Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Ontmoetingen met je brein

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
67
Geüpload op
30-05-2026
Geschreven in
2025/2026

De samenvatting is opgebouwd vanuit lesnotities en PowerPoints van het opleidingsonderdeel. Deze samenvatting is erg volledig, volgt de lessen chronologisch en bevat veel informatie die kan helpen om het studiemateriaal te begrijpen.

Meer zien Lees minder

Voorbeeld van de inhoud

S2




Ontmoetingen met je brein
ACADEMIEJAAR 2025-2026 AP HOGE SCHOOOL

,Inhoud
1) Evolutie .................................................................................................................................................................................................................... 4
1.1 Evolutionaire biologie ..............................................................................................................................................................................................................4
1.2 Evolutionaire psychologie ........................................................................................................................................................................................................5
1.3 Een blik op de geschiedenis van de mens .................................................................................................................................................................................5
1.3.1 Primaten.........................................................................................................................................................................................................................5
1.3.2 Homininen ......................................................................................................................................................................................................................6
a. Australopithecus afarensis .....................................................................................................................................................................................6
b. Homo habilis ..........................................................................................................................................................................................................7
c. Homo Erectus .........................................................................................................................................................................................................8
d. Homo Neanderthalensis .........................................................................................................................................................................................8
e. Homo Sapiens ........................................................................................................................................................................................................9
1.3.3 Encephalisatie – quotiënt ...............................................................................................................................................................................................9
1.4 Ontwikkelingen van het brein ................................................................................................................................................................................................10
1.4.1 Neurofylogenese .......................................................................................................................................................................................................... 10
a. Belangrijke factoren in breinontwikkeling ............................................................................................................................................................ 10
I. Bipedalisme ..........................................................................................................................................................................................................10
II. Uitvinding van werktuigen .........................................................................................................................................................................11
III. Gezamenlijke jacht ..............................................................................................................................................................................................11
b. Het ontstaan van cultuur...................................................................................................................................................................................... 11
c. Kenmerken breinevolutie ...................................................................................................................................................................................... 12
d. Het drievoudig brein............................................................................................................................................................................................. 12
I. Reptielenbrein ............................................................................................................................................................................................12
II. Zoogdierenbrein ...................................................................................................................................................................................................12
III. Mensenbrein .......................................................................................................................................................................................................13
1.4.2 Neuro-ontogenese ....................................................................................................................................................................................................... 13
1.5 Psychologische aanpassingen .................................................................................................................................................................................................14
2) Concepten en categorieën ....................................................................................................................................................................................... 14
2.1 Wat concepten en categorieën zijn ........................................................................................................................................................................................14
2.1.1 Verwerking van representatie van kennis van de wereld in het menselijk brein ........................................................................................................... 15
2.1.2 Abstract en concrete concepten ................................................................................................................................................................................... 15
2.1.3 Concepten en categorieën in het geheugen ................................................................................................................................................................. 15
2.2 Redenen waarom er nood is aan categorieën ........................................................................................................................................................................16
2.3 Theorieën over organisatie categorieën .................................................................................................................................................................................16
2.3.1 Zin-verificatietaak ......................................................................................................................................................................................................... 16
2.3.2 Verschillende theorieën ................................................................................................................................................................................................ 17
a. Prototype theorie ................................................................................................................................................................................................. 17
b. Exemplaartheorie ................................................................................................................................................................................................. 18
c. Netwerktheorie .................................................................................................................................................................................................... 19
d. Spreidende activatiemodel ................................................................................................................................................................................... 20
I. Lokaal  gedistribueerd ...............................................................................................................................................................................20
II. Amodaal  modaliteitspecifiek ..............................................................................................................................................................20
III. Aangeboren  ervaringsafhankelijk ........................................................................................................................................................21
IV. Stabiel  flexibel ....................................................................................................................................................................................21
2.4 Gevolgen van concepten en categorieën................................................................................................................................................................................21
2.4.1 Stereotypering .............................................................................................................................................................................................................. 21
2.4.2 Sociale categorisatie ≈ wij – zij categorisatie................................................................................................................................................................. 21
2.5 Ziektebeelden die te maken hebben met concepten en categorieën .....................................................................................................................................22
2.5.1 Agnosie......................................................................................................................................................................................................................... 22
a. Apperceptieve agnosie ......................................................................................................................................................................................... 23
b. Associatieve agnosie ............................................................................................................................................................................................ 23
c. Categorie specifieke agnosie ................................................................................................................................................................................ 23
d. Posopagnosie ....................................................................................................................................................................................................... 24


