MODULE:
INTERCULTURELE ZORG
49
,INLEIDING
- De gezondheids- en welzijnszorg staat voor grote uitdagingen: personeelstekort, ethische dilemma’s, toenemende diversiteit
bij zowel zorgvragers als zorgverleners
- De diversiteit neemt sterk toe:
o In Brussel (2014) had 1/3 van de 65-plussers een andere origine
o Dit aantal blijft stijgen
- Deze groep is zeer divers: Zuid-Europeanen, Marokkaanse en Turkse afkomst, Oost-Europeanen, Congolezen, minderheden
zoals Aziaten en Amerikanen
- Deze diversiteit zorgt voor praktische en ethische vragen bij zorgverleners, zoals:
o Hoe vraag je naar iemands levensbeschouwing en culturele waarden/normen?
o Hoe hou je rekening met voedingsgewoonten?
o Wat als een patiënt een behandeling weigert om religieuze redenen?
o Hoe respecteer je culturele waarden en normen optimaal?
o Wat als een patiënt wil meedoen aan de ramadan maar medicatie nodig heeft?
o Wat als culturele gewoonten (bv. te laat komen) problemen veroorzaken in de zorg (zoals gemiste afspraken en
wrevel)?
- De module wil handvatten aanbieden om zorgverleners te helpen omgaan met deze situaties.
50
,LUIK 1: OBSERVEREN
51
, OBSERVEREN VAN MIGRATIEGESCHIEDENIS EN (SUPER)DIVERSITEIT
EEN KORTE GESCHIEDENIS VAN TOENEMENDE DIVERSITEIT
Samenleving vandaag uitgedaagd én verrijkt door de globalisering = het toenemende proces van economische, culturele en politieke
integratie op mondiaal niveau
- Stroomversnelling in 19e eeuw a.g.v. technologische vooruitgang van transport en communicatie
- Resultaat: lijkt alsof de wereld een dorp is geworden constante internationale uitwisseling
o Voorbeelden:
Voeding (vb. avocado’s uit Peru)
Productie (kledij uit Azië)
Communicatie (internet, 24/7 wereldwijd contact)
- Uitwisseling van goederen:
o Vele voordelen: goedkopere producten, meer cultureel bewustzijn…
o Kritische kanttekeningen
landen die nauwelijks mee kunnen genieten van de winst van globalisering
verwestering verlies van lokale cultuur
milieu-impact door lange productieketens
o Vroeger: meeste mensen in landelijke gebieden Vandaag: 70% van de Europeanen leeft in steden
Meesten = specialist in één vakgebied
Maar: voor andere zaken hebben we anderen nodig
o Dus: globalisering draagt een onderlinge afhankelijkheid in zich (kunnen we niet om heen)
MIGRATIEGESCHIEDENIS IN BELGIË
- Eerste migratiestroom (ca. 1920)
o Arbeiders uit Italië, Oost-Europa
o Werk: steenkoolmijnen
- Tweede migratiestroom (na WOII)
o Economische groei + tekort aan arbeidskrachten
o België sloot akkoorden met: Spanje, Griekenland (later met Marokko en Turkije)
- Migratiestop (1974)
o Door oliecrisis
o Voorheen: circulaire migratie (tijdelijk werken)
o Na stop: gezinshereniging en gezinsvorming worden belangrijkste migratievormen start van 2de migratiegolf
- Derde migratiegolf
o Vooral Congolezen, Rwandezen
o Oorzaken:
Koloniale banden
Instabiliteit in herkomstlanden
HUIDIGE DIVERSITEIT IN BELGIË
- Herkomst:
o 54%: Europa
o 25,8%: Afrika
o 15,6%: Azië
o <5%: andere regio’s
- Soorten diversiteit:
o FYSIEK: huidskleur, afkomst, geslacht, geaardheid
o NIET-FYSIEK: cultuur, opvoeding, religie
- Focus van de cursus = culturele, etnische en levensbeschouwelijke diversiteit
52
INTERCULTURELE ZORG
49
,INLEIDING
- De gezondheids- en welzijnszorg staat voor grote uitdagingen: personeelstekort, ethische dilemma’s, toenemende diversiteit
bij zowel zorgvragers als zorgverleners
- De diversiteit neemt sterk toe:
o In Brussel (2014) had 1/3 van de 65-plussers een andere origine
o Dit aantal blijft stijgen
- Deze groep is zeer divers: Zuid-Europeanen, Marokkaanse en Turkse afkomst, Oost-Europeanen, Congolezen, minderheden
zoals Aziaten en Amerikanen
- Deze diversiteit zorgt voor praktische en ethische vragen bij zorgverleners, zoals:
o Hoe vraag je naar iemands levensbeschouwing en culturele waarden/normen?
