ORGANISATIEONTWIKKELING
DE IDENTITEIT VAN DE ORGANISATIE: HET FUNDAMENT
Binnen het fundament onderscheiden we 3 elementen die heel nauw met elkaar
verweven zijn: - -
- Missie
- Visie
- Kernwaarden
Dit fundament vormt de basis waarop alle (strategische) keuzes worden gemaakt
WAT ZIJN ORGANISATIES
Organisaties zijn functioneel en regelen het sociale leven en het dagelijks gedrag van
individuen.
Verbonden zijn in en met organisaties is een constante in jouw verdere levensloop. Voor
het verrichten van arbeid, opdoen van kennis, beleven van onze religie, beschermen van
onze gezondheid, beoefenen van sporten en vrijetijdsbesteding… spelen organisaties een
belangrijke rol.
KENMERKEN VAN EEN ORGANISATIE
Het woord “organisatie” is afgeleid van het Griekse “organon”, wat werktuig of
hulpmiddel betekent. De organisatie is dus een hulpmiddel om een doel te bereiken.
Definitie van organisaties die Daft (2002)(Roskam, 2023): Organisaties zijn:
- Menselijke samenwerkingsverbanden
- Gericht op het realiseren van een duidelijk doel
- Ontworpen als systemen van bewust gestructureerde en gecoördineerde
activiteiten
- Verbonden met een externe omgeving
SOCIAL PROFIT VERSUS PROFIT ORGANISATIES
Profit: winstmaximalisatie zodat het bedrijf kan
blijven voortbestaan
Social-profit/missie gedreven organisaties:
geen winstmaximalisatie, maar streven
maatschappelijke en sociale doelen na
MOGEN VZW’S ACTIVITEITEN ONTWIKKELEN OF
PRODUCTEN VERKOPEN WAAR ZE WINST UIT
KUNNEN HALEN?
Er wordt vaak aangenomen dat social-profit organisaties die onder de vzw-wetgeving
vallen, geen winst mogen maken uit hun activiteiten. Dit is een misvatting die ingebed
ligt in de benaming: vzw staat voor ‘vereniging zonder winstoogmerk’. Sinds 1 januari
2020 is de vzw-wetgeving veranderd en mogen vzw’s wel winst maken. Maar het is enkel
de bedoeling dat mogelijke winst het maatschappelijke doel van de organisatie dient en
1
,dus niet wordt uitgekeerd aan de leden. De winst moet terugvloeien naar het doel en niet
de organisatie of de leden van de organisatie verrijken (geen winstmaximalisatie).
Van ‘vereniging zonder winstoogmerk’ kan je het nu eigenlijk zien als ‘vereniging zonder
winstuitkering’
ORGANISATIEONTWIKKELING
drie belangrijke basiscomponenten van
organisaties
1. De organisatie en de omgeving:
Elke organisatie heeft een specifieke
bestaansreden die neergeschreven
wordt in de missie van de organisatie.
Organisaties ontwikkelen een
strategie waarin ze nadenken,
vastleggen en focussen op wat ze wel
en niet gaan doen en hoe ze de dingen
willen aanpakken om de missie
concreet te kunnen waarmaken
organisaties staan in directe verbinding
met de omgeving waarin ze actief zijn.
2. De organisatie en structuur: De organisatie beschikt over een specifieke
structuur waarin mensen specifieke taken, rollen en bevoegdheden krijgen
binnen de organisatie. BV organigram
3. De organisatie en het menselijk kapitaal: Om die missie te kunnen
waarmaken moeten mensen aangeworven en opgeleid worden om de functies
te kunnen uitvoeren die in de structuur vastgelegd werden. Binnen de structuur en
het menselijk kapitaal is leiderschap onmisbaar
WAAROM?? hebben organisaties nood aan een sterk fundament of een ‘gevoel van
bestemming’. Waarom doen we wat we doen? Nadenken over deze fundamentele vraag
is een noodzakelijke stap om verdere beslissingen aan af te toetsen en om te weten
welke richting of focus je als organisatie moet kiezen om te kunnen doen wat je wil en
moet doen.
Dit stevig fundament geeft de richting aan van waar willen we met de organisatie heen
en bestaat uit...
