Samenvatting Godsdienst 2.2
Hoofdstuk 1: verwachtingen ten aanzien van een leraar optie 1
Verklaar de 4 types van scholen, zoals Prof Ter Horst ze heeft onderscheiden
Monoloogschool Maximale katholieke identiteit Dialoogschool
Minimale Maximale
aandacht voor aandacht voor diversiteit
diversiteit
Kleurloze school Minimale katholieke identiteit Kleurrijke school
Er zijn dus 4 schooltypes:
1. De kleurloze school. Deze school heeft weinig/geen aandacht voor de diversiteit en
ook niet voor haar katholieke identiteit. Godsdienstlessen zijn hier afgeschaft omdat
men ervan uitgaat dat godsdienst een privézaak is waar de school zich niet mee moet
moeien.
2. De monoloogschool. Deze school heeft weinig/geen aandacht voor de diversiteit in
de samenleving, maar wel veel aandacht voor de eigen katholieke identiteit.
Katholieke godsdienst is er dus heel belangrijk, maar men houdt geen rekening met
anders- of niet-gelovigen.
3. De kleurrijke school. Deze school heeft veel aandacht voor diversiteit, maar heeft
haar eigen katholieke identiteit losgelaten. Alle godsdiensten worden op deze school
aangeboden. Dit is vaak van toepassing in het gemeenschapsonderwijs.
4. De dialoogschool. Deze school heeft maximale aandacht voor de diversiteit, maar
blijft bovendien uitgaan van haar eigen katholiek karakter. Men spreekt hier van
identiteit in diversiteit. Deze school wil in dialoog gaan met de diversiteit om zo haar
katholieke identiteit aan te passen aan de nieuwe context van de diversiteit. In deze
scholen blijft men katholieke godsdienstlessen geven, maar men wil ook aan de
noden of verwachtingen van mensen met een andere godsdienst tegemoetkomen.
Dit type geldt als model voor de katholieke scholen.
Bespreek de 3 identiteiten uit de identiteitsdriehoek
Een leraar in een katholieke school moet een goed evenwicht kunnen vinden tussen 3
identiteiten:
- De persoonlijke identiteit = mijn levensbeschouwing (bv katholiek)
- De professionele identiteit = mijn functioneren als leraar met de kinderen in de klas
(bv godsdienst geven aan kleuters)
- De institutionele identiteit = als leraar meewerken aan het katholiek
opvoedingsproject van mijn school.
1
,Geef aan wat de evoluties zijn op vlak van de 3 identiteiten en welke gevolgen dat dit met
zich meebrengt op klas- en schoolniveau
Vroeger waren de meeste leerkrachten katholiek en viel dit dus heel makkelijk samen. Ze
gaven graag godsdienst en werkten mee. Nu is dat niet altijd meer zo. Er is een duidelijke
verschuiving op vlak van identiteit.
De wijziging in de persoonlijke identiteit heeft gevolgen voor de andere 2 identiteiten. Het is
niet consequent om godsdienst te geven als niet-gelovige.
Toch is het zinvol om als anders- of niet-gelovige in het katholiek onderwijs te werken.
Vanuit de dialoogschool is het belangrijk om de eigen katholieke identiteit te bevragen
vanuit de diversiteit bij andere leerkrachten.
Duid aan wat een gelovige houding inhoudt
Er zijn 4 geloofsstijlen:
Letterlijke interpretatie van Bijbelteksten
Externe kritiek denkers Letterlijk gelovigen
Ongelovigen gelovigen
Symbolisch ongelovigen/ Symbolisch gelovigen/
relativisten post-kritisch gelovigen
Symbolische interpretatie van Bijbelteksten
De gelovige houding voor een leraar komt overeen met de stijl van de symbolisch gelovigen.
Symbolisch gelovigen zijn zich bewust van het feit dat geloofsverhalen moeten worden
geïnterpreteerd en dat ze enkel na interpretatie geloofd kunnen worden. Dat geeft
onzekerheid, maar daar kan je mee leven. Ze zijn zich bewust van de kritiek op geloof, maar
ze blijven op zoek gaan naar wat geloven voor hen kan betekenen. Ze staan open voor
andere religieuze visies en gewoonten.
Geloven in God:
- God is onze schepper
- Het doel is een Rijk Gods te krijgen. Een wereld waarin iedereen gelukkig kan zijn. Dit
is de eigenlijke boodschap van het scheppingsverhaal.
- In de wereld is er veel lijden en dood. God is hier niet de oorzaak van en kan het ook
niet zomaar in een handomdraai verhelpen.
- God biedt wel steun in moeilijke momenten vanuit de verwachtingen dat alles ooit
goed wordt.
2
, Geloven in Jezus:
- Jezus is de zoon van God. Gij maakt op een unieke manier Rijk Gods waar.
- Dit biedt inspiratie om ons eigen leven vanuit diezelfde droom uit te bouwen.
- Na zijn dood is hij verrezen: geloof in een leven na de dood.
Geloven in de Geest:
- Biedt ons de kracht om het Rijk Gods in ons eigen leven waar te maken.
- Helpt ons samen kerkgemeenschap te vormen.
! Geloven is niet: ik doe iets en ik krijg iets terug. Dat is bijgeloof. Geloven is wel: het geloof is
mijn inspiratiebron, maar ik moet het zelf waarmaken.
Toon aan de hand van het werkplan aan wat er op het vlak van gelovige houding van een
leraar optie 1 verwacht wordt
Kinderen met het christelijk geloof laten kennismaken. Je neemt hen mee in wat je zelf als
kostbaar en waardevol beleeft. Dat is de bedoeling. Het eigen geloven is daarbij de beste
basis.
Waar de didactische competentie, om godsdienstige activiteiten te verzorgen, samengaat
met authentiek christelijk geloof, beleven heel wat kleuterleidsters hun opdracht als juf als
hun roeping als mens en als christen.
Het lerarenteam is een prima oefenplaats voor gesprekken over levensbeschouwing en
geloven. Je kan er steun en draagkracht vinden.
Hoofdstuk 2: het werkplan godsdienst
Zoek het antwoord op de volgende vragen op in het werkplan:
Leg uit: de specifieke communicatie van Godsdienst: woord-woord-Woord
Naast de ‘gewone’ BC’s kunnen we ook een godsdienstig BC uitwerken. Welke 3 vormen
kunnen we hierin onderscheiden? Geef overal een voorbeeld.
Hoe noemen we de verschillende fasen waarin een godsdienstige activiteit gefaseerd
aangeboden wordt, volgens het schema van de leerprocessen.
Hoe kunnen we bidden met anders- en niet-gelovige kleuters in de klas? Geef 3 kenmerken.
De godsdiensthoek wordt opgebouwd op basis van 2 elementen. Welke? Geef een
voorbeeld.
Hoofdstuk 3 en 4 doornemen: kunnen toepassen!
Hoofdstuk 5: kennismaking met de Bijbel
3
Hoofdstuk 1: verwachtingen ten aanzien van een leraar optie 1
Verklaar de 4 types van scholen, zoals Prof Ter Horst ze heeft onderscheiden
Monoloogschool Maximale katholieke identiteit Dialoogschool
Minimale Maximale
aandacht voor aandacht voor diversiteit
diversiteit
Kleurloze school Minimale katholieke identiteit Kleurrijke school
Er zijn dus 4 schooltypes:
1. De kleurloze school. Deze school heeft weinig/geen aandacht voor de diversiteit en
ook niet voor haar katholieke identiteit. Godsdienstlessen zijn hier afgeschaft omdat
men ervan uitgaat dat godsdienst een privézaak is waar de school zich niet mee moet
moeien.
2. De monoloogschool. Deze school heeft weinig/geen aandacht voor de diversiteit in
de samenleving, maar wel veel aandacht voor de eigen katholieke identiteit.
Katholieke godsdienst is er dus heel belangrijk, maar men houdt geen rekening met
anders- of niet-gelovigen.
3. De kleurrijke school. Deze school heeft veel aandacht voor diversiteit, maar heeft
haar eigen katholieke identiteit losgelaten. Alle godsdiensten worden op deze school
aangeboden. Dit is vaak van toepassing in het gemeenschapsonderwijs.
4. De dialoogschool. Deze school heeft maximale aandacht voor de diversiteit, maar
blijft bovendien uitgaan van haar eigen katholiek karakter. Men spreekt hier van
identiteit in diversiteit. Deze school wil in dialoog gaan met de diversiteit om zo haar
katholieke identiteit aan te passen aan de nieuwe context van de diversiteit. In deze
scholen blijft men katholieke godsdienstlessen geven, maar men wil ook aan de
noden of verwachtingen van mensen met een andere godsdienst tegemoetkomen.
Dit type geldt als model voor de katholieke scholen.
Bespreek de 3 identiteiten uit de identiteitsdriehoek
Een leraar in een katholieke school moet een goed evenwicht kunnen vinden tussen 3
identiteiten:
- De persoonlijke identiteit = mijn levensbeschouwing (bv katholiek)
- De professionele identiteit = mijn functioneren als leraar met de kinderen in de klas
(bv godsdienst geven aan kleuters)
- De institutionele identiteit = als leraar meewerken aan het katholiek
opvoedingsproject van mijn school.
