SAMENVATTING VIROLOGIE – BIOMEDISCHE
WETENSCHAPPEN
HUMANE HERPESVIRUSSEN
OVERZICHT HUMANE HERPESVIRUSSEN
α-herpesvirussen
HHV-1 herpes simplex virus type 1! (HSV-1)
- Veelvoorkomend, Meestal verantwoordelijk voor koortsblaasjes
HHV-2 herpes simplex virus type 2! (HSV-2)
- Komt bij veel mensen voor, maar niet iedereen komt ermee in contact
- Wordt vooral via seksueel contact overgedragen
HHV-3 varicella-zoster virus (VZV)
- Veroorzaakt waterpokken bij eerste infectie
- Blijft levenslang in het lichaam aanwezig en kan later opnieuw actief worden als gordelroos
β-herpesvirussen
HHV-5 cytomegalovirus (CMV)
- Bijna iedereen raakt ooit besmet
- Ongeveer helft heeft antilichamen
- Belanrijk tijdens zwangerschap (Risico op aangeboren infecties)
- Heeft veel varianten
HHV-6 humaan herpesvirus 6 en HHV-7 humaan herpesvirus 7
- Infecteren bijna iedereen op jonge leeftijd
- Veroorzaken vaak huiduidslag en koorts
- Blijven in lichaam aanwezig maar geven Meestal nooit meer klachten
- Mogelijk verband met bepaalde ziekten (alzeihmer, ALS) maar nog niet bewezen
γ-herpesvirussen
HHV-4 Epstein-Barr virus! (EBV)
- Oorzaak klierkkoorts (mononucleose)
- Geeft vooral klachten bij jongeren 20-25 jaar
HHV-8 humaan herpesvirus 8 (HHV-8)
- Komt vooral voor in Oost-Europa en Afrika
- In onze regio minder frequent
- Wordt vaak gezien bij mensen met verzwakt immuunsysteem, zoals HIV/AIDS
Kenmerken:
1
, - DNA virus
- icosahedral
- Enveloped
- Dubbelstrengig lineair DNA
- Groot genoom
- virion polymerase: /
- virion diameter (nm): 150-200
- Genoom grootte (kb): 120-200
Humaan herpesvirus nomenclatuur
Ziekte bij
Virus Ziekte bij
Officiële naam immunocompetente
(afkorting) immuungecompromitteerden
personen
Koortsblaasjes (orale
herpes), herpes keratitis Ernstige orale herpes, keratitis,
HSV-1
Herpes simplex virus type 1 (oog), soms encefalitis, encefalitis, uitgebreide
(HHV-1)
eczema herpeticum bij huidinfecties, viscerale infecties
kinderen
Genitale herpes,
HSV-2 Ernstige genitale herpes,
Herpes simplex virus type 2 aseptische meningitis,
(HHV-2) gedissemineerde infectie
neonatale herpes
VZV Waterpokken (varicella),
Varicella-zoster virus Gedissemineerde VZV-infectie
(HHV-3) later gordelroos (zona)
Mononucleosis
EBV Burkitt-lymfoom, orale hairy
Epstein-Barr virus infectiosa, hepatitis,
(HHV-4) leukoplakia
encefalitis
Mononucleosis-achtig
CMV Hepatitis, retinitis, ernstige
Cytomegalovirus beeld, congenitale
(HHV-5) viscerale infecties
infectie
Zesde ziekte (exanthema
subitum), koorts en
Koorts en huiduitslag,
HHV-6 Humaan herpesvirus 6 soms convulsies bij
encefalitis, beenmergsuppressie
jonge kinderen,
encefalitis
Zesde ziekte-achtig
HHV-7 Humaan herpesvirus 7 beeld, koorts en Mogelijk encefalitis
convulsies bij kinderen
2
, Koorts met huiduitslag,
HHV-8 Kaposi-sarcoom-geassocieerd soms Kaposi-sarcoom, B-cellymfoom,
(KSHV) herpesvirus mononucleosis-achtig ziekte van Castleman
beeld
Huid- en
Monkey Ernstige encefalitis (zeer hoge
Cercopithecine herpesvirus 1 slijmvliesletsels,
B-virus mortaliteit)
encefalitis
(zie slide)
HSV-1 EN HSV-2
= Herpes Simplex Virus.
