Samenvatting Privaat Recht |Hogeschool Gent | 2024/26

PRIVAAT RECHT
HOOFDSTUK 4: HET INDIVIDU
DE JURIDSICHE PERSOON

1.1 BEGRIPPEN

- Juridische persoon = iemand die drager is van rechten en plichten
 Synoniem = rechtssubject
 Twee categorieën juridische personen:
1. Natuurlijke persoon of fysieke persoon = alle menselijke
wezens
2. Rechtspersoon = verenigingen en vennootschappen met een
juridische structuur

1.2 DE FYSIEKE OF NATUURLIJKE PERSOON

Elke mens is dragen van rechte en plichten, ongeacht of die mens de rechten al dan niet
kan uitoefenen

- Je kan ook je rechten verliezen:
 Door slavernij
 Burgerlijke dood (doodstraf)

Enkel een levende mens is een juridisch persoon

- Dieren zijn dit niet maar zei zijn rechtsobjecten
 Dieren zelf hebben geen rechten maar de mens legt zich zelf wel
beperking en verplichtingen op tegenover dieren om hun te beschermen

1.2.1 HET LEVEN

Pas bij leven kan men drager zijn van rechten en plichten

HET BEGIN

- Om juridisch te leven moet aan drie voorwaarden voldaan zijn:
1. Geboren worden
2. Levend geboren worden
3. Levensvatbaar zijn
o Dan wordt de baby ingeschreven in het geboorteregister en
verwerft hij de status juridisch persoon
o Embryo of foetus is dus geen persoon en heeft geen rechten of
plichten wel voorwaardelijke rechten

- Wettelijk tijdperk van bevruchting = welke periode een kind verwerkt is het
moet plaatsvinden in een periode van 180 dagen tot 300 dagen voor de geboorte

HET EINDE

- Om juridisch dood verklaard te worden moeten twee voorwaarden vervuld zijn:
1. Het overlijden is officieel vastgesteld
2. Het overlijden is officieel ingeschreven in het overlijdensregister
o Juridisch statuut lijk en heeft bijzondere bescherming in het recht


1

,1.2.2 BESCHERMING VAN HET LICHAAM

Het lichaam wordt beschermd zowel ten aanzien van andere personen, als tegen de
persoon zelf

BESCHERMING VAN HET LICHAAM TEGEN AANTASTING DOOR ANDEREN

- Elk lichaam geniet van onschendbaarheid = fysieke integriteit
 = anderen niet aan jouw lichaam mogen komen, tenzij jij hiervoor
toestemming gaf of er een noodsituatie is
 Dit vinden we terug in het recht op leven en op lichamelijke integriteit

- Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen twee relaties:
1. De relatie tussen personen onderling
o Alle lichamen en individuele belangen zijn gelijkwaardig.
= een persoon mag het eigen lichaam niet als belangrijker
inroepen om aan het lichaam van een ander te raken
o Toestemming is cruciaal: hoe groter de impact op het lichaam
hoe explicieter de toestemming moet zijn
 Toestemming moet bewust gegeven worden er mag
geen sprake zijn van dwang of geweldpleging, de persoon
mag niet onder invloed zijn en de persoon moet voldoende
matuur zijn om de gevolgen van de toestemming te
kunnen inschatten
 Een uitzondering is dat je mensen geen toestemming
kan geven om geweld te plegen op jou lichaam

o Straffen:
 Een strafsanctie wegens het misdrijf van vrijwillige of
onvrijwillige slagen en verwondingen
 Een burgerrechtelijke schadevergoeding

2. De relatie tussen de overheid en het individu
o De belangen zijn vaak niet gelijkwaardig
o Vaak treedt de overheid op ter bescherming van het
maatschappelijk belang, wat een hoger belang is dan het belang
van één individu


