daar liggen
aantal struiken/takken op de grond en A sjot tegen struik uit woede
van hoe stom bca als vak is, de tak van die struik hing echter nog
vast en zwiept terug in gezicht van B, B verliest volledig zicht uit
linkeroog, B zegt ik heb schade en ik dagvaard A; B heeft fysieke
schade door verlies van het oog, morele schade door verlies van het
zicht, financiele schade, esthetische schade, economische schade
door beroepsongeschiktheid voor bepaalde beroepen of meer
inspanningen bij zaken zoals lezen enzovoort wat enkel zicht in
rechteroog moeilijker maakt enzo; dus een hele hoop schade die B
wil verhalen op A
is A aansprakelijk? (fout, schade, oorzakelijk verband) (antwoord:
neen)
er was geen opzet/intentie maar dat is niet nodig in Bca het volstaat dat men
zich niet als redelijk voorzichtig persoon heeft gedragen
,Een mening is dat het een fout is, want niet elk redelijk persoon zou zomaar
tegen de tak schoppen (maar meningen zijn verdeeld dus een slecht antwoord
bestaat niet) Maar A zou kunnen zeggen ik kon toch niet weten dat de tak nog
aan een struik hing
Een andere mening is dat hij het had moeten weten dat de tak zou zwiepen
Een fout begaan betekent niet noodzakelijk dat je aansprakelijk bent, bv. je rijdt
met wagen door het rood zonder iemand te verwonden dan heb je
strafrechtelijke overtreding en fout begaan maar omdat er geen schade uit
voortvloeit ben je niet aansprakelijk
In beroep heeft HvB geoordeeld dat A een fout heeft begaan; dus je kan er
verschillend over denken;
A is dan naar Hoge Raad gegaan en Hoge Raad heeft arrest vernietigd en
gezegd: een van de essentiële elementen vh foutbegrip, is de voorzienbaarheid
vd schade, “je begaat maar een fout als schade voorzienbaar is en je niet de
nodige maatregelen neemt om die schade te voorkomen” (= een mogelijke
definitie v fout) en dan zegt de Hoge Raad, “toen A tegen tak schopte was het
niet voorzienbaar dat de tak zou terugzwiepen en mits we geen voorzienbare
schade hebben heeft A geen fout begaan en kan hij niet aansprakelijk worden
gesteld”
ER IS DUS GEEN AANSPRAKELIJKHEID (maar B blijft wel met schade zitten)
LLWIF (= loss lies where it falls); de schade blijft liggen bij diegene die het
geleden heeft, dus diegene die schade lijdt moet die in principe zelf dragen; als je
echter een derde kan aanspreken gekoppeld aan een bepaalde
aanknopingsfactor bv. de fout dat je je schade kan verhalen op een ander
persoon maar dat is hier niet het geval (= schaderegeling in geval van
aansprakelijkheid)
Welke andere vergoedingsbronnen kan B aanspreken om schade op
te verhalen?
o Sociale zekerheid
B zou sowieso terugbetaling krijgen via sociale zekerheid (de basis is sz
deze is zeer laagdrempelig je moet er bijna niets voor bewijzen) maar deze
dekt maar een stukje terwijl de aansprakelijkheid een integrale
schadevergoeding biedt;
mutualiteiten of ziekenfondsen horen hieronder
o Verzekering
Kan er verzekering tussenkomen? Ja,
Voorbeelden van verzekeringen:
individuele ongevallenverzekering, zeer zelden afgesloten, geen
aansprakelijkheid nodig je moet SO ve ongeval zijn om vergoeding
te krijgen (had hier wel tussen gekomen)
, BA-privéleven (de familial), dekt buitencontractuele
aansprakelijkheden, enkel bij aansprakelijkheid dus; na aftrekking
vrijstelling/franchise (komt hier niet tussen want geen
aansprakelijkheid)
Brandverzekering, hospitalisatieverzekering, schuld-saldo
verzekering, levensverzekering,
Stel A was aansprakelijk dan zou hij niet perse alles zelf moeten betalen
maar kan hij beroep doen op zijn eigen verzekering zoals de familiale
verzekering (BA-privéleven, 85% vd Belgen heeft die, is niet verplicht maar
zeer populair kost 100 euro) deze komt hier niet tussen want komt enkel
tussen als er aansprakelijkheid is
Feit dat je verzekerd bent is echter geen reden om iemand aansprakelijk te
stellen omdat die dan toch terugbetaald wordt, maar rechters houden er
de facto wel rekening mee, ook al zeggen ze van niet
o Schadevergoedingsfondsen
Tenslotte zijn er schadevergoedingsfondsen; een solidariteitsmechanisme;
bv. het slachtofferhulpfonds (komt niet vaak tussen en geen integrale
schadevergoeding), Rampenfonds, gemeenschappelijk waarborgfonds (bv.