HERPES LABIALIS: ZIEKTEBEELD
= koortslip
- Onschuldige aandoening, veroorzaakt door Herpes simplex
virus type 1 (HSV-1)
- Virus blijft in zenuwbanen aanwezig na de eerste infectie
- Meestal inactief, maar kan terug geactiveerd worden en naar
huid ‘komen’
- Triggers voor koortslip:
o Stress
o Te veel zonlicht
o Wind/ koude
o Koorts of verminderde weerstand
- Ernst: Meestal mild, kunnen ernstiger verlopen bij verminderde immuniteit of herhaalde irritatie.
- Eigenschappen:
o Diameter 150nm
o Dubbelstrengig DNA, ongeveer 160 genen
HERPESVIRUS
STRUCTUUR
3
, Glycoproteïne spikes
tegument
nucleocapside
dsDNA genoom
enveloppe
Subfamilies van de Herpesviridae familie
Voorbeelden
Subfamilie Replicatie in celculturen Plaats van latentie
van virussen
Snelle replicatie en verspreiding;
HSV-1, HSV-2,
korte replicatiecyclus; lytische Sensorische en craniale
Alphaherpesvirinae VZV, herpes
infectie in fibroblasten en zenuwganglia (neuronen)
B-virus
epitheelcellen
Trage infectie; lange Monocyten, macrofagen,
CMV, HHV-6,
Betaherpesvirinae replicatiecyclus; vorming van CD34⁺ cellen,
HHV-7
vergrote cellen (cytomegalie) geheugen-B-cellen
Groei vooral beperkt tot B-cellen (vooral
Gammaherpesvirinae EBV, HHV-8
lymfoblastoïde cellen geheugen-B-cellen)
Humane herpesvirussen: genoomgrootte en celreceptoren
Herpesvirus Geschatte
Belangrijkste receptoren voor celtoetreding
(HHV) genoomgrootte (kbp)
Nectin-1, nectin-2, TNF-receptorfamilie-lid 14,
HSV-1 (HHV-1) ~152
3-O-sulfotransferasen
4
WETENSCHAPPEN
HUMANE HERPESVIRUSSEN
OVERZICHT HUMANE HERPESVIRUSSEN
α-herpesvirussen
HHV-1 herpes simplex virus type 1! (HSV-1)
- Veelvoorkomend, Meestal verantwoordelijk voor koortsblaasjes
HHV-2 herpes simplex virus type 2! (HSV-2)
- Komt bij veel mensen voor, maar niet iedereen komt ermee in contact
- Wordt vooral via seksueel contact overgedragen
HHV-3 varicella-zoster virus (VZV)
- Veroorzaakt waterpokken bij eerste infectie
- Blijft levenslang in het lichaam aanwezig en kan later opnieuw actief worden als gordelroos
β-herpesvirussen
HHV-5 cytomegalovirus (CMV)
- Bijna iedereen raakt ooit besmet
- Ongeveer helft heeft antilichamen
- Belanrijk tijdens zwangerschap (Risico op aangeboren infecties)
- Heeft veel varianten
HHV-6 humaan herpesvirus 6 en HHV-7 humaan herpesvirus 7
- Infecteren bijna iedereen op jonge leeftijd
- Veroorzaken vaak huiduidslag en koorts
- Blijven in lichaam aanwezig maar geven Meestal nooit meer klachten
- Mogelijk verband met bepaalde ziekten (alzeihmer, ALS) maar nog niet bewezen
γ-herpesvirussen
HHV-4 Epstein-Barr virus! (EBV)
- Oorzaak klierkkoorts (mononucleose)
- Geeft vooral klachten bij jongeren 20-25 jaar
HHV-8 humaan herpesvirus 8 (HHV-8)
- Komt vooral voor in Oost-Europa en Afrika
- In onze regio minder frequent
- Wordt vaak gezien bij mensen met verzwakt immuunsysteem, zoals HIV/AIDS
Kenmerken:
1
, - DNA virus
- icosahedral
- Enveloped
- Dubbelstrengig lineair DNA
- Groot genoom
- virion polymerase: /
- virion diameter (nm): 150-200
- Genoom grootte (kb): 120-200
