1 Deel 1 – Introductie en inleidende begrippen
1.1 1. Inleiding
Risk management gaat niet over verzekeringen.
“Risk management is het proces van het identificeren, analyseren, evalueren en beheersen van
risico's die een organisatie, project of activiteit kunnen beïnvloeden. Het doel van risicomanagement
is om potentiële bedreigingen te minimaliseren of te elimineren, terwijl kansen worden
gemaximaliseerd. Dit omvat het inschatten van de waarschijnlijkheid en impact van risico's, en het
nemen van gepaste maatregelen om deze risico's te beheren of te mitigeren.”
Een risk manager is meestal negatief ingesteld want denk na over wat er kan gebeuren.
Verzekeringen: zijn dus enkel een tool die kunnen ingezet worden bij het beheersen van een risico,
soms verplicht, soms best practice…
Risico op brand? Brandverzekering
Risico op diefstal? Diefstalverzekering
Risico op gewijzigde consumentenvoorkeur? ….
Risico op verouderde technologie? …
We zullen dus niet enkel verzekerbare risico’s moeten beheersen!
Maar niet elk risico is verzekerbaar!
1.2 2. Risico
We spreken van een risico wanneer:
Er zich een onzekere gebeurtenis of gebeurtenissen zich voordoen
Die een effect zullen hebben op het bereiken van doelstellingen
M.a.w. een risico moet meetbaar zijn!
Een risico meten we aan de hand van volgende formule:
Risico = kans X impact
Als het niet meetbaar is, is het eigenlijk geen risico!
Formule = kans x impact
Een risk manager heeft een beperkt budget en moet keuzes maken
Risico’s voor ondernemingen kennen hun oorsprong binnen en/of buiten de organisatie.
1
,Is elke risico negatief?
Nee!
Wanneer een risico een doelstelling negatief kan beïnvloeden spreken we van een bedreiging.
Wanneer een risico een doelstelling positief kan beïnvloeden spreken we van een opportuniteit.
Bovendien bestaan er risico’s die geen impact hebben op de doelstelling van de onderneming, in dat
geval zullen we ze ook niet moeten beheersen. Sommige risico’s zijn niet dezelfde voor anderen!
Mogelijke scenario
De weersvoorspelling belooft niet veel goeds, voor morgen verwacht men stevige hagelbuien. Is
dat een risico voor:
o De Arteveldehogeschool?
o De lokale fruitboer?
Wat is jullie actieplan?
Mogelijke scenario
Een Chinese producent van microchips dreigt failliet te gaan. Is dit een risico voor:
De Europese autobouwer die als grootste leverancier net die Chinese producent heeft?
o Bedreiging
De Europese microchip bouwer?
o Opportuniteit
Het is voor beide een risico! Zo moet je antwoorden op het examen en uitleggen waarom dit een
risico is voor beide!
Risico’s zijn dus vaak ook:
Bedrijfsspecifiek
Tijdsgebonden
Complex
Veranderlijk (opportuniteit kan bedreiging worden en omgekeerd)
Toekomstgericht (vandaag nog geen probleem, mogelijks in de toekomst wel)
2
,Risico’s nemen is net wat een onderneming typeert, het is zaak om de risico’s te beheersen en zelfs
om te zetten in waarde!
Op het moment dat je je bedrijf verkoopt zie je pas waar je risico’s zitten en het nemen van risico’s is
goed nieuws
1.3 3. Ondernemingsrisico’s
Het accepteren van een onzekerheid en speculeren op een positieve uitkomst is wat we het
speculatief risico noemen.
Kenmerken van dergelijk speculatief risico zijn:
Ze laten een keuze toe: neem ik het risico of niet
Ze zijn (meestal) niet verzekerbaar
Winst maken is net de beloning voor het nemen van een speculatief risico!
Voorbeelden: uitbreiden van productgamma, nieuwe markten aanboren, fusie van vennootschappen,
…
Speculatief: je hebt de keuze (zeer moeilijk verzekerbaar)
Een onderneming komt heel wat risico’s tegen doorheen haar bestaan:
Strategische risico’s
Operationele risico’s
Financiële risico’s
Markt risico’s
Juridische risico’s
Reputatie risico’s
Politieke risico’s
Milieu risico’s
Technologische risico’s
Sociale risico’s
Supply chain risico’s
Ethiek en integriteitsrisico’s
1.4 4. Inherente of zuivere risico’s
Risico’s die niet bewust worden genomen maar zich voordoen op onverwachte momenten en op een
vrij brutale manier.
3
, Leiden onvermijdelijk tot schade en verlies. We kunnen ze in 3 categorieën indelen:
1. Zaakrisico’s of materiële schade
2. Personenrisico’s: het risico om personen tijdelijk of definitief te moeten missen als gevolg van
een ongeval. => heel belangrijk voor bedrijven
3. Aansprakelijkheidsrisico’s: schade aan derden veroorzaakt door de onderneming
Inherente risico’s zijn zeer moeilijk uit te sluiten. We nemen wel maatregelen om ze te vermijden
maar kunnen ze niet uitsluiten.
Risico’s die je niet bewust neemt (meestal kan je je hier tegen verzekeren omdat zij ook beseffen dat
jij hier niks aan kan doen) Je kan ze wel vermijden maar moeilijk uit te sluiten!
Inherente risico’s zijn in principe verzekerbaar
OR: je hebt de keuze, positief of negatief
IR: je hebt geen keuze, negatief
1.5 5. Het risicoprofiel van de onderneming
We kennen reeds de ondernemingsrisico’s maar wat bepaalt nu het risicoprofiel van een
onderneming?
Het risicoprofiel is een maatstaf die aangeeft hoe kwetsbaar of bestand een bedrijf is tegen interne
en externe risico’s.
Dit profiel kan beïnvloed worden door:
Grootte van het bedrijf – hoe groter een bedrijf hoe meer middelen om een risico te beheersen
Industrie
4
1.1 1. Inleiding
Risk management gaat niet over verzekeringen.
“Risk management is het proces van het identificeren, analyseren, evalueren en beheersen van
risico's die een organisatie, project of activiteit kunnen beïnvloeden. Het doel van risicomanagement
is om potentiële bedreigingen te minimaliseren of te elimineren, terwijl kansen worden
gemaximaliseerd. Dit omvat het inschatten van de waarschijnlijkheid en impact van risico's, en het
nemen van gepaste maatregelen om deze risico's te beheren of te mitigeren.”
Een risk manager is meestal negatief ingesteld want denk na over wat er kan gebeuren.
Verzekeringen: zijn dus enkel een tool die kunnen ingezet worden bij het beheersen van een risico,
soms verplicht, soms best practice…
Risico op brand? Brandverzekering
Risico op diefstal? Diefstalverzekering
Risico op gewijzigde consumentenvoorkeur? ….
Risico op verouderde technologie? …
We zullen dus niet enkel verzekerbare risico’s moeten beheersen!
Maar niet elk risico is verzekerbaar!
1.2 2. Risico
We spreken van een risico wanneer:
Er zich een onzekere gebeurtenis of gebeurtenissen zich voordoen
Die een effect zullen hebben op het bereiken van doelstellingen
M.a.w. een risico moet meetbaar zijn!
Een risico meten we aan de hand van volgende formule:
Risico = kans X impact
Als het niet meetbaar is, is het eigenlijk geen risico!
Formule = kans x impact
Een risk manager heeft een beperkt budget en moet keuzes maken
Risico’s voor ondernemingen kennen hun oorsprong binnen en/of buiten de organisatie.
1
,Is elke risico negatief?
Nee!
Wanneer een risico een doelstelling negatief kan beïnvloeden spreken we van een bedreiging.
Wanneer een risico een doelstelling positief kan beïnvloeden spreken we van een opportuniteit.