DE BESCHERMING VAN HET LICHAAM EN HET ZELFBESCHIKKINGSRECHT VAN
HET INDIVIDU

- Zelfbeschikkingsrecht = eigen lichaam mag eenieder zelf beschikken
- Er zijn beperkingen rond deze regelgeving:
 Abortus
 Euthanasie
 Donatie van bloed, weefsel en organen
- Zelfbeschikkingsrecht kan je ver nemen zoals zelfdoding en zelfverminking zijn
niet strafbaar als je het alleen doet




2

,1.3 DE RECHTSPERSOON

Rechtspersonen / rechtssubjecten = ondernemingen, vennootschappen

- Om een rechtspersoon juridisch te identificeren moeten ze volgende dingen
hebben:
 Handelsnaam
 Maatschappelijke zetel
 Ondernemingsnummer

Er zijn twee belangrijke verschillen tussen een fysieke persoon en rechtspersoon

- Natuurlijke persoon is tastbaar een rechtspersoon is een constructie van het
recht
- Natuurlijke persoon heeft zowel vermogensrechten als familierechten een
rechtspersoon heeft engel vermogensrechten

Wanner je handelt in naam van die rechtspersoon kan jij financieel niet aansprakelijk
worden gesteld



DE FEITELIJKE VERENIGING

Feitelijke verenigingen = samenwerkingsverbanden die niet in juridische vorm
plaatsvinden

- Hebben geen rechtspersoonlijkheid dus de personen zelf worden aansprakelijk
gesteld een vereniging kan wel een bankrekening openen en een verzekering
afsluiten

Conclusie

- Rechtspersoon = wanneer personen zich verenigen om een bepaald doel te
realiseren en ze verenigen zich onder een juridische structuur
- Feitelijke vereniging = wanneer personen zich verenigen om een bepaald doel
te realiseren en ze vereniging zich NIET onder een juridische structuur

DE JURIDISCHE IDENTITEIT
Elke persoon is uniek het recht hanteert hier een aantal vaste elementen voor. Aan de
hand van deze elementen krijgt elke persoon een juridische identiteit of de staat van
een persoon

- Er zijn twee categorieën van elementen van juridische identiteit
1. Identificatiegegevens: de naam, het geslacht, de woonplaats en nationaliteit
2. Gebeurtenissen en handelingen die voor het recht een verandering van
rechtspositie inhouden

Staat van een persoon / attributen van een persoon = de elementen van juridische
identiteit

2.1 IDENTIFICATIEGEGEVENS



3

, - Naam
- Woonplaats
- Nationaliteit
- Geslacht




2.1.1 DE NAAM

= het woord waardoor een persoon wordt onderscheiden van andere personen in de
maatschappij

- De naam is essentieel, personen kunnen niet afwijken van de regelgeving met
betrekking tot naamgeving


DE FAMILIENAAM

= toegekend bij aangifte van de geboorte van een kind het is een juridisch element van
afstamming

- Welke familie naam kan het kind krijgen?
 Één van de ouders
 Dubbele familienaam dat is dan van beide ouders
 Als de ouders er niet aan uitgeraakt pakt de gemeente een dubbele
naam op alfabetische orde
 Als de ouders niet gekend zijn kent de gemeente een familie naam toe
 Bij adoptie die van de adoptie ouders
o Bij het huwelijk kan je je achternaam naar die van je man
veranderen maar dit is dan niet je juridische naam


DE VOORNAAM

= wordt toegekend bij de geboorte van een kind en het is verplicht

- Welke voornaam kan een kind krijgen
 Ouders zijn daar vrij in zo lang het geen verwarring zaait, schade
toebrengt aan het kind of derden
 De gemeente mag weigeren om een voornaam in te schrijven
 Als de ouders er niet uitkomen of de gemeente weigert beslist de
familierechtbank
 Bij een vondeling zal de gemeente een naam toekennen

2.1.2 HET GESLACHT

- Wie beslist over het geslacht ?
 Geslacht van kind wordt genoteerd bij de geboorte op basis van de
geslachtskenmerken
 Indien het onduidelijk is hebben de ouders 3 maanden met medisch
attest om er aangifte van te doen

2.1.3 DE WOONPLAATS


4