1. De missie (wat-vraag), Wat is de bestaansreden
van een organisatie? Wat is de unieke bijdrage van de
organisatie ten dienste van de omgeving?
2. Visie en kernwaarden (waarom -vraag) Waarom
doen we wat we doen? Wat is de bestemming, de
droom?
3. Strategie (hoe-vraag) Hoe willen we bereiken wat
we willen en moeten bereiken met onze organisatie?
Deze drie vragen vormen samen de strategische driehoek
We willen tot een evenwicht komen tussen:
2
, 1. Onze dromen (de gewenste toekomst): De doelen van de organisatie (welke
toekomst willen wij voor de organisatie realiseren?)
2. En wat verwacht de ruimere omgeving en de concurrentie van ons (de
noodzakelijke toekomst): De omgevingsvereisten (wat moeten wij voor onze
omgeving realiseren?)
3. Onze capaciteiten en vaardigheden (de mogelijke toekomst): De mogelijkheden
waarover de organisatie beschikt (wat kunnen wij met de beschikbare middelen
realiseren?) (Hebben we voldoende bekwaam personeel, logistieke ruimte om te
werken, ...)
Kiezen is het hart van elk strategisch proces
DE MISSIE
De missie van de organisatie zegt wat de organisatie wil doen en het vormt de kern van
het bestaansrecht van een organisatie. Waarom bestaan we? Wat doen we? Een missie
vat de essentie van de organisatie samen, en focust op de eindbedoeling.
De missie van een organisatie bestaat uit 4 onderling versterkende basis elementen of
antwoorden op deze vier vragen:
1. Waaromvraag: Waarom bestaat de organisatie -Welke behoefte vult de
organisatie in?
2. Waar-vraag: Binnen welke actiedomeinen is de organisatie actief inde
omgeving? Sociale sector? Milieu? Erfgoed? ...
3. Wat-vraag: Wat willen ze bereiken, wat zijn de doelen van de organisatie? Wat
onderscheidt deze organisatie van andere organisaties binnen een bepaald
domein of sector?
4. Hoe-vraag: Welke waarden en normen streeft de organisatie na. Welke waarden
zijn belangrijk in de organisatiecultuur?
Wat zijn kenmerken van een goede missie: 7 MISSION-kenmerken
- Marktgeoriënteerd:
- Inspirerend:
- Summier: Maak jouw missie beknopt
- Specifiek:
- IJverig: ambitieus
- Omstreden:
- Nalatenschap
Nood aan een fundament: vertrek vanuit de WHY
Een goed fundament dient dus een antwoord te bieden op
volgende vragen:
1. Waarom doen we wat de doen?
2. Hoe doen wat we doen?
3. Wat dienen we eigenlijk te doen?
Deze drie vragen vormen samen de gouden cirkel van
Simon Sinek (zie afbeelding)
DE VISIE
3
, De visie van een organisatie vult de missie verder aan door de blik verder naar buiten de
organisatie en naar de toekomst te richten. In de visie lezen we een beschrijving van hoe
de wereld eruit zal zien als de organisatie met succes de missie kan uitvoeren. Een visie
vult de missie aan door er een concreet, ambitieus maar toch potentieel haalbaar
toekomstperspectief aan te verbinden (Vandooren, 2023).
belangrijke voorwaarden om tot een goede visie te komen in de organisatie:
- Visieontwikkeling is een collectief proces: iedereen in de organisatie moet
mee
- Duidelijk
- Gecommuniceerd met alle (nieuwe) medewerkers:
- Gericht op de unieke eigenschappen van de organisatie
- Moet inspireren
- Gedragen door allen
Kort samengevat: een missie is waarvoor we staan, een visie is waarvoor we
gaan.
Aan welke drie voorwaarden moet een goede visie voldoen volgens Simon
Sinek?
- Veerkrachtig: in staat om culturele of economische veranderingen te weerstaan
- Inclusief: in woorden gevat die ons inspireren
- Dienstverlenend: Gericht op het voordeel van anderen
DE KERNWAARDEN
De kernwaarden liggen verankerd en vormen de basis voor de missie en visie.
OMGEVINGSANALYSE VAN DE ORGANISATIE
Een organisatie staat niet op zichzelf maar krijgt vorm, werkt en wordt beïnvloed vanuit
een omgeving. De identiteit van een organisatie word gevormd binnen zijn omgeving.