Bovendien bestaan er risico’s die geen impact hebben op de doelstelling van de onderneming, in dat
geval zullen we ze ook niet moeten beheersen. Sommige risico’s zijn niet dezelfde voor anderen!
Mogelijke scenario
De weersvoorspelling belooft niet veel goeds, voor morgen verwacht men stevige hagelbuien. Is
dat een risico voor:
o De Arteveldehogeschool?
o De lokale fruitboer?
Wat is jullie actieplan?
Mogelijke scenario
Een Chinese producent van microchips dreigt failliet te gaan. Is dit een risico voor:
De Europese autobouwer die als grootste leverancier net die Chinese producent heeft?
o Bedreiging
De Europese microchip bouwer?
o Opportuniteit
Het is voor beide een risico! Zo moet je antwoorden op het examen en uitleggen waarom dit een
risico is voor beide!
Risico’s zijn dus vaak ook:
Bedrijfsspecifiek
Tijdsgebonden
Complex
Veranderlijk (opportuniteit kan bedreiging worden en omgekeerd)
Toekomstgericht (vandaag nog geen probleem, mogelijks in de toekomst wel)
2
,Risico’s nemen is net wat een onderneming typeert, het is zaak om de risico’s te beheersen en zelfs
om te zetten in waarde!
Op het moment dat je je bedrijf verkoopt zie je pas waar je risico’s zitten en het nemen van risico’s is
goed nieuws
1.3 3. Ondernemingsrisico’s
Het accepteren van een onzekerheid en speculeren op een positieve uitkomst is wat we het
speculatief risico noemen.
Kenmerken van dergelijk speculatief risico zijn:
Ze laten een keuze toe: neem ik het risico of niet
Ze zijn (meestal) niet verzekerbaar
Winst maken is net de beloning voor het nemen van een speculatief risico!
Voorbeelden: uitbreiden van productgamma, nieuwe markten aanboren, fusie van vennootschappen,
…
Speculatief: je hebt de keuze (zeer moeilijk verzekerbaar)
Een onderneming komt heel wat risico’s tegen doorheen haar bestaan:
Strategische risico’s
Operationele risico’s
Financiële risico’s
Markt risico’s
Juridische risico’s
Reputatie risico’s
Politieke risico’s
Milieu risico’s
Technologische risico’s
Sociale risico’s
Supply chain risico’s
Ethiek en integriteitsrisico’s
1.4 4. Inherente of zuivere risico’s
Risico’s die niet bewust worden genomen maar zich voordoen op onverwachte momenten en op een
vrij brutale manier.
3
, Leiden onvermijdelijk tot schade en verlies. We kunnen ze in 3 categorieën indelen:
1. Zaakrisico’s of materiële schade
2. Personenrisico’s: het risico om personen tijdelijk of definitief te moeten missen als gevolg van
een ongeval. => heel belangrijk voor bedrijven
3. Aansprakelijkheidsrisico’s: schade aan derden veroorzaakt door de onderneming
Inherente risico’s zijn zeer moeilijk uit te sluiten. We nemen wel maatregelen om ze te vermijden
maar kunnen ze niet uitsluiten.
Risico’s die je niet bewust neemt (meestal kan je je hier tegen verzekeren omdat zij ook beseffen dat
jij hier niks aan kan doen) Je kan ze wel vermijden maar moeilijk uit te sluiten!
Inherente risico’s zijn in principe verzekerbaar
OR: je hebt de keuze, positief of negatief
IR: je hebt geen keuze, negatief
1.5 5. Het risicoprofiel van de onderneming
We kennen reeds de ondernemingsrisico’s maar wat bepaalt nu het risicoprofiel van een
onderneming?
Het risicoprofiel is een maatstaf die aangeeft hoe kwetsbaar of bestand een bedrijf is tegen interne
en externe risico’s.
Dit profiel kan beïnvloed worden door:
Grootte van het bedrijf – hoe groter een bedrijf hoe meer middelen om een risico te beheersen
Industrie
4
