EVIDENCE BASED MEDICINE
H1: GENERAL INTRODUCTION
Evidence based practice (EBP)
- Problem: clinici krijgen voortdurend klinische vragen, slechts een deel wordt onmiddelijk beantwoord MAAR
databanken zoals Medline helpen hierbij!
- Doel= optimale patiëntenzorg
- Real impact on the clinical decision
- Real impact on the therapeutical and diagnostic decision improvement
- Is het samenvoegen van
o Individual clinical experience (ervaring)
o Best external evidence
o Patient values en expectations
Health literacy: om gezondheidsinformatie te verkrijgen, en om gezondheidsbeslissingen te nemen
Science literacy: kennis en inzicht in wetenschappelijke concepten
Health science literacy: combinatie van gezondheids vaardigheden & wetenschappelijke vaardigheden
Klinische beslissingen mogen NIET enkel gebasseerd zijn op:
- Traditie & anekdotes
- 1 artikel
- Expert opinion
- Om financiële redenen
Belangerijke termen:
- Conscientious= zorgvuldig en grondig werken
- Explicit= transparant en duidelijk zijn
- Judicious= gezond verstand en goed oordeel gebruiken
Belangerijke principes:
- evidence moet actueel zijn
- niet elk onderzoek is goed
- evidence moet passen bij de patiënt
- patiëntvoorkeuren blijven belangrijk
EBP-mindset: jezelf voortdurend kritisch bevragen, nagaan of er bewijs bestaat en beoordelen hoe sterk dat bewijs is
,PROCES VAN EBP
1. klinische vraag formuleren: wordt omgezet in een duidelijk, zoekbare en beantwoordbare vraag PICOST & SPIDER
2. evidence zoeken: adhv best beschikabre wetenschappelijke literatuur 6S-piramide (helpt beslissen welke
databronnen het best gebruikt worden)
3. evidence kritisch beoordelen, op basis van:
a. methodologische kwaliteit
b. toepasbaarheid
c. betrouwbaarheid
d. & de evidenciehiërarchie afhankelijk van studie design & kwaliteit van de studie
4. beslissing nemen: toepasbaar in de klinische praktijk & samen met de patient (SDM)
5. evalueren: werkt het process geod? Moet iets aangepast worden.
CAT-principe
= Critical Appraised Topic,
omdat EBP tijdrovend is door al de stappen te gaan registreren & bevindingen te rapporteren met collega’s
Voordelen:
- efficiënter
- kennisdeling
- ondersteunt journal clubs
Verschil tussen EBP en onderzoek
EBP Onderzoek
bestaand bewijs toepassen nieuwe kennis ontwikkelen
klinische beslissingen wetenschappelijke kennis
evidence implementeren hypotheses testen
Systematische reviews
Waarom zijn SR nodig? Er verschijnen veel medische literatuur, doel is om alle relevante studies te gaan samenvatten
PRISMA-guidelines= richtlijnen voor rapportering
Andere onderzoeken
- animal research= dierenonderzoek voor medicatie & experimenteel onderzoek
- origineel onderzoek= mag enkel gebeuren als bestaand onderzoek onvoldoende Antwoord geeft, voor het
vermijden van nutteloos onderzoek
,Research integrity
Definitie:
- Onderzoek moet:
o betrouwbaar
o eerlijk
o controleerbaar zijn
- Onderzoekers moeten:
o vertrouwen uitstralen
o correct handelen
Basisprincipes:
- Respect= rekening houden met anderen
- Honesty= eerlijkheid
- Accuracy= nauwkeurigheid
- Reliability= betrouwbaarheid
- Objectivity= objectief werken
- Responsibility= verantwoordelijkheid opnemen
- Accountability= verantwoording afleggen
Schending van de research integrity
Research misconduct
- Fabrication= data verzinnen
- Falsification= data manipuleren of weglaten
- Plagiarism= ideeën of tekst overnemen zonder brondvermelding
Gevolgen: kan onderzoekers misleiden, wetenschap schaden of maatschappij schaden
H2: BASIC PRINCIPLES OF RESEARCH METHODOLOGY
Wat is onderzoek? Verzamelen van data, informatie en feiten om kennis te vergroten.
MAAR internet opzoeken of een krant lezen is niet hetzelfde als wetenschappelijk onderzoek!!!
Wat is wetenschappelijk onderzoek? Een georganiseerde en systematische manier om antwoorden te vinden op
onderzoeksvragen.