voor gevallen van vluchtmisdrijf, mensen die niet verzekerd zijn),
asbestfonds, fonds medische ongevallen
Conclusie Zwiepende Tak Arrest
o Schadeverwekker is aansprakelijk gesteld in beroep, ging in
cassatieberoep en het Nederlands Hof v Cassatie heeft gezegd dat er
pas een fout is als schade voorzienbaar is en men niet nodige
voorzorgsmaatregelen nam om schade te voorkomen; dit toegepast op
casus is volgens hof geen fout van A aangezien hij niet kon voorzien dat
de tak zwiepend was (lees ook supra)
NB: Aansprakelijkheidsrecht moeilijkst te bewijzen maar beste terugbetaling; er
moet wel een aansprakelijk zijn (foutaansprakelijkheid en foutloze
aansprakelijkheid (slachtoffer moet geen fout aantonen))
I. Het belang, de kenmerken en situering van het verzekeringsrecht
1. historiek, belang en kenmerken
Functies van verzekeringen:
Beschermende functie
Preventieve functie
Spaarfunctie (bv. levensverzekeringen);
in de 19e eeuw was er maatschappelijke tendens tegen verzekeringen
omdat de mens dan onvoorzichtig zou worden, dit is moral hazard
mensen gaan risicoverhogend gedrag aannemen omdat ze toch verzekerd
, zijn, daarom zijn er zorgvuldigheidsprikkels in polissen ingelast zoals
vrijstellingen of franchises; bij brandverzekeringen worden de eerste 300
euro niet vergoed door de verzekeraar om u te weerhouden van zelf
schade te veroorzaken; de opzettelijke fout is nooit gedekt;
30.000.000.000 euro gaat naar verzekeringssector, dus belangrijke sector
maar met een mindere reputatie (ten onrechte volgens prof)
Eerste verzekeringswet komt uit 1874, korte wet van aanvullend recht dus
verzekeraars konden contractuele regelingen inschrijven ten nadele vd
verzekerden dan is er in 1992 de wet op de landverzekeringsovk gekomen
en dan is er in 2014 de verzekeringswet 2014 gekomen,
het speciale is dat de wet op de landverzekeringsovk bijna ongewijzigd is
overgenomen in de verzekeringswet van 2014 dus voor de parlementaire
stukken moet je naar die van de wet landverzekeringsovk gaan kijken en
niet naar de parlementaire stukken vd wet van 2014;
de verzekeringswet v 2014 heeft 350 artikelen dus is gigantisch en deze
wet krijg je op examen maar we focussen ons vooral op de wet op de
landverzekeringsovereenkomst die dus nu apart deeltje in de wet van 2014
is; deze wet van 2014 waaronder dus het apart deel met de wet op de
landverzekeringsovk, is van dwingend recht voor grootste deel en is dus
consumentvriendelijk want verzekeraar kan er niet meer willekeurig van
afwijken
2. soorten en indeling
Welke verzekeringen zijn er nog:
omnium,
brandverzekering,
levensverzekering,
hospitalisatieverzekering,
schuld-saldoverzekering (= de bank legt dit contractueel op als je er
een hypothecair krediet aangaat, die bank wil zich indekken dus als
je overlijdt en je de lening niet meer kan afbetalen willen zij meer
zekerheid dat doen ze met schuld-saldo verzekering),
beroepsaansprakelijkheidsverzekering (= elke advocaat verbonden
aan balie door lidgeld te betalen, in dat lidgeld zit premie voor deze
verzekering),
arbeidsongevallenverzekering,