1

, 2.5.2 Ziekte van Alzheimer .................................................................................................................................................................................................... 24
2.5.3 Generalisatie bij angststoornissen ................................................................................................................................................................................ 25
3) Neurobiologie bij depressie ..................................................................................................................................................................................... 25
3.1 Neurobiologie ........................................................................................................................................................................................................................25
3.1.1 Van klacht naar mechanismen ...................................................................................................................................................................................... 25
3.1.2 Belang van neurobiologie ............................................................................................................................................................................................. 26
3.2 Neurobiologie van depressie ..................................................................................................................................................................................................26
3.2.1 Hypothese 1: verstoorde neurotransmissie .................................................................................................................................................................. 26
3.2.2 Hypothese 2: Abnormaliteiten HPA-as .......................................................................................................................................................................... 28
3.2.3 Hypothese 3: Inflammatie ............................................................................................................................................................................................ 30
3.2.4 Hypothese 4: Verminderde neuroplasticiteit ................................................................................................................................................................ 31
3.2.5 Hypothese 5: Netwerk disfunctioneren ........................................................................................................................................................................ 32
3.2.6 Conclusie ...................................................................................................................................................................................................................... 33
4) Behandelingen van het brein ................................................................................................................................................................................... 34
4.1 Een reis doorheen de tijd .......................................................................................................................................................................................................34
4.1.1 Prehistorie en Oude Nabije Oosten .............................................................................................................................................................................. 34
a. Trepanatie ............................................................................................................................................................................................................ 34
4.1.2 Klassieke oudheid ......................................................................................................................................................................................................... 36
4.1.3 Middeleeuwen (+/- 13De eeuw) .................................................................................................................................................................................... 36
4.1.4 Nieuwe en nieuwste tijd ............................................................................................................................................................................................... 37
a. Lobotomie ............................................................................................................................................................................................................ 37
b. Elektroconvulsietherapie (ECT) ............................................................................................................................................................................. 38
4.1.5 Eigen tijd ...................................................................................................................................................................................................................... 39
a. Elektroconvulsietherapie (ECT) ............................................................................................................................................................................. 39
b. Trepanatie ............................................................................................................................................................................................................ 42
I. Wakker craniotomie .......................................................................................................................................................................................43
c. Diepe hersenstimulatie (DBS) ............................................................................................................................................................................... 43
I. Adaptieve DBS (aDBS) ....................................................................................................................................................................................45
d. Repetitieve transcraniale magnetische hersenstimulatie (rTMS) .......................................................................................................................... 45
e. Medicatie ............................................................................................................................................................................................................. 47
I. Antipsychotica ...............................................................................................................................................................................................47
II. Antidepressiva .........................................................................................................................................................................................48
III. Slaap- en kalmeringsmiddelen .................................................................................................................................................................49
4.2 Anti-psychiatriebeweging .......................................................................................................................................................................................................50
4.3 De toekomst – psychedelica therapie .....................................................................................................................................................................................50
4.3.1 Effecten en gebruik van psychedelica ........................................................................................................................................................................... 50
4.3.2 Werking van psychedelica ............................................................................................................................................................................................ 52
a. Werkingsmechanismen ........................................................................................................................................................................................ 52
b. Drug-set-setting ................................................................................................................................................................................................... 54
4.3.3 Contra-indicaties voor gebruik van psychedelica .......................................................................................................................................................... 55
5) Ons brein doorheen het digitale tijdperk ................................................................................................................................................................. 55
5.1 Sociale media .........................................................................................................................................................................................................................55
5.1.1 Werkingsmechanismen ................................................................................................................................................................................................ 55
5.1.2 Potentiële problemen ................................................................................................................................................................................................... 56
5.1.3 Gebruik......................................................................................................................................................................................................................... 56
5.1.4 Neurobiologie ............................................................................................................................................................................................................... 56
a. Normale werking van dopamine .......................................................................................................................................................................... 57
b. Werking bij langdurig gebruik .............................................................................................................................................................................. 57
I. Verstoring van het beloningssysteem .............................................................................................................................................................58
II. Ontstaan van automatismen en gewoontevorming .................................................................................................................................58
III. Afname van het controlerend systeem ....................................................................................................................................................58
IV. Verminderde aandachtscapaciteit ...........................................................................................................................................................59
5.1.5 Omgaan met sociale media .......................................................................................................................................................................................... 59
5.2 Complotdenken......................................................................................................................................................................................................................60