o Hoe hou je rekening met voedingsgewoonten?
o Wat als een patiënt een behandeling weigert om religieuze redenen?
o Hoe respecteer je culturele waarden en normen optimaal?
o Wat als een patiënt wil meedoen aan de ramadan maar medicatie nodig heeft?
o Wat als culturele gewoonten (bv. te laat komen) problemen veroorzaken in de zorg (zoals gemiste afspraken en
wrevel)?
- De module wil handvatten aanbieden om zorgverleners te helpen omgaan met deze situaties.
50
,LUIK 1: OBSERVEREN
51
, OBSERVEREN VAN MIGRATIEGESCHIEDENIS EN (SUPER)DIVERSITEIT
EEN KORTE GESCHIEDENIS VAN TOENEMENDE DIVERSITEIT
Samenleving vandaag uitgedaagd én verrijkt door de globalisering = het toenemende proces van economische, culturele en politieke
integratie op mondiaal niveau
- Stroomversnelling in 19e eeuw a.g.v. technologische vooruitgang van transport en communicatie
- Resultaat: lijkt alsof de wereld een dorp is geworden constante internationale uitwisseling
o Voorbeelden:
Voeding (vb. avocado’s uit Peru)
Productie (kledij uit Azië)
Communicatie (internet, 24/7 wereldwijd contact)
- Uitwisseling van goederen:
o Vele voordelen: goedkopere producten, meer cultureel bewustzijn…
o Kritische kanttekeningen
landen die nauwelijks mee kunnen genieten van de winst van globalisering
verwestering verlies van lokale cultuur
milieu-impact door lange productieketens
o Vroeger: meeste mensen in landelijke gebieden Vandaag: 70% van de Europeanen leeft in steden
Meesten = specialist in één vakgebied
Maar: voor andere zaken hebben we anderen nodig
o Dus: globalisering draagt een onderlinge afhankelijkheid in zich (kunnen we niet om heen)
MIGRATIEGESCHIEDENIS IN BELGIË
- Eerste migratiestroom (ca. 1920)
o Arbeiders uit Italië, Oost-Europa
o Werk: steenkoolmijnen
- Tweede migratiestroom (na WOII)
o Economische groei + tekort aan arbeidskrachten
o België sloot akkoorden met: Spanje, Griekenland (later met Marokko en Turkije)
- Migratiestop (1974)
o Door oliecrisis
o Voorheen: circulaire migratie (tijdelijk werken)
o Na stop: gezinshereniging en gezinsvorming worden belangrijkste migratievormen start van 2de migratiegolf
- Derde migratiegolf
o Vooral Congolezen, Rwandezen
o Oorzaken:
Koloniale banden
Instabiliteit in herkomstlanden
HUIDIGE DIVERSITEIT IN BELGIË
- Herkomst:
o 54%: Europa
o 25,8%: Afrika
o 15,6%: Azië
o <5%: andere regio’s
- Soorten diversiteit:
o FYSIEK: huidskleur, afkomst, geslacht, geaardheid
o NIET-FYSIEK: cultuur, opvoeding, religie
- Focus van de cursus = culturele, etnische en levensbeschouwelijke diversiteit
52
