H1: PLEURALE WAND, THORAX EN DIAPHRAGMA
1. PNEUMOTHORAX
1.1 DEFINITIE EN CLASSIFICATIE VAN PNEUMOTHORAX
• Pneumothorax:
o De aanwezigheid van lucht in de pleuraholte, tussen het viscerale en pariëtaleLongblad.
o Dit leidt tot een partieel of volledig verlies van negatieve intrapleurale druk, waardoor de long
collabereert.
• De pleuraholte
o Bevat normaal gesproken een kleine hoeveelheid pleuravocht, essentieel voor de glijding
tussen de Longbladen.
Een pneumothorax is een klaplong, waarbij lucht tussen de Longbladen terechtkomt en de long doet
inklappen.
Classificatie naar omvang
• Partiële pneumothorax
o Lucht bevindt zich slechts in een deel van de pleuraholte, vaak apicaal.
• Totale pneumothorax
o de gehele long is gescheiden van de borstwand door lucht, wat resulteert in volledige collaps.
o Gecomprimeerde long (wit) ~ vuistgrootte
o Urgentie!!
1.2 OORZAKEN VAN PNEUMOTHORAX
Pneumothorax kan worden ingedeeld op basis van de etiologie:
A) SPONTANE PNEUMOTHORAX
• Primaire spontane pneumothorax:
o Voorkomt bij jonge, lange, magere individuen (5/100.000 persoonsjaren).
1
, o Geen onderliggende longpathologie aantoonbaar.
o Vaak geassocieerd met het barsten van een subpleurale bleb of kleine bulla aan de longapex.
o Relatief beperkte klachten, longfunctie normaal.
• Secundaire spontane pneumothorax:
o Treedt op bij patiënten met onderliggende longpathologie.
o Typisch geassocieerd met
▪ COPD door hyperinflatie en longschade
▪ Bullae door cannabis
▪ Infectie, tumor
o Catameniaal pneumothorax: gerelateerd aan endometriose, voorkomend tijdens
menstruatie.
o Patiënten zijn vaak extreem kortademig met significante impact op de longfunctie en saturatie.
B) TRAUMATISCHE PNEUMOTHORAX
• Ontstaat ten gevolge van een stomp of penetrerend thoracaal trauma.
• R/ thoraxdrainage
• Verhoogde kans op een spanningspneumothorax.
C) IATROGENE PNEUMOTHORAX
• Induceert door medische interventies.
• Voorbeelden:
o Subclaviakatheterisatie.
o Percutane longbiopsie onder CT-geleiding
o Prikken door het longweefsel kan luchtlekken veroorzaken.
De oorzaak van primaire spontane pneumothorax is vaak een gescheurde bleb aan de longtop.
2
,1.3 KLINISCHE DIAGNOSE VAN PNEUMOTHORAX
Symptomen
• Pijn in de borstkas, vaak ademhalingsgebonden.
• Dyspneu en benauwdheid.
• Schouderpijn kan optreden.
Lichamelijk onderzoek
• Verminderd ademgeruis bij auscultatie aan de aangedane zijde
o Betrouwbaar klinisch teken!
o Altijd link – rechts symmetrisch gaan meten
• Verminderde beweeglijkheid van de thoraxhelft.
• Percussie kan hol of tympanisch klinken.
• Subcutaan emfyseem
o Niet altijd aanwezig @ pneumothorax
o Wijst eventueel ook op luchtwegletsel (trauma of tumor)
o Palpabele lucht onder de huid, wijst op communicatie met de pleuraholte.
o Dit kraakt bij druk, vergelijkbaar met verse sneeuw: crepitaties
Verminderd ademgeruis en subcutaan emfyseem zijn typische bevindingen bij auscultatie en palpatie 14.
Beeldvorming
• Röntgenfoto (RX) Thorax:
o Best zichtbaar in expiratie, omdat de long dan meer krimpt en de lucht meer contrasteert.
o Zwarte zones duiden op lucht rond de Long.
o De gecomprimeerde long is wit en klein, vaak rond de hilus zichtbaar.
• Computertomografie (CT):
o Wordt vooral gebruikt wanneer een ingreep gepland wordt .
o Toont lucht als zwarte zones en kan de precieze locatie van lekkage of blebs beter visualiseren.
(!!) De beste röntgenologische visualisatie van pneumothorax wordt bereikt in de expiratie fase.
Differentieel diagnose: emfyseem bulla
3
, 1.4 SPANNINGSPNEUMOTHORAX
• Een levensbedreigende complicatie van pneumothorax.
• Ontstaat wanneer lucht de pleuraholte binnenkomt maar niet kan ontsnappen (valse-klep
mechanisme).
• Dit leidt tot progressieve druktoename in de pleuraholte.
Pathofysiologie en symptomen
• De toenemende druk comprimeert de long, het hart en de grote vaten.
• Kenmerkend is de deviatie van de trachea naar de contralaterale zijde.
• Leidt tot verminderde veneuze return naar het hart, cardiale collaps en asystolie.
• Patiënten presenteren zich met ernstige dyspneu, hypotensie, tachycardie en soms asystolie.
Klinisch onderzoek:
• Verminderde thorax excursie aan één zijde
• Verminderd of afwezigheid van ademgeruis
• Tympanische percussie
• Ev. Subcutaan emfyseem
(!!) Een spanningspneumothorax vereist onmiddellijke decompressie door middel van een
naaldthoracostomie om een fatale afloop te voorkomen. De deviërende trachea is een cruciaal klinisch teken.
Vb: Een patiënt met ribfracturen na een val, die progressief benauwd wordt met een zichtbaar afwijkende
positie van de luchtpijp, moet direct worden onderzocht op een spanningspneumothorax.
Pneumothorax wordt best zichtbaar op een RX Thorax in expiratie.