- Kwalitatief onderzoek= Fenomenen begrijpen en beschrijven
- Kwantitatief onderzoek= Fenomenen meten kwantificeren en analyseren via cijfers
- Mixed methods= combinatie van kwalitatief en kwantitatief onderozek geeft een completer beeld van het
probleem
, Types literatuurstudies:
- Narrative reviews= beschrijvend, geen systematische zoekstrategie, selectie door auteur (KANS OP SELECTION
BIAS)
- Scoping reviews= “map” maken van alle beschikabre evidence
- SR= systematische en uitgebreide zoektocht naar alle relevante studies
- Meta-analyses= statische combinatie van meerdere studies
- Forest plot= grafische voorstelling van individuele studies, variatie tussen studies en totaal effect
- Umbrella reviews= review van reviews, enkel SR of MA, HOOGSTE NIVEAU VAN EVIDENTIE
- CAT (Critical Appraised Topic)= Korte samenvatting van evidence rond een klinische vraag.
- Impact factor = Aantal keren dat artikels uit een tijdschrift geciteerd worden.
Zoeken naar evidentie: via de PICOST (kwantitatief) & SPIDER (kwalitatief)
Gebruik vann zoektermen:
- Tekst words: woorden uit titel en abstract
- Subject headings: gecontroleerde termen = MeSH (pubmed) & emtree (embase) = zoeken op concepten
Gebruik van Phrase searching: zoeken op exacte woordgroep tussen “”
Gebruik van boolean operators: : AND, OR en NOT
AND Om woorden te combineren
OR Zoekfunctie uitbreiden
NOT Zoekfrunctie vernauwen, uitsluiten
Gebruik van proximity operators: zoeken naar woorden dichtbij elkaar (NEAR/n, met n het aantal woorden van het bereik)
Gebruik van truncaties: * (aanvullen voor letters) en $ (aanvullen voor verschillende schrijfwijzes), zoekt woordvariaties
Gebruik van wildcards: hashtag (zelf anavullen van een mogelijkheid voor een letter) en ? (mogelijkheid met of zonder de letter)
ervangen 1 karakteer binnen een woord
Zoekstrategieën:
- Sensitieve= brede strategie, weinig missen maar veel irrelevante hits
- Specifieke= nauwe zoekstrategie met minder irrelevante resultaten
Heterogeniteit= variatie tussen studies in SR
H1: GENERAL INTRODUCTION
Evidence based practice (EBP)
- Problem: clinici krijgen voortdurend klinische vragen, slechts een deel wordt onmiddelijk beantwoord MAAR
databanken zoals Medline helpen hierbij!
- Doel= optimale patiëntenzorg
- Real impact on the clinical decision
- Real impact on the therapeutical and diagnostic decision improvement
- Is het samenvoegen van
o Individual clinical experience (ervaring)
o Best external evidence
o Patient values en expectations
Health literacy: om gezondheidsinformatie te verkrijgen, en om gezondheidsbeslissingen te nemen
Science literacy: kennis en inzicht in wetenschappelijke concepten
Health science literacy: combinatie van gezondheids vaardigheden & wetenschappelijke vaardigheden
Klinische beslissingen mogen NIET enkel gebasseerd zijn op:
- Traditie & anekdotes
- 1 artikel
- Expert opinion
- Om financiële redenen
Belangerijke termen:
- Conscientious= zorgvuldig en grondig werken
- Explicit= transparant en duidelijk zijn
- Judicious= gezond verstand en goed oordeel gebruiken
Belangerijke principes:
- evidence moet actueel zijn
- niet elk onderzoek is goed
- evidence moet passen bij de patiënt
- patiëntvoorkeuren blijven belangrijk
EBP-mindset: jezelf voortdurend kritisch bevragen, nagaan of er bewijs bestaat en beoordelen hoe sterk dat bewijs is
,PROCES VAN EBP
1. klinische vraag formuleren: wordt omgezet in een duidelijk, zoekbare en beantwoordbare vraag PICOST & SPIDER
2. evidence zoeken: adhv best beschikabre wetenschappelijke literatuur 6S-piramide (helpt beslissen welke
databronnen het best gebruikt worden)
3. evidence kritisch beoordelen, op basis van:
a. methodologische kwaliteit
b. toepasbaarheid
c. betrouwbaarheid
d. & de evidenciehiërarchie afhankelijk van studie design & kwaliteit van de studie
4. beslissing nemen: toepasbaar in de klinische praktijk & samen met de patient (SDM)
5. evalueren: werkt het process geod? Moet iets aangepast worden.
CAT-principe
= Critical Appraised Topic,
omdat EBP tijdrovend is door al de stappen te gaan registreren & bevindingen te rapporteren met collega’s
Voordelen:
- efficiënter
- kennisdeling
- ondersteunt journal clubs
Verschil tussen EBP en onderzoek
EBP Onderzoek
bestaand bewijs toepassen nieuwe kennis ontwikkelen
klinische beslissingen wetenschappelijke kennis
evidence implementeren hypotheses testen
Systematische reviews
Waarom zijn SR nodig? Er verschijnen veel medische literatuur, doel is om alle relevante studies te gaan samenvatten
PRISMA-guidelines= richtlijnen voor rapportering
Andere onderzoeken
- animal research= dierenonderzoek voor medicatie & experimenteel onderzoek
- origineel onderzoek= mag enkel gebeuren als bestaand onderzoek onvoldoende Antwoord geeft, voor het
vermijden van nutteloos onderzoek
,Research integrity
Definitie:
- Onderzoek moet:
o betrouwbaar
o eerlijk
o controleerbaar zijn
- Onderzoekers moeten:
o vertrouwen uitstralen
o correct handelen
Basisprincipes:
- Respect= rekening houden met anderen
- Honesty= eerlijkheid
- Accuracy= nauwkeurigheid
- Reliability= betrouwbaarheid
- Objectivity= objectief werken
- Responsibility= verantwoordelijkheid opnemen
- Accountability= verantwoording afleggen
Schending van de research integrity
Research misconduct
- Fabrication= data verzinnen
- Falsification= data manipuleren of weglaten
- Plagiarism= ideeën of tekst overnemen zonder brondvermelding
Gevolgen: kan onderzoekers misleiden, wetenschap schaden of maatschappij schaden
H2: BASIC PRINCIPLES OF RESEARCH METHODOLOGY
Wat is onderzoek? Verzamelen van data, informatie en feiten om kennis te vergroten.
MAAR internet opzoeken of een krant lezen is niet hetzelfde als wetenschappelijk onderzoek!!!
Wat is wetenschappelijk onderzoek? Een georganiseerde en systematische manier om antwoorden te vinden op
onderzoeksvragen.
- Kwalitatief onderzoek= Fenomenen begrijpen en beschrijven
- Kwantitatief onderzoek= Fenomenen meten kwantificeren en analyseren via cijfers
- Mixed methods= combinatie van kwalitatief en kwantitatief onderozek geeft een completer beeld van het
probleem
, Types literatuurstudies:
- Narrative reviews= beschrijvend, geen systematische zoekstrategie, selectie door auteur (KANS OP SELECTION
BIAS)
- Scoping reviews= “map” maken van alle beschikabre evidence
- SR= systematische en uitgebreide zoektocht naar alle relevante studies
- Meta-analyses= statische combinatie van meerdere studies
- Forest plot= grafische voorstelling van individuele studies, variatie tussen studies en totaal effect
- Umbrella reviews= review van reviews, enkel SR of MA, HOOGSTE NIVEAU VAN EVIDENTIE
- CAT (Critical Appraised Topic)= Korte samenvatting van evidence rond een klinische vraag.
- Impact factor = Aantal keren dat artikels uit een tijdschrift geciteerd worden.
Zoeken naar evidentie: via de PICOST (kwantitatief) & SPIDER (kwalitatief)
Gebruik vann zoektermen:
- Tekst words: woorden uit titel en abstract
- Subject headings: gecontroleerde termen = MeSH (pubmed) & emtree (embase) = zoeken op concepten
Gebruik van Phrase searching: zoeken op exacte woordgroep tussen “”
Gebruik van boolean operators: : AND, OR en NOT
AND Om woorden te combineren
OR Zoekfunctie uitbreiden
NOT Zoekfrunctie vernauwen, uitsluiten
Gebruik van proximity operators: zoeken naar woorden dichtbij elkaar (NEAR/n, met n het aantal woorden van het bereik)
Gebruik van truncaties: * (aanvullen voor letters) en $ (aanvullen voor verschillende schrijfwijzes), zoekt woordvariaties
Gebruik van wildcards: hashtag (zelf anavullen van een mogelijkheid voor een letter) en ? (mogelijkheid met of zonder de letter)
ervangen 1 karakteer binnen een woord
Zoekstrategieën:
- Sensitieve= brede strategie, weinig missen maar veel irrelevante hits
- Specifieke= nauwe zoekstrategie met minder irrelevante resultaten
Heterogeniteit= variatie tussen studies in SR