2

, 5.2.1 Eigenschappen van complottheorieën.......................................................................................................................................................................... 60
5.2.2 Complotdenken een psychopathologie? ....................................................................................................................................................................... 61
5.2.3 Complotdenken begrijpen ............................................................................................................................................................................................ 61
a. Adaptieve complothypothese ............................................................................................................................................................................... 61
b. Fout management theorie ................................................................................................................................................................................... 62
5.2.4 Ontstaan van complotdenken ....................................................................................................................................................................................... 62
a. Triggers ................................................................................................................................................................................................................ 62
b. Detectie van complot, activatie van psychologische mechanismen ...................................................................................................................... 63
I. Waarnemen van verbanden en patronen ............................................................................................................................ 63

II. Detecteren van gedragsmotieven....................................................................................................................................... 63

III. Detecteren van samenwerkingsverbanden .................................................................................................................... 64

IV. Functioneel reageren op dreiging ....................................................................................................................................... 64

c. Output – responsen van de persoon ..................................................................................................................................................................... 64
5.2.5 Gevolgen van complotdenken ...................................................................................................................................................................................... 65
5.2.6 Prevalentie/voorkomen van complottheorieën ............................................................................................................................................................ 65
5.2.7 Omgaan met complotdenken ....................................................................................................................................................................................... 65
5.3 De toekomst, gengeneraliseerde AI ........................................................................................................................................................................................66




3

,1) Evolutie
1.1 Evolutionaire biologie
Evolutionaire biologie: bestudeert hoe soorten ontstaan, veranderen en uitsterven doorheen de tijd.

Kernbegrippen v/d evolutionaire biologie  redenen wrm bep. soorten evolueren & anderen uitsterven:

➢ Natuurlijke selectie: individuen met voordelige kenmerken hebben e. grote  kans om te overleven &
zich voort te planten. => erfelijke kenmerken doorgegeven aan volgende generaties.
Kenmerken = voordelig  organisme overleeft =  kans op voortplanting en dat dezelfde soort
zullen overleven.




➢ Adaptatie: h. proces wb organismen eig. ontwikkelen die hen helpen beter te overleven en voort te
planten i/hun omgeving. => gevolg v. natuurlijke selectie  gunstige eig. verspreiden over generaties.
Kan door toeval maar ook bewust door bep. kruisingen

 = kenmerken die ontstaan door voordeel dat h. heeft i/e bep. omgeving




➢ Genetische variatie: verwijst  verschillen in genetische samenstelling (DNA) tss individuen binnen e.
populatie.