4
DE IDENTITEIT VAN DE ORGANISATIE: HET FUNDAMENT
Binnen het fundament onderscheiden we 3 elementen die heel nauw met elkaar
verweven zijn: - -
- Missie
- Visie
- Kernwaarden
Dit fundament vormt de basis waarop alle (strategische) keuzes worden gemaakt
WAT ZIJN ORGANISATIES
Organisaties zijn functioneel en regelen het sociale leven en het dagelijks gedrag van
individuen.
Verbonden zijn in en met organisaties is een constante in jouw verdere levensloop. Voor
het verrichten van arbeid, opdoen van kennis, beleven van onze religie, beschermen van
onze gezondheid, beoefenen van sporten en vrijetijdsbesteding… spelen organisaties een
belangrijke rol.
KENMERKEN VAN EEN ORGANISATIE
Het woord “organisatie” is afgeleid van het Griekse “organon”, wat werktuig of
hulpmiddel betekent. De organisatie is dus een hulpmiddel om een doel te bereiken.
Definitie van organisaties die Daft (2002)(Roskam, 2023): Organisaties zijn:
- Menselijke samenwerkingsverbanden
- Gericht op het realiseren van een duidelijk doel
- Ontworpen als systemen van bewust gestructureerde en gecoördineerde
activiteiten
- Verbonden met een externe omgeving
SOCIAL PROFIT VERSUS PROFIT ORGANISATIES
Profit: winstmaximalisatie zodat het bedrijf kan
blijven voortbestaan
Social-profit/missie gedreven organisaties:
geen winstmaximalisatie, maar streven
maatschappelijke en sociale doelen na
MOGEN VZW’S ACTIVITEITEN ONTWIKKELEN OF
PRODUCTEN VERKOPEN WAAR ZE WINST UIT
KUNNEN HALEN?
Er wordt vaak aangenomen dat social-profit organisaties die onder de vzw-wetgeving
vallen, geen winst mogen maken uit hun activiteiten. Dit is een misvatting die ingebed
ligt in de benaming: vzw staat voor ‘vereniging zonder winstoogmerk’. Sinds 1 januari
2020 is de vzw-wetgeving veranderd en mogen vzw’s wel winst maken. Maar het is enkel
de bedoeling dat mogelijke winst het maatschappelijke doel van de organisatie dient en
1
,dus niet wordt uitgekeerd aan de leden. De winst moet terugvloeien naar het doel en niet
de organisatie of de leden van de organisatie verrijken (geen winstmaximalisatie).
Van ‘vereniging zonder winstoogmerk’ kan je het nu eigenlijk zien als ‘vereniging zonder
winstuitkering’
ORGANISATIEONTWIKKELING
drie belangrijke basiscomponenten van
organisaties
1. De organisatie en de omgeving:
Elke organisatie heeft een specifieke
bestaansreden die neergeschreven
wordt in de missie van de organisatie.
Organisaties ontwikkelen een
strategie waarin ze nadenken,
vastleggen en focussen op wat ze wel
en niet gaan doen en hoe ze de dingen
willen aanpakken om de missie
concreet te kunnen waarmaken
organisaties staan in directe verbinding
met de omgeving waarin ze actief zijn.
2. De organisatie en structuur: De organisatie beschikt over een specifieke
structuur waarin mensen specifieke taken, rollen en bevoegdheden krijgen
binnen de organisatie. BV organigram
3. De organisatie en het menselijk kapitaal: Om die missie te kunnen
waarmaken moeten mensen aangeworven en opgeleid worden om de functies
te kunnen uitvoeren die in de structuur vastgelegd werden. Binnen de structuur en
het menselijk kapitaal is leiderschap onmisbaar
WAAROM?? hebben organisaties nood aan een sterk fundament of een ‘gevoel van
bestemming’. Waarom doen we wat we doen? Nadenken over deze fundamentele vraag
is een noodzakelijke stap om verdere beslissingen aan af te toetsen en om te weten
welke richting of focus je als organisatie moet kiezen om te kunnen doen wat je wil en
moet doen.
Dit stevig fundament geeft de richting aan van waar willen we met de organisatie heen
en bestaat uit...
1. De missie (wat-vraag), Wat is de bestaansreden
van een organisatie? Wat is de unieke bijdrage van de
organisatie ten dienste van de omgeving?
