Didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
Periode 1914-1945 deel 2
Aspecten van Tijd
H1 inleiding
Waarom deze inhouden?
Scharnierperiode 1914 -1945
o Bepaalt de overgang naar de naoorlogse wereldorde (VB, Koude
Oorlog, nieuwe grenzen en internationale machtsverhoudingen)
o Begrijpen van de wereldorde vandaag
Democratie onder druk
o Toon hoe crisis, radicalisering, nationalisme en ideologie kunnen
leiden tot dictatuur, uitsluiting en massaal geweld.
Totale oorlog en burgers centraal
o Oorlog wordt een ‘samenlevingsoorlog’ (mobilisatie,
bombardementen, honger, deportaties), met enorme impact op het
dagelijkse leven.
Holocaust/genocide als kerncase
o Laat zien hoe moderne staatsmacht en bureaucratie genocide
mogelijk maken, essentieel voor historisch bewustzijn en ethische
reflectie.
Mensenrechten als reactie op oorlog
o Na 1945 krijgen mensenrechten een universeel kader (UVRM 1948)
en worden kernbegrippen voor burgerschap.
Internationaal recht en vervolging
o Genocideconventie (1948), Geneefse Conventies (1949) en
Nuremberg-principe leggen de basis voor vervolging voor
oorlogsmisdaden en bescherming van burgers.
Europese integratie als vredesproject
o De drang om oorlog ‘structureel onmogelijk’ te maken mondt uit in
Europese samenwerking (Schumanverklaring 1950).
H2 Context
1 Economie
Industrialisatie globalisering
Ontstaan van economische grootmachten ↔ agrarische gebieden
Koloniale expansie:
Grondstoffen
Afzetmarkten
Aanzien
Economische bloei, maar ook een grote onzekerheid en rivaliteit.
2 Politiek
1
, Didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
Periode 1914-1945 deel 2
Machtsspel tussen grote mogendheden:
Groot-Brittannië
Duitsland
Oostenrijk-Hongarije
Frankrijk
Rusland
Ze willen allemaal invloed en macht
Nationalisme in ‘nieuwe staten’
Duitsland
o Van Duitse bond keizerrijk
o Otto von Bismarck
o 1871
Italië
o Risorgimento (= herrijzenis)
o 1820 – 1870
Nationalisme in ‘multi-etnische staten’
Oostenrijk-Hongarije
o Minderheden willen onafhankelijkheid
= Server, Kroaten, Polen, …
Ottomaanse rijk
Militarisme
Land legt de nadruk op militaire kracht om doelen te bereiken meer
machtspolitiek minder samenwerking
Iedereen deelnemen aan het militaire landschap van het land
2 Sociaal
Militarisme = Houding/beleid waarbij een land het leger en militaire macht
centraal stelt: men investeert zwaar in bewapening en leger,
geeft militairen veel invloed op het bestuur, en ziet (dreiging
2
Periode 1914-1945 deel 2
Aspecten van Tijd
H1 inleiding
Waarom deze inhouden?
Scharnierperiode 1914 -1945
o Bepaalt de overgang naar de naoorlogse wereldorde (VB, Koude
Oorlog, nieuwe grenzen en internationale machtsverhoudingen)
o Begrijpen van de wereldorde vandaag
Democratie onder druk
o Toon hoe crisis, radicalisering, nationalisme en ideologie kunnen
leiden tot dictatuur, uitsluiting en massaal geweld.
Totale oorlog en burgers centraal
o Oorlog wordt een ‘samenlevingsoorlog’ (mobilisatie,
bombardementen, honger, deportaties), met enorme impact op het
dagelijkse leven.
Holocaust/genocide als kerncase
o Laat zien hoe moderne staatsmacht en bureaucratie genocide
mogelijk maken, essentieel voor historisch bewustzijn en ethische
reflectie.
Mensenrechten als reactie op oorlog
o Na 1945 krijgen mensenrechten een universeel kader (UVRM 1948)
en worden kernbegrippen voor burgerschap.
Internationaal recht en vervolging
o Genocideconventie (1948), Geneefse Conventies (1949) en
Nuremberg-principe leggen de basis voor vervolging voor
oorlogsmisdaden en bescherming van burgers.
Europese integratie als vredesproject
o De drang om oorlog ‘structureel onmogelijk’ te maken mondt uit in
Europese samenwerking (Schumanverklaring 1950).
H2 Context
1 Economie
Industrialisatie globalisering
Ontstaan van economische grootmachten ↔ agrarische gebieden
Koloniale expansie:
Grondstoffen
Afzetmarkten
Aanzien
Economische bloei, maar ook een grote onzekerheid en rivaliteit.
2 Politiek
1
, Didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
Periode 1914-1945 deel 2
Machtsspel tussen grote mogendheden:
Groot-Brittannië
Duitsland
Oostenrijk-Hongarije
Frankrijk
Rusland
Ze willen allemaal invloed en macht
Nationalisme in ‘nieuwe staten’
Duitsland
o Van Duitse bond keizerrijk
o Otto von Bismarck
o 1871
Italië
o Risorgimento (= herrijzenis)
o 1820 – 1870
Nationalisme in ‘multi-etnische staten’
Oostenrijk-Hongarije
o Minderheden willen onafhankelijkheid
= Server, Kroaten, Polen, …
Ottomaanse rijk
Militarisme
Land legt de nadruk op militaire kracht om doelen te bereiken meer
machtspolitiek minder samenwerking
Iedereen deelnemen aan het militaire landschap van het land
2 Sociaal
Militarisme = Houding/beleid waarbij een land het leger en militaire macht
centraal stelt: men investeert zwaar in bewapening en leger,
geeft militairen veel invloed op het bestuur, en ziet (dreiging
2