Mogelijke oorzaken voor genetische variatie:
 Mutaties
 Seksuele voortplanting => genen v. beide ouders
 Vervuiling, bep. ziektes
 …




Evolutie = door omgeving die steeds in verandering is  organismen = beter overleven o/die plek door
veranderingen die ze meemaken doorheen evolutie
Mutaties hierdoor kunnen e. overlevingsvoordeel bieden

4

, Vb.: opwarming v/d aarde en de dikte v/d vacht v. poolvossen verandert




1.2 Evolutionaire psychologie
Evolutionaire psychologie: e. vakgebied binnen de psychologie dat zich richt o/h begrijpen v. menselijk gedrag en
mentale processen dmv/d lens v. evolutionaire biologie.
Maakt gebruik v. gedragsbenadering
 Kijkt is gedrag evolutionair verandert i/d loop v/d mensheid

= vrij recent wetenschappelijk manier om naar dingen te kijken

Gaan uit v/d aanname => alle kenmerken die we bezitten hebben e. functie  moet ≠ perse nu nog zijn maar toch
zeker vroeger!!




1.3 Een blik op de geschiedenis van de mens

1.3.1 Primaten
Oorsprong v/d mens = te vinden bij apen, mensapen
Gemeenschappelijk = afstemmen v. primaten

Gemeenschappelijke kenmerken met primaten, apen, mensapen &mensen:
• Relatief grote hersenen
• 5-vingerige handen met opponeerbare duimen
• Platte nagels, ≠ klauwen
• Recht vooruitkijkende ogen
• Nrm 1 jong tegelijk




5

,Lucy = laatste gem. voorouder die we hebben met de apen




Verschillen tussen mensen en apen:
 Hersengrootte
 Taalgebruik
 Abstract denken
 Lichaamshouding
 …



1.3.2 Homininen
Homininen: = de evolutionaire lijn naar de moderne mens vanaf de afsplitsing v/d gem. voorouder v. mensen,
chimpansees en bonobo’s.

Belangrijke figuren doorheen de geschiedenis:
➢ Australopithecus Afarensis
➢ Homo Habilis
➢ Homo Erectus
➢ Homo Neanderthalensis
➢ Homo Sapiens




a. Australopithecus afarensis




6

,Bipedaliteit: Op 2 voeten lopen.


b. Homo habilis




7

,c. Homo Erectus




Zijn in  mate in staat o/d omgeving te controleren
Evolutionair voordeel  kan zich v/d druk v/d omgeving onttrekken & lichamelijke beperkingen
overwinnen


d. Homo Neanderthalensis




Verfijning werktuigen = snijwerktuigen, zaag, mes,..

Variaties in soort = versch. culturele etniciteiten

8

, Rituelen:
• Lichaam beschilderen
• Gaten in tanden maken
• Begrafenis


e. Homo Sapiens




Fijne oorstructuur  gebouwd voor waarnemen v. klanken & gesproken taal

= de moderne mens



1.3.3 Encephalisatie – quotiënt
Encephalisatie – quotiënt: e. maat voor hersengrootte afgeleid v/d verhouding v/h werkelijke hersenV t.o.v. h.
verwachte hersenV voor e. dier met die spec. lichaamsgrootte.
Zorgt ervoor dat de lichaamsgrootte/-m in rekening wordt gebracht bij zoogdieren bij studie v/h hersenV

 Grootte hersenen zegt ≠ over complexiteit v/d hersenen
Organisme groter is en sterker hebben ++ F nodig v/d hersenen om onderdelen te kunnen aansturen
 Nood aan ++ neuronen => hersenV 




9

Documentinformatie

Geüpload op
30 mei 2026
Aantal pagina's
67
Geschreven in
2025/2026
Type
SAMENVATTING
€12,96
Krijg toegang tot het volledige document:

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
mayravermeulen Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
24
Lid sinds
1 jaar
Aantal volgers
0
Documenten
20
Laatst verkocht
1 maand geleden

3,8

6 beoordelingen

5
3
4
1
3
1
2
0
1
1

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen