Crossculturele psychologie samenvatting
Deel 1: gebiedsomschrijving en methodologie
1. Introductie crossculturele psychologie
Wat is cultuur?
Definitie(s) van cultuur
= door gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes,
gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan die van generatie op
generatie worden overgeleverd
Onion-model of culture
- Materiële cultuur: buitenste laag, meest zichtbaar (bv. eten,…)
- Sociale: omgangsvormen, verwachtingen, normen,…
- Subjectieve: emoties, waarden, psychologie
- Ajuin groeit cultuur beweegt mee en verandert
Het begrip cultuur
- PH: specifiek voor individu, aangeboren en aangeleerd
- Cultuur: specifiek voor groep, aangeleerd
- Menselijke natuur: universeel, aangeboren
Kenmerken van cultuur
Cultuur = gedeeld
- Voor cultuur = groep nodig (klein naar groot, subculturen naar internationaal)
- Mate van delen = varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde cultuur
o Ook PH, levenservaring en vele andere culturen waar je deel van bent
- Verschil tussen culturen: tight vs loos cultures
o Tight: strenge, strikte culturen
o Loose: verwachtingen losser, mensen minder snel afgestraft als ze anders
zijn/doen
Cultuur = overgeleverd
- Wordt aangeleerd door socialisatie, gebeurt bewust (vaste regels) en onbewust
(scheve blikken)
- Primaire socialisatie: door directe familie
- Secundaire: door school, vrienden,…
- Tertiaire: door smlv, media
- Enculturatie: cultuuroverdracht in tijd
- Acculturatie: in geografische en sociale ruimte
Cultuur= dynamisch
- Cultuur en leden beïnvloeden elkaar
- Veranderingen zijn adaptief
o Cultuur = aanpassing van menselijke soort op ecologische, sociopolitieke
en biologische factoren
Wat is crossculturele pathologie?
1
,= wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in menselijk psychologisch
functioneren in verschillende culturele groepen, daarbij onderzoekend hoe ons denken,
voelen en doen beïnvloed wordt door een culturele context
Geschiedenis
Lange:
- 1850 Völkerpsychologie mens in relatie tot gewoonten en gebruiken van smlv
- Wundt (1916) “where deliberate experimentation ends is where history has
experimented on the behalf of psychologists
- Antropologie (Rivers): waarneming bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea
- 1940-1950: basispersoonlijkheid en nationale karakters
Een korte geschiedenis
- Vanaf 1960-1970: bloeide crosscultureel psychologisch onderzoek met specifieke
wetenschappelijke tijdschriften
Twee benaderingen
Absolutisme/universalisme algemene psychologie
Relativisme cultuurpsychologie
- Absolutisme
o Zoeken naar DE menselijke psychologie
o Culturele verschillen gezien als ruis daarop
o Machinekamer, hardwaren van menselijke psychologie (menselijk brein)
o Sensorische, motorische functies (test voor kleurenblindheid)
o Functies vanaf jonge leeftijd (objectpermanentie)
o Zeer abstracte functies (taalontwikkeling)
o Kritiek: wat met vele betekenisvolle culturele variatie?
- Relativisme
o Er bestaat geen contextvrije psychologie
o Menselijke psychologie kan slechts begrepen worden binnen context van
cultuur waarin het verschijnt
o Bv. numerisch redeneren door te tellen op je vingers, in andere culturen
op vingerkootjes
o Kritiek:
Te verschillend om te kunnen interageren?
Algemene morele standaarden en wetgevingen?
Niet vergeten dat we over culturen heen ook enorm veel gemeen
hebben
Waarheid zit meestal in midden
Waarom is crossculturele psychologie belangrijk?
Belang crossculturele psychologie
WEIRD onderzoek
- Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic
Door contrast word je je bewust van eigen cultuur
- Andere culturen zien, of mee in aanraking komen
Besef eigen culturele bril(len)
2
, - Cultuur beïnvloedt anderen
- Eigen cultuur = onzichtbaar
Psychology = weird
Onderzoek waarbij >4000 onderzoekspapers onderzocht zijn naar wie deelnemers juist
waren
- Over 20 jaar(1988-2007)
- 95%: VS, Europa, Engelssprekende landen (maar deze landen representeren
maar 12% van wereldbevolking)
- 68% VS, waarvan 2/3 met bachelorsdiploma
Etnocentrisme
Etnocentrisme tegengaan
= houding waarbij eigen omgeving, eigen volk of eigen cultuur (on)bewust als maatstaf
gebruikt wordt, om rest van wereld te beoordelen
Wij zijn normaal, zij zijn afwijkend?
In dit vak: veel studies die grote groepen mensen vergelijken
Onthoud dat dit gemiddelde verschillen zijn! Veel individuele variatie binnen culturen,
veel subculturen
Opletten voor generalisatie en essentialisme!
Elke persoon die jij begeleidt heeft een eigen uniek verhaal
2. Theoretisch kader & kwalitatieve onderzoeksmethoden
Samenstelling van de steekproef
Welke culturen ga je bestuderen?
Welke deelnemers ga je bestuderen in die culturen?
Volledig aselect
Random: willekeurig, toevallig
Bekijken van verspreiding kenmerken over culturen/personen zonder duidelijk
verwachtingspatroon
- Bv. culturen; 20 landen, voor elke cultuur/land 500 mensen selecteren
Gestratificeerd aselect
Culturen/personen opdelen in subpopulaties met vooraf bedachte systematiek o.b.v.
theoretische veronderstelling
Binnen subpopulatie aselect trekken
- Bv. culturen: vergelijken van cultuur met persoonlijke partnerkeuze en cultuur
met gearrangeerd huwelijk deelnemers: per cultuur 100 koppels, in strata; pas
samen, 10,20,30,40 jaar samen
Convenience sampling
= gemak
Culturen/personen zijn diegenen die je gemakkelijk kan bereiken of die zelf interesse
hebben in thema
3
, - Bv. culturen vergelijken van 8 landen waar je collega-onderzoekers hebt die
willen meedoen, deelnemers: ouders van school, studenten va course credits,…
Keuze kan verschillend zijn voor selectie culturen en deelnemers
Wees je bewust van elke keuze en welke invloed die kan hebben op je resultaten en
conclusie
Generaliseerbaarheid (WEIRD)
Vergelijkbaarheid: deelnemersgroep moet gelijkaardig zijn in verschillende
culturen
o Niet uit andere leeftijdsgroepen komen
o Bv. studentengroep: in sommige landen niet vanzelfsprekend om te gaan
studeren, studeren = duur in sommige landen dus in studerende
landen, misschien elitegroep
Kwalitatieve en kwantitatieve methoden … en waarom je ze beide nodig hebt
Kwalitatief onderzoek
- Perspectief van onderzochte
- Rijke data zonder vaste structuur of vooraf bepaalde selectie
- Meestal in natuurlijke setting: omgeving in rekening brengen
Kwantitatief onderzoek
- Kwantificeren: in cijfers vatten
- Binnen vooraf bepaalde antwoordmogelijkheden
- Meestal in meer gecontroleerde setting
Kwalitatief Kwantitatief
Open, verkennend Gesloten: wat je gaat meten ligt vast
Hoe, wat, waarom? Hoeveel verschil, samenhang?
Kleinere steekproef (tijdsintensief) Grotere steekproef
Analytische interpretatie van Statistische test van gelijkenis/verschil
gelijkenis/verschil
!! belang van mixed methods, zeker bij crosscultureel onderzoek
Crosscultureel onderzoek naar geluk en welzijn
Sinds jaren ’60: happiness polls
- Hoe gelukkig zijn mensen in een land?
- Belangrijke vragen
o Betekent geluk en welzijn hetzelfde voor iedereen in alle landen?
o Gebruiken ze de antwoordopties op dezelfde manier?
o Zijn predictoren van geluk die je bevraagt relevant voor elk land? Mis je
andere factoren?
Kwalitatieve studies tonen dat geluk niet voor iedereen door dezelfde factoren bepaald
wordt
- VS (mensen geven andere factoren van geluk)
o Mensen zonder diploma hoger onderwijs: vrienden en familie, dak, job,
zekerheid
4
Deel 1: gebiedsomschrijving en methodologie
1. Introductie crossculturele psychologie
Wat is cultuur?
Definitie(s) van cultuur
= door gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën, attitudes,
gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan die van generatie op
generatie worden overgeleverd
Onion-model of culture
- Materiële cultuur: buitenste laag, meest zichtbaar (bv. eten,…)
- Sociale: omgangsvormen, verwachtingen, normen,…
- Subjectieve: emoties, waarden, psychologie
- Ajuin groeit cultuur beweegt mee en verandert
Het begrip cultuur
- PH: specifiek voor individu, aangeboren en aangeleerd
- Cultuur: specifiek voor groep, aangeleerd
- Menselijke natuur: universeel, aangeboren
Kenmerken van cultuur
Cultuur = gedeeld
- Voor cultuur = groep nodig (klein naar groot, subculturen naar internationaal)
- Mate van delen = varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde cultuur
o Ook PH, levenservaring en vele andere culturen waar je deel van bent
- Verschil tussen culturen: tight vs loos cultures
o Tight: strenge, strikte culturen
o Loose: verwachtingen losser, mensen minder snel afgestraft als ze anders
zijn/doen
Cultuur = overgeleverd
- Wordt aangeleerd door socialisatie, gebeurt bewust (vaste regels) en onbewust
(scheve blikken)
- Primaire socialisatie: door directe familie
- Secundaire: door school, vrienden,…
- Tertiaire: door smlv, media
- Enculturatie: cultuuroverdracht in tijd
- Acculturatie: in geografische en sociale ruimte
Cultuur= dynamisch
- Cultuur en leden beïnvloeden elkaar
- Veranderingen zijn adaptief
o Cultuur = aanpassing van menselijke soort op ecologische, sociopolitieke
en biologische factoren
Wat is crossculturele pathologie?
1
,= wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in menselijk psychologisch
functioneren in verschillende culturele groepen, daarbij onderzoekend hoe ons denken,
voelen en doen beïnvloed wordt door een culturele context
Geschiedenis
Lange:
- 1850 Völkerpsychologie mens in relatie tot gewoonten en gebruiken van smlv
- Wundt (1916) “where deliberate experimentation ends is where history has
experimented on the behalf of psychologists
- Antropologie (Rivers): waarneming bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea
- 1940-1950: basispersoonlijkheid en nationale karakters
Een korte geschiedenis
- Vanaf 1960-1970: bloeide crosscultureel psychologisch onderzoek met specifieke
wetenschappelijke tijdschriften
Twee benaderingen
Absolutisme/universalisme algemene psychologie
Relativisme cultuurpsychologie
- Absolutisme
o Zoeken naar DE menselijke psychologie
o Culturele verschillen gezien als ruis daarop
o Machinekamer, hardwaren van menselijke psychologie (menselijk brein)
o Sensorische, motorische functies (test voor kleurenblindheid)
o Functies vanaf jonge leeftijd (objectpermanentie)
o Zeer abstracte functies (taalontwikkeling)
o Kritiek: wat met vele betekenisvolle culturele variatie?
- Relativisme
o Er bestaat geen contextvrije psychologie
o Menselijke psychologie kan slechts begrepen worden binnen context van
cultuur waarin het verschijnt
o Bv. numerisch redeneren door te tellen op je vingers, in andere culturen
op vingerkootjes
o Kritiek:
Te verschillend om te kunnen interageren?
Algemene morele standaarden en wetgevingen?
Niet vergeten dat we over culturen heen ook enorm veel gemeen
hebben
Waarheid zit meestal in midden
Waarom is crossculturele psychologie belangrijk?
Belang crossculturele psychologie
WEIRD onderzoek
- Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic
Door contrast word je je bewust van eigen cultuur
- Andere culturen zien, of mee in aanraking komen
Besef eigen culturele bril(len)
2
, - Cultuur beïnvloedt anderen
- Eigen cultuur = onzichtbaar
Psychology = weird
Onderzoek waarbij >4000 onderzoekspapers onderzocht zijn naar wie deelnemers juist
waren
- Over 20 jaar(1988-2007)
- 95%: VS, Europa, Engelssprekende landen (maar deze landen representeren
maar 12% van wereldbevolking)
- 68% VS, waarvan 2/3 met bachelorsdiploma
Etnocentrisme
Etnocentrisme tegengaan
= houding waarbij eigen omgeving, eigen volk of eigen cultuur (on)bewust als maatstaf
gebruikt wordt, om rest van wereld te beoordelen
Wij zijn normaal, zij zijn afwijkend?