reisbijstandsverzekering,
rechtsbijstandsverzekering (= essentiele verzekering belangrijk voor
dit vak, zij dekt de gerechtskosten vd gerechtelijke procedure, zij
kan op zichzelf bestaan of gekoppeld aan een andere verzekering),
gewaarborgd inkomenverzekering, (= voor zelfstandigen gezien de
sociale zekerheid voor zelfstandigen minder goed geregeld is)
De sociale verzekeringen gaan wij niet zien, arbeidsongevallen,
werkloosheid enzo zien wij niet wij zullen de private verzekeringen zien
ook enkel landverzekeringen hier, geen zeeverzekeringen of
transportverzekeringen ofzo
, Er zijn wettelijk verplichte en niet-verplichte verzekeringen:
Wettelijk verplichte verzekeringen:
autoverzekering, brandverzekering, vrijwilligersverzekering,
architectenverzekering, verzekeringsmakelaarsverzekering,
jachtmakelaarsverzekering, experimenten op mensen verzekering;
een verzekering wettelijk verplicht maken lijkt billijk tov de
benadeelde/SO want je kan zeggen als de aansprakelijke partij
onvermogend is kan je de verzekeraar nog altijd aanspreken maar
het is eigenlijk enkel billijk als de inhoud vd polis ook door de
wetgever geregeld wordt want als verzekeraar de omvang vd
dekking kan beperken heb je er niet veel aan; als de verzekeraar de
omvang vd dekking kan beperken bv. qua waarborg, oftewel wat er
juist gedekt is; maar ook qua verzekerd bedrag (bv. maar gedekt tot
10k euro) ofzo ja dan heb je er niet veel aan
dus is het wel goed dat bepaalde wettelijk verplichte verzekeringen
een modelovk hebben zoals bij de WAM of dat de wetgever
minimumgarantievwdn oplegt bv. bij
beroepsaansprakelijkheidsverzekering v architecten (hier heeft
wetgever dus gezegd dat en dat en dat moet minimum gedekt zijn);
pas als wetgever inhoud vd polis vastlegt ben je eigenlijk echt
beschermd als verzekerde en als benadeelde
Contractuele verzekeringsplichten
bv. schuld-saldo verzekering, banken leggen dit immers bijna altijd
op om zichzelf in te dekken tegen het onvermogen om de lening af
te kunnen betalen
deontologie legt soms de plicht op om
aansprakelijkheidsverzekering te sluiten bv. bij advocaten of artsen
Verzekeringswet maakt onderscheid tussen verzekering tot vergoeding v
schade en verzekering tot uitkering ve vast bedrag;
aansprakelijkheidsverzekering vs levensverzekering
Belangrijker onderscheid: schadeverzekeringen en persoonsverzekeringen;
bij schadeverzekeringen is de verzekeringsprestatie afhankelijk ve
onzeker voorval dat schade berokkent aan iemands vermogen bv.
aansprakelijkheidsverzekering
terwijl bij persoonsverzekering de verzekeringsprestatie afhankelijk
is ve onzeker voorval dat iemands leven, fysieke integriteit of
gezondheidstoestand aantast bv. levensverzekering
3. verzekeringstechniek
Segmentatie;
verzekeraar gaat een groep verzekerden met dezelfde kenmerken
samenbrengen in een bepaald segment, in homogene groepen om het
verzekerd risico beter te kunnen beoordelen
Bepaalde risico’s zullen als goed of slecht worden bestempeld door de
verzekeraar en daaraan wordt dan een grotere of kleinere premie