MORFOLOGIE EN HISTOLOGIE NIER EN URINEWEGEN
1 Introductie : algemene functie
Kenmerken van de nier
- We hebben 2 nieren : deze liggen retroperitoneaal achteraan de buikholte tegen de
rugspieren (starten aan de 12e thoracale wervel)
- Linker nier is iets hoger gelegen dan de rechter
- De nier staat in connectie met een urether die elk opzich naar de blaas lopen
- Voornaamste functie : excretie van metabole eindproducten (afvalproducten) en exces van
water
Overige structuren
- Urineblaas : opslagruimte voor de urine
- Ureters buizen die de ruine van het nierbekken naar de blaas dragen
- Urethra : buis die de urine van de blaas tot buiten het lichaam voert oiv circulaire spieren en
een sfincter
De nier heeft twee soorten functies
- Excretoire functie
Metabole afvalproducten
Homeostase van extracellulair
vocht
- Endocriene functie
Erythropoietine : bloedvorming
Renine : bloeddruk
Metabolisme van vitamine D
2 Anatomie van de nier
2.1 Macroscopie
twee delen van de nier
- Secretoir deel (massief) : cortex + medulla
- Excretoir deel (hol) : kelken + nierbekken
De medulla is weefsel met een gestreept karakter bestaande uit 8-18 pyramiden
onderaan de medulla bevindt zich de nierpapil die in connectie staat met de area cribrosa
in de area cribrosa monden de ductuli papillares in uit
Nefron = nierlichaampje (glomerulus) + tubulus
- Nierlichaampjes starten in de cortex
- Tubulus loopt verder door in de medulla : verklaart het gestreept karakter
Andere structuren
- Zuilen van Bertin : voornamelijkj afvoervaatjes en bloedvaatjes
- Mergstralen van Ferrein
,2.2 Ligging van de nier
De nier wordt beschermd door drie lagen
- Capsula fibrosa
- Capsula adiposa
- Fascia Renalis
Capsula fibrosa = een gladde transparante laag van bindweefsel die continue doorloopt met de
buitenste laag van de ureter
zorgt voor eerst bescherming van de nier tegen trauma en helpt bij het behouden van de vorm
Capsula adiposa = peri-nefretisch vetweefsel : een massa vetweefsel rondom de nier
beschermt de nier tegen trauma
Fascia Renalis = een laag van onregelmatig bindweefsel die de omliggende structuren verbindt met de
achterkant van het abdomen (maakt ventraal contact met het peritoneum)
Dorsaal van de nieren liggen de rugspieren
- Musculus psoas maior : ligt effectief tegen de
nier zelf
- Musculus quadratus lumborum
- Musculus latissmus dorsi
- ….
De rechter nier ligt lager aangezien de lever deze een
beetje naar beneden duwt, de dunne darm maakt
contact met de rechter nier aan de voorkant
Aan de linker nier hebben we de maag en de milt, deel
van het colon ligt ventraal tegen de linker nier
2.3 Bloedvoorziening van de nier
De nier krijgt bloed via een aftakking van de aorta : arteria renalis, deze ontspringt thv de arteria
mesenterica superior
Arteria renalis komt de nier binnen en splitst in 2 takken
- Posterieure tak : voorziet het posterieur segment van bloed
- Anterieure tak : splitst verder op in 4 takken : apicaal, superior, mediaal en inferior
Anterieure tak takt verder af naar de interlobaire arteries
Daar ontspringt de arteria arcuata af die rondom de pyramides zal gaan
Bloed stroomt af via de vena renalis die contact maakt met vena cava inferior en zo terug naar het
hart gaat
afvoer is gelijkaardig aan de aanvoer, ipv posterieure en anterieure tak hebben we een inferieure
en superieure tak
In het bekken wordt de blaas voorzien van bloed door de arteria iliaca interna
,2.4 Bezenuwing van de nier
Thv de hilus komen ook zenuwen binnen : voornamelijk de renale plexus, deze is afkomstig van
ganglia ter hoogte van de aorta
De nier wordt bezenuwd door het sympathisch zenuwstelsel (ook deel van de ureter)
pijn in de nier kan uitstralen naar de huid omdat de zenuwen thv het ruggenmerg heel dicht tegen
elkaar liggen
3 Histologie van de nier
3.1 histologie van en nefron
Nefron = de functionele eenheid van de nier = glomerulus + tubulus
De glomerulus
- Bevindt zich enkel in de corticale laag
- Bestaat uit het kapsel van Bowman en capillair kluwen
Hier gebeurt de eerste filtratie
Kapsel van Bowman is een epitheellaag die de eerste urine opvangt
In de tubulus wordt de urine verder geconcentreerd
3.2 histologie van glomerulus
De glomerulus bestaat uit capillair kluwen en het kapsel van Bowman
- Capillair kluwen : bloedvaatjes verworven met epitheelcellen, worden omgeven door