Humaan herpesvirus nomenclatuur
Ziekte bij
Virus Ziekte bij
Officiële naam immunocompetente
(afkorting) immuungecompromitteerden
personen
Koortsblaasjes (orale
herpes), herpes keratitis Ernstige orale herpes, keratitis,
HSV-1
Herpes simplex virus type 1 (oog), soms encefalitis, encefalitis, uitgebreide
(HHV-1)
eczema herpeticum bij huidinfecties, viscerale infecties
kinderen
Genitale herpes,
HSV-2 Ernstige genitale herpes,
Herpes simplex virus type 2 aseptische meningitis,
(HHV-2) gedissemineerde infectie
neonatale herpes
VZV Waterpokken (varicella),
Varicella-zoster virus Gedissemineerde VZV-infectie
(HHV-3) later gordelroos (zona)
Mononucleosis
EBV Burkitt-lymfoom, orale hairy
Epstein-Barr virus infectiosa, hepatitis,
(HHV-4) leukoplakia
encefalitis
Mononucleosis-achtig
CMV Hepatitis, retinitis, ernstige
Cytomegalovirus beeld, congenitale
(HHV-5) viscerale infecties
infectie
Zesde ziekte (exanthema
subitum), koorts en
Koorts en huiduitslag,
HHV-6 Humaan herpesvirus 6 soms convulsies bij
encefalitis, beenmergsuppressie
jonge kinderen,
encefalitis
Zesde ziekte-achtig
HHV-7 Humaan herpesvirus 7 beeld, koorts en Mogelijk encefalitis
convulsies bij kinderen
2
, Koorts met huiduitslag,
HHV-8 Kaposi-sarcoom-geassocieerd soms Kaposi-sarcoom, B-cellymfoom,
(KSHV) herpesvirus mononucleosis-achtig ziekte van Castleman
beeld
Huid- en
Monkey Ernstige encefalitis (zeer hoge
Cercopithecine herpesvirus 1 slijmvliesletsels,
B-virus mortaliteit)
encefalitis
(zie slide)
HSV-1 EN HSV-2
= Herpes Simplex Virus.
HERPES LABIALIS: ZIEKTEBEELD
= koortslip
- Onschuldige aandoening, veroorzaakt door Herpes simplex
virus type 1 (HSV-1)
- Virus blijft in zenuwbanen aanwezig na de eerste infectie
- Meestal inactief, maar kan terug geactiveerd worden en naar
huid ‘komen’
- Triggers voor koortslip:
o Stress
o Te veel zonlicht
o Wind/ koude
o Koorts of verminderde weerstand
- Ernst: Meestal mild, kunnen ernstiger verlopen bij verminderde immuniteit of herhaalde irritatie.
- Eigenschappen:
o Diameter 150nm
o Dubbelstrengig DNA, ongeveer 160 genen
HERPESVIRUS
STRUCTUUR
3
, Glycoproteïne spikes
tegument
nucleocapside
dsDNA genoom
enveloppe
Subfamilies van de Herpesviridae familie
Voorbeelden
Subfamilie Replicatie in celculturen Plaats van latentie
van virussen
Snelle replicatie en verspreiding;
HSV-1, HSV-2,
korte replicatiecyclus; lytische Sensorische en craniale
Alphaherpesvirinae VZV, herpes
infectie in fibroblasten en zenuwganglia (neuronen)
B-virus
epitheelcellen
Trage infectie; lange Monocyten, macrofagen,
CMV, HHV-6,
Betaherpesvirinae replicatiecyclus; vorming van CD34⁺ cellen,
HHV-7
vergrote cellen (cytomegalie) geheugen-B-cellen
Groei vooral beperkt tot B-cellen (vooral
Gammaherpesvirinae EBV, HHV-8
lymfoblastoïde cellen geheugen-B-cellen)
Humane herpesvirussen: genoomgrootte en celreceptoren
Herpesvirus Geschatte
Belangrijkste receptoren voor celtoetreding
(HHV) genoomgrootte (kbp)
Nectin-1, nectin-2, TNF-receptorfamilie-lid 14,
HSV-1 (HHV-1) ~152
3-O-sulfotransferasen
4