4
1. PNEUMOTHORAX
1.1 DEFINITIE EN CLASSIFICATIE VAN PNEUMOTHORAX
• Pneumothorax:
o De aanwezigheid van lucht in de pleuraholte, tussen het viscerale en pariëtaleLongblad.
o Dit leidt tot een partieel of volledig verlies van negatieve intrapleurale druk, waardoor de long
collabereert.
• De pleuraholte
o Bevat normaal gesproken een kleine hoeveelheid pleuravocht, essentieel voor de glijding
tussen de Longbladen.
Een pneumothorax is een klaplong, waarbij lucht tussen de Longbladen terechtkomt en de long doet
inklappen.
Classificatie naar omvang
• Partiële pneumothorax
o Lucht bevindt zich slechts in een deel van de pleuraholte, vaak apicaal.
• Totale pneumothorax
o de gehele long is gescheiden van de borstwand door lucht, wat resulteert in volledige collaps.
o Gecomprimeerde long (wit) ~ vuistgrootte
o Urgentie!!
1.2 OORZAKEN VAN PNEUMOTHORAX
Pneumothorax kan worden ingedeeld op basis van de etiologie:
A) SPONTANE PNEUMOTHORAX
• Primaire spontane pneumothorax:
o Voorkomt bij jonge, lange, magere individuen (5/100.000 persoonsjaren).
1
, o Geen onderliggende longpathologie aantoonbaar.
o Vaak geassocieerd met het barsten van een subpleurale bleb of kleine bulla aan de longapex.
o Relatief beperkte klachten, longfunctie normaal.
• Secundaire spontane pneumothorax:
o Treedt op bij patiënten met onderliggende longpathologie.
o Typisch geassocieerd met
▪ COPD door hyperinflatie en longschade
▪ Bullae door cannabis
▪ Infectie, tumor
o Catameniaal pneumothorax: gerelateerd aan endometriose, voorkomend tijdens
menstruatie.
o Patiënten zijn vaak extreem kortademig met significante impact op de longfunctie en saturatie.
B) TRAUMATISCHE PNEUMOTHORAX
• Ontstaat ten gevolge van een stomp of penetrerend thoracaal trauma.
• R/ thoraxdrainage
• Verhoogde kans op een spanningspneumothorax.
C) IATROGENE PNEUMOTHORAX
• Induceert door medische interventies.
• Voorbeelden:
o Subclaviakatheterisatie.
o Percutane longbiopsie onder CT-geleiding
o Prikken door het longweefsel kan luchtlekken veroorzaken.
De oorzaak van primaire spontane pneumothorax is vaak een gescheurde bleb aan de longtop.
2
,1.3 KLINISCHE DIAGNOSE VAN PNEUMOTHORAX
Symptomen
• Pijn in de borstkas, vaak ademhalingsgebonden.
• Dyspneu en benauwdheid.
• Schouderpijn kan optreden.
Lichamelijk onderzoek
• Verminderd ademgeruis bij auscultatie aan de aangedane zijde
o Betrouwbaar klinisch teken!
o Altijd link – rechts symmetrisch gaan meten
• Verminderde beweeglijkheid van de thoraxhelft.
• Percussie kan hol of tympanisch klinken.
• Subcutaan emfyseem
o Niet altijd aanwezig @ pneumothorax
o Wijst eventueel ook op luchtwegletsel (trauma of tumor)
o Palpabele lucht onder de huid, wijst op communicatie met de pleuraholte.
o Dit kraakt bij druk, vergelijkbaar met verse sneeuw: crepitaties
Verminderd ademgeruis en subcutaan emfyseem zijn typische bevindingen bij auscultatie en palpatie 14.
Beeldvorming
• Röntgenfoto (RX) Thorax:
o Best zichtbaar in expiratie, omdat de long dan meer krimpt en de lucht meer contrasteert.
o Zwarte zones duiden op lucht rond de Long.
o De gecomprimeerde long is wit en klein, vaak rond de hilus zichtbaar.
• Computertomografie (CT):
o Wordt vooral gebruikt wanneer een ingreep gepland wordt .
o Toont lucht als zwarte zones en kan de precieze locatie van lekkage of blebs beter visualiseren.
(!!) De beste röntgenologische visualisatie van pneumothorax wordt bereikt in de expiratie fase.
Differentieel diagnose: emfyseem bulla
3
, 1.4 SPANNINGSPNEUMOTHORAX
• Een levensbedreigende complicatie van pneumothorax.
• Ontstaat wanneer lucht de pleuraholte binnenkomt maar niet kan ontsnappen (valse-klep
mechanisme).
• Dit leidt tot progressieve druktoename in de pleuraholte.
Pathofysiologie en symptomen
• De toenemende druk comprimeert de long, het hart en de grote vaten.
• Kenmerkend is de deviatie van de trachea naar de contralaterale zijde.
• Leidt tot verminderde veneuze return naar het hart, cardiale collaps en asystolie.
• Patiënten presenteren zich met ernstige dyspneu, hypotensie, tachycardie en soms asystolie.
Klinisch onderzoek:
• Verminderde thorax excursie aan één zijde
• Verminderd of afwezigheid van ademgeruis
• Tympanische percussie
• Ev. Subcutaan emfyseem
(!!) Een spanningspneumothorax vereist onmiddellijke decompressie door middel van een
naaldthoracostomie om een fatale afloop te voorkomen. De deviërende trachea is een cruciaal klinisch teken.
Vb: Een patiënt met ribfracturen na een val, die progressief benauwd wordt met een zichtbaar afwijkende
positie van de luchtpijp, moet direct worden onderzocht op een spanningspneumothorax.
Pneumothorax wordt best zichtbaar op een RX Thorax in expiratie.
4