1
,Geef aan wat de evoluties zijn op vlak van de 3 identiteiten en welke gevolgen dat dit met
zich meebrengt op klas- en schoolniveau
Vroeger waren de meeste leerkrachten katholiek en viel dit dus heel makkelijk samen. Ze
gaven graag godsdienst en werkten mee. Nu is dat niet altijd meer zo. Er is een duidelijke
verschuiving op vlak van identiteit.
De wijziging in de persoonlijke identiteit heeft gevolgen voor de andere 2 identiteiten. Het is
niet consequent om godsdienst te geven als niet-gelovige.
Toch is het zinvol om als anders- of niet-gelovige in het katholiek onderwijs te werken.
Vanuit de dialoogschool is het belangrijk om de eigen katholieke identiteit te bevragen
vanuit de diversiteit bij andere leerkrachten.
Duid aan wat een gelovige houding inhoudt
Er zijn 4 geloofsstijlen:
Letterlijke interpretatie van Bijbelteksten
Externe kritiek denkers Letterlijk gelovigen
Ongelovigen gelovigen
Symbolisch ongelovigen/ Symbolisch gelovigen/
relativisten post-kritisch gelovigen
Symbolische interpretatie van Bijbelteksten
De gelovige houding voor een leraar komt overeen met de stijl van de symbolisch gelovigen.
Symbolisch gelovigen zijn zich bewust van het feit dat geloofsverhalen moeten worden
geïnterpreteerd en dat ze enkel na interpretatie geloofd kunnen worden. Dat geeft
onzekerheid, maar daar kan je mee leven. Ze zijn zich bewust van de kritiek op geloof, maar
ze blijven op zoek gaan naar wat geloven voor hen kan betekenen. Ze staan open voor
andere religieuze visies en gewoonten.
Geloven in God:
- God is onze schepper
- Het doel is een Rijk Gods te krijgen. Een wereld waarin iedereen gelukkig kan zijn. Dit
is de eigenlijke boodschap van het scheppingsverhaal.
- In de wereld is er veel lijden en dood. God is hier niet de oorzaak van en kan het ook
niet zomaar in een handomdraai verhelpen.
- God biedt wel steun in moeilijke momenten vanuit de verwachtingen dat alles ooit
goed wordt.
2
, Geloven in Jezus:
- Jezus is de zoon van God. Gij maakt op een unieke manier Rijk Gods waar.
- Dit biedt inspiratie om ons eigen leven vanuit diezelfde droom uit te bouwen.
- Na zijn dood is hij verrezen: geloof in een leven na de dood.
Geloven in de Geest:
- Biedt ons de kracht om het Rijk Gods in ons eigen leven waar te maken.
- Helpt ons samen kerkgemeenschap te vormen.
! Geloven is niet: ik doe iets en ik krijg iets terug. Dat is bijgeloof. Geloven is wel: het geloof is
mijn inspiratiebron, maar ik moet het zelf waarmaken.
Toon aan de hand van het werkplan aan wat er op het vlak van gelovige houding van een
leraar optie 1 verwacht wordt
Kinderen met het christelijk geloof laten kennismaken. Je neemt hen mee in wat je zelf als
kostbaar en waardevol beleeft. Dat is de bedoeling. Het eigen geloven is daarbij de beste
basis.
Waar de didactische competentie, om godsdienstige activiteiten te verzorgen, samengaat
met authentiek christelijk geloof, beleven heel wat kleuterleidsters hun opdracht als juf als
hun roeping als mens en als christen.
Het lerarenteam is een prima oefenplaats voor gesprekken over levensbeschouwing en
geloven. Je kan er steun en draagkracht vinden.
Hoofdstuk 2: het werkplan godsdienst
Zoek het antwoord op de volgende vragen op in het werkplan:
Leg uit: de specifieke communicatie van Godsdienst: woord-woord-Woord
Naast de ‘gewone’ BC’s kunnen we ook een godsdienstig BC uitwerken. Welke 3 vormen
kunnen we hierin onderscheiden? Geef overal een voorbeeld.
Hoe noemen we de verschillende fasen waarin een godsdienstige activiteit gefaseerd
aangeboden wordt, volgens het schema van de leerprocessen.
Hoe kunnen we bidden met anders- en niet-gelovige kleuters in de klas? Geef 3 kenmerken.
De godsdiensthoek wordt opgebouwd op basis van 2 elementen. Welke? Geef een
voorbeeld.
Hoofdstuk 3 en 4 doornemen: kunnen toepassen!
Hoofdstuk 5: kennismaking met de Bijbel
3
