Samenvatting Motiverende Gespreksvoering | Mondzorg | Arteveldehogeschool | 2025/26

Communicatie met de patiënt Samenvatting AVD


Thema 1 – Motiverende gespreksvoering
1 Algemeen
2 Motiverende gespreksvoering: inleiding
2.1 Evolutie binnen de gezondheidszorg
De gezondheidszorg is er in de 20e eeuw sterk op vooruitgegaan qua genezen van acute
aandoeningen. Ontwikkelde landen zouden dus veel gezonder moeten zijn, maar het tegendeel is
waar. Jongvolwassenen zijn minder gezond dan hun ouders. Dit heeft te maken met de veranderingen
in het gezondheidsgedrag (leefstijl).

In de 21e eeuw wordt de focus meer gelegd op chronische zorg en disease management, m.a.w. op de
gedragsverandering.

Klassieke aanpak voor gedragsverandering:
 Kennis verbeteren (bv.: uitleggen wat een bepaalde aandoening is)
 Inzicht verhogen (bv.: foto’s tonen van een bepaalde aandoening)
 Dreigen
 Vaardigheden aanleren
MAAR: niet patiëntgericht en unidirectioneel (= patiënt moet luisteren)
 Weerstand van de patiënt

2.2 Waardoor wordt gedragsverandering beïnvloed?
2.2.1 Cyclus van bewustwording van Maslow

I: Niet bewust van ander gedrag
II: bewust van ander gedrag, maar
kennis ontbreekt
III: gedragsverandering vindt plaats
IV: gewoonte




Drie pijlers voor gedragsverandering:
 Belangrijkheid (willen veranderen)
 Vermogen (kunnen veranderen)
 Gereedheid (NU willen veranderen)




1

,Communicatie met de patiënt Samenvatting AVD


2.2.2 Gedragsverandering door motivatie
Zelfdeterminatietheorie (ZDT) van Ryan&Deci
= ABC-model
= hoe autonomer de motivatie, hoe groter de kans op gedragsverandering

Internalisatie is afhankelijk van:
 Autonomie
 Verbondenheid
 Competentie




2.3 Het begrijpen en verkennen van de motivatie van de cliënt
Bij motivationele gespreksvoering gaat het vooral om het verkennen en uitlokken van hoe de patiënt
naar de situatie en het gedrag kijkt. Het is NIET de bedoeling dat de professional oplossingen zal
aanreiken, het moet van de patiënt komen.

Vier belangrijke principes:

2.3.1 Onderdrukken van de reparatiereflex
= reflex om (verkeerd) gedrag te corrigeren en oplossingen aan te bieden (gemiddeld na 18sec.)
 Werkt averechts (weerstand)

2.3.2 Ambivalentie
= het optreden van tegenstrijdige gedachten, waarden of gevoelens
= MAAR …
 Professional moet de patiënt over de MAAR heen helpen!

2.3.3 Empathisch luisteren
= oprecht nieuwsgierig zijn naar het verhaal van de patiënt
 Complexe vaardigheid, vraagt veel oefening

2.3.4 De cliënt empoweren door middel van complimenten
= het ondersteunen in het ontdekken van invloed op gedrag en gezondheid
 Intrinsieke motivatie van de cliënt verhogen (behoefte, wens, verlangen …)

2.4 Wat is motivationele gespreksvoering? (Miller&Rollnick)
 Cliëntgericht
 Intrinsieke motivatie verhogen
 Ambivalentie opspeuren en oplossen
 Patiënt begeleiden
 Semi-directief (= volgen EN sturen)




2

, Communicatie met de patiënt Samenvatting AVD


2.4.1 De basishouding voor motivationele gespreksvoering
Ezelsbrug: SAMEn
 Samenwerken
De professional en de patiënt hebben een evenwaardige positie
 Aanvaarding
Respect voor de autonomie van de cliënt
 Mededogen
Handelen vanuit het belang van de ander en niet vanuit je eigenbelang
 Evocatie
Uitlokken

2.4.2 Stappen in motiverende gespreksvoering
Ezelsbrug: lEFkOP
1. Engageren
2. Focussen
3. Ontlokken
4. Plannen (veranderplan)




3