In dit vak: veel studies die grote groepen mensen vergelijken
Onthoud dat dit gemiddelde verschillen zijn! Veel individuele variatie binnen culturen,
veel subculturen
Opletten voor generalisatie en essentialisme!
Elke persoon die jij begeleidt heeft een eigen uniek verhaal
2. Theoretisch kader & kwalitatieve onderzoeksmethoden
Samenstelling van de steekproef
Welke culturen ga je bestuderen?
Welke deelnemers ga je bestuderen in die culturen?
Volledig aselect
Random: willekeurig, toevallig
Bekijken van verspreiding kenmerken over culturen/personen zonder duidelijk
verwachtingspatroon
- Bv. culturen; 20 landen, voor elke cultuur/land 500 mensen selecteren
Gestratificeerd aselect
Culturen/personen opdelen in subpopulaties met vooraf bedachte systematiek o.b.v.
theoretische veronderstelling
Binnen subpopulatie aselect trekken
- Bv. culturen: vergelijken van cultuur met persoonlijke partnerkeuze en cultuur
met gearrangeerd huwelijk deelnemers: per cultuur 100 koppels, in strata; pas
samen, 10,20,30,40 jaar samen
Convenience sampling
= gemak
Culturen/personen zijn diegenen die je gemakkelijk kan bereiken of die zelf interesse
hebben in thema
3
, - Bv. culturen vergelijken van 8 landen waar je collega-onderzoekers hebt die
willen meedoen, deelnemers: ouders van school, studenten va course credits,…
Keuze kan verschillend zijn voor selectie culturen en deelnemers
Wees je bewust van elke keuze en welke invloed die kan hebben op je resultaten en
conclusie
Generaliseerbaarheid (WEIRD)
Vergelijkbaarheid: deelnemersgroep moet gelijkaardig zijn in verschillende
culturen
o Niet uit andere leeftijdsgroepen komen
o Bv. studentengroep: in sommige landen niet vanzelfsprekend om te gaan
studeren, studeren = duur in sommige landen dus in studerende
landen, misschien elitegroep
Kwalitatieve en kwantitatieve methoden … en waarom je ze beide nodig hebt
Kwalitatief onderzoek
- Perspectief van onderzochte
- Rijke data zonder vaste structuur of vooraf bepaalde selectie
- Meestal in natuurlijke setting: omgeving in rekening brengen
Kwantitatief onderzoek
- Kwantificeren: in cijfers vatten
- Binnen vooraf bepaalde antwoordmogelijkheden
- Meestal in meer gecontroleerde setting
Kwalitatief Kwantitatief
Open, verkennend Gesloten: wat je gaat meten ligt vast
Hoe, wat, waarom? Hoeveel verschil, samenhang?
Kleinere steekproef (tijdsintensief) Grotere steekproef
Analytische interpretatie van Statistische test van gelijkenis/verschil
gelijkenis/verschil
!! belang van mixed methods, zeker bij crosscultureel onderzoek
Crosscultureel onderzoek naar geluk en welzijn
Sinds jaren ’60: happiness polls
- Hoe gelukkig zijn mensen in een land?
- Belangrijke vragen
o Betekent geluk en welzijn hetzelfde voor iedereen in alle landen?
o Gebruiken ze de antwoordopties op dezelfde manier?
o Zijn predictoren van geluk die je bevraagt relevant voor elk land? Mis je
andere factoren?
Kwalitatieve studies tonen dat geluk niet voor iedereen door dezelfde factoren bepaald
wordt
- VS (mensen geven andere factoren van geluk)
o Mensen zonder diploma hoger onderwijs: vrienden en familie, dak, job,
zekerheid
4