epitheel
- Ruimte van Bowman : aanmaak van de primaire urine en vervolgens afvoer naar tubulus
Macula densa = gespecialiseerde cellen van de distale tubulus die onze hoeveelheid natrium
controleren
Feedbackmechanisme bij een verlaagde bloeddruk
bij val van natrium communiceren de cellen met de juxtaglomerulaire cellen want deze kunnen
renine vrijgeven
renine is een enzym dat angiotensinogeen omzet in angiotensine I en vervolgens wordt omgezet
tot angiotensine II
angiotensine II zorgt voor vasoconstrictie
stijging van de bloeddruk
( ook vrijzetting van aldosteron waardoor meer water en natrium kan worden gerecupereerd)
Vas afferens : aanvoerend
bloedvaatje
Extraglomerulaire cellen : exacte
functie nog niet gekend,
vermoedelijke medeproductie van
renine
, 3.2.1 Glomerulus : filtratie
Het visceraal epitheel van het kapsel van Bowman bestaat uit podocyten = speciale epitheelcellen
met epitheelvoetjes
deze omsluiten de capillairtjes als een soort rits
kleine openingen waardoor het bloed gefiltreerd kan worden als een soort zeef
Basale membraan (neg geladen) :
- Lamina rara externa
- Lamina densa
- Lamina rara interna
De lamina rara externa en interna van de basale membraan bevatten veel glycosaminoglycanen, deze
zijn negatief geladen
stoten negatief geladen eiwitten uit het bloed af
Vorming van urine
- Eerste fase : glomerulaire filtratie, vorming van de primaire urine (180 l /dag)
- Tweede fase : tubulaire reabsorptie en secretie
Reabsorptie van water, aminozuren, glucose, Ca++…
Secretie van amonium en H+…
Definitieve urine : 1 -1,5 l / dag
3.2.2 Casussen
Glomerulonephritis = ontsteking van de glomerulus
- Vooral bij kinderen en adolescenten
- Meestal voorafgaande bacteriele infectie, meestal Streptococcus pyogenes
- Symptomen : gereduceerde bloedstroom, lage secretie van zouten, oedeem, hypertensie…
3.3 Structuur van een nefron
Positie
- Oppervlakkige nefronen : korte lis van Henle
- Juxtamedullaire nefronen : lange lis van Henle
- Midcorticale nefronen : intermediaire structuur
1 Introductie : algemene functie
Kenmerken van de nier
- We hebben 2 nieren : deze liggen retroperitoneaal achteraan de buikholte tegen de
rugspieren (starten aan de 12e thoracale wervel)
- Linker nier is iets hoger gelegen dan de rechter
- De nier staat in connectie met een urether die elk opzich naar de blaas lopen
- Voornaamste functie : excretie van metabole eindproducten (afvalproducten) en exces van
water
Overige structuren
- Urineblaas : opslagruimte voor de urine
- Ureters buizen die de ruine van het nierbekken naar de blaas dragen
- Urethra : buis die de urine van de blaas tot buiten het lichaam voert oiv circulaire spieren en
een sfincter
De nier heeft twee soorten functies
- Excretoire functie
Metabole afvalproducten
Homeostase van extracellulair
vocht
- Endocriene functie
Erythropoietine : bloedvorming
Renine : bloeddruk
Metabolisme van vitamine D
2 Anatomie van de nier
2.1 Macroscopie
twee delen van de nier
- Secretoir deel (massief) : cortex + medulla
- Excretoir deel (hol) : kelken + nierbekken
De medulla is weefsel met een gestreept karakter bestaande uit 8-18 pyramiden
onderaan de medulla bevindt zich de nierpapil die in connectie staat met de area cribrosa
in de area cribrosa monden de ductuli papillares in uit
Nefron = nierlichaampje (glomerulus) + tubulus
- Nierlichaampjes starten in de cortex
- Tubulus loopt verder door in de medulla : verklaart het gestreept karakter
Andere structuren
- Zuilen van Bertin : voornamelijkj afvoervaatjes en bloedvaatjes
- Mergstralen van Ferrein
,2.2 Ligging van de nier
De nier wordt beschermd door drie lagen
- Capsula fibrosa
- Capsula adiposa
- Fascia Renalis
Capsula fibrosa = een gladde transparante laag van bindweefsel die continue doorloopt met de
buitenste laag van de ureter
zorgt voor eerst bescherming van de nier tegen trauma en helpt bij het behouden van de vorm
Capsula adiposa = peri-nefretisch vetweefsel : een massa vetweefsel rondom de nier
beschermt de nier tegen trauma
Fascia Renalis = een laag van onregelmatig bindweefsel die de omliggende structuren verbindt met de
achterkant van het abdomen (maakt ventraal contact met het peritoneum)
Dorsaal van de nieren liggen de rugspieren
- Musculus psoas maior : ligt effectief tegen de
nier zelf
- Musculus quadratus lumborum
- Musculus latissmus dorsi
- ….
De rechter nier ligt lager aangezien de lever deze een
beetje naar beneden duwt, de dunne darm maakt
contact met de rechter nier aan de voorkant
Aan de linker nier hebben we de maag en de milt, deel
van het colon ligt ventraal tegen de linker nier
2.3 Bloedvoorziening van de nier
De nier krijgt bloed via een aftakking van de aorta : arteria renalis, deze ontspringt thv de arteria
mesenterica superior
Arteria renalis komt de nier binnen en splitst in 2 takken
- Posterieure tak : voorziet het posterieur segment van bloed
- Anterieure tak : splitst verder op in 4 takken : apicaal, superior, mediaal en inferior
Anterieure tak takt verder af naar de interlobaire arteries
Daar ontspringt de arteria arcuata af die rondom de pyramides zal gaan
Bloed stroomt af via de vena renalis die contact maakt met vena cava inferior en zo terug naar het
hart gaat
afvoer is gelijkaardig aan de aanvoer, ipv posterieure en anterieure tak hebben we een inferieure
en superieure tak
In het bekken wordt de blaas voorzien van bloed door de arteria iliaca interna
,2.4 Bezenuwing van de nier
Thv de hilus komen ook zenuwen binnen : voornamelijk de renale plexus, deze is afkomstig van
ganglia ter hoogte van de aorta
De nier wordt bezenuwd door het sympathisch zenuwstelsel (ook deel van de ureter)
pijn in de nier kan uitstralen naar de huid omdat de zenuwen thv het ruggenmerg heel dicht tegen
elkaar liggen
3 Histologie van de nier
3.1 histologie van en nefron
Nefron = de functionele eenheid van de nier = glomerulus + tubulus
De glomerulus
- Bevindt zich enkel in de corticale laag
- Bestaat uit het kapsel van Bowman en capillair kluwen
Hier gebeurt de eerste filtratie
Kapsel van Bowman is een epitheellaag die de eerste urine opvangt
In de tubulus wordt de urine verder geconcentreerd
3.2 histologie van glomerulus
De glomerulus bestaat uit capillair kluwen en het kapsel van Bowman
- Capillair kluwen : bloedvaatjes verworven met epitheelcellen, worden omgeven door
epitheel
- Ruimte van Bowman : aanmaak van de primaire urine en vervolgens afvoer naar tubulus
Macula densa = gespecialiseerde cellen van de distale tubulus die onze hoeveelheid natrium
controleren
Feedbackmechanisme bij een verlaagde bloeddruk
bij val van natrium communiceren de cellen met de juxtaglomerulaire cellen want deze kunnen
renine vrijgeven
renine is een enzym dat angiotensinogeen omzet in angiotensine I en vervolgens wordt omgezet
tot angiotensine II
angiotensine II zorgt voor vasoconstrictie
stijging van de bloeddruk
( ook vrijzetting van aldosteron waardoor meer water en natrium kan worden gerecupereerd)
Vas afferens : aanvoerend
bloedvaatje
Extraglomerulaire cellen : exacte
functie nog niet gekend,
vermoedelijke medeproductie van
renine
, 3.2.1 Glomerulus : filtratie
Het visceraal epitheel van het kapsel van Bowman bestaat uit podocyten = speciale epitheelcellen
met epitheelvoetjes
deze omsluiten de capillairtjes als een soort rits
kleine openingen waardoor het bloed gefiltreerd kan worden als een soort zeef
Basale membraan (neg geladen) :
- Lamina rara externa
- Lamina densa
- Lamina rara interna
De lamina rara externa en interna van de basale membraan bevatten veel glycosaminoglycanen, deze
zijn negatief geladen
stoten negatief geladen eiwitten uit het bloed af
Vorming van urine
- Eerste fase : glomerulaire filtratie, vorming van de primaire urine (180 l /dag)
- Tweede fase : tubulaire reabsorptie en secretie
Reabsorptie van water, aminozuren, glucose, Ca++…
Secretie van amonium en H+…
Definitieve urine : 1 -1,5 l / dag
3.2.2 Casussen
Glomerulonephritis = ontsteking van de glomerulus
- Vooral bij kinderen en adolescenten
- Meestal voorafgaande bacteriele infectie, meestal Streptococcus pyogenes
- Symptomen : gereduceerde bloedstroom, lage secretie van zouten, oedeem, hypertensie…
3.3 Structuur van een nefron
Positie
- Oppervlakkige nefronen : korte lis van Henle
- Juxtamedullaire nefronen : lange lis van Henle
- Midcorticale nefronen : intermediaire structuur