2. Visie en kernwaarden (waarom -vraag) Waarom
doen we wat we doen? Wat is de bestemming, de
droom?
3. Strategie (hoe-vraag) Hoe willen we bereiken wat
we willen en moeten bereiken met onze organisatie?
Deze drie vragen vormen samen de strategische driehoek
We willen tot een evenwicht komen tussen:
2
, 1. Onze dromen (de gewenste toekomst): De doelen van de organisatie (welke
toekomst willen wij voor de organisatie realiseren?)
2. En wat verwacht de ruimere omgeving en de concurrentie van ons (de
noodzakelijke toekomst): De omgevingsvereisten (wat moeten wij voor onze
omgeving realiseren?)
3. Onze capaciteiten en vaardigheden (de mogelijke toekomst): De mogelijkheden
waarover de organisatie beschikt (wat kunnen wij met de beschikbare middelen
realiseren?) (Hebben we voldoende bekwaam personeel, logistieke ruimte om te
werken, ...)
Kiezen is het hart van elk strategisch proces
DE MISSIE
De missie van de organisatie zegt wat de organisatie wil doen en het vormt de kern van
het bestaansrecht van een organisatie. Waarom bestaan we? Wat doen we? Een missie
vat de essentie van de organisatie samen, en focust op de eindbedoeling.
De missie van een organisatie bestaat uit 4 onderling versterkende basis elementen of
antwoorden op deze vier vragen:
1. Waaromvraag: Waarom bestaat de organisatie -Welke behoefte vult de
organisatie in?
2. Waar-vraag: Binnen welke actiedomeinen is de organisatie actief inde
omgeving? Sociale sector? Milieu? Erfgoed? ...
3. Wat-vraag: Wat willen ze bereiken, wat zijn de doelen van de organisatie? Wat
onderscheidt deze organisatie van andere organisaties binnen een bepaald
domein of sector?
4. Hoe-vraag: Welke waarden en normen streeft de organisatie na. Welke waarden
zijn belangrijk in de organisatiecultuur?
Wat zijn kenmerken van een goede missie: 7 MISSION-kenmerken
- Marktgeoriënteerd:
- Inspirerend:
- Summier: Maak jouw missie beknopt
- Specifiek:
- IJverig: ambitieus
- Omstreden:
- Nalatenschap
Nood aan een fundament: vertrek vanuit de WHY
Een goed fundament dient dus een antwoord te bieden op
volgende vragen:
1. Waarom doen we wat de doen?
2. Hoe doen wat we doen?
3. Wat dienen we eigenlijk te doen?
Deze drie vragen vormen samen de gouden cirkel van
Simon Sinek (zie afbeelding)
DE VISIE
3
, De visie van een organisatie vult de missie verder aan door de blik verder naar buiten de
organisatie en naar de toekomst te richten. In de visie lezen we een beschrijving van hoe
de wereld eruit zal zien als de organisatie met succes de missie kan uitvoeren. Een visie
vult de missie aan door er een concreet, ambitieus maar toch potentieel haalbaar
toekomstperspectief aan te verbinden (Vandooren, 2023).
belangrijke voorwaarden om tot een goede visie te komen in de organisatie:
- Visieontwikkeling is een collectief proces: iedereen in de organisatie moet
mee
- Duidelijk
- Gecommuniceerd met alle (nieuwe) medewerkers:
- Gericht op de unieke eigenschappen van de organisatie
- Moet inspireren
- Gedragen door allen
Kort samengevat: een missie is waarvoor we staan, een visie is waarvoor we
gaan.
Aan welke drie voorwaarden moet een goede visie voldoen volgens Simon
Sinek?
- Veerkrachtig: in staat om culturele of economische veranderingen te weerstaan
- Inclusief: in woorden gevat die ons inspireren
- Dienstverlenend: Gericht op het voordeel van anderen
DE KERNWAARDEN
De kernwaarden liggen verankerd en vormen de basis voor de missie en visie.
OMGEVINGSANALYSE VAN DE ORGANISATIE
Een organisatie staat niet op zichzelf maar krijgt vorm, werkt en wordt beïnvloed vanuit
een omgeving. De identiteit van een organisatie word gevormd binnen zijn omgeving.
4
