Deontologie & Bouwrecht 2026
Deontologie en bouwrecht
Prof D. Kristof Uytterhoeven
DEEL 0: INLEIDING
− EXAMEN
a. 20 multiple choice vragen
b. 4 keuzemogelijkheden met 1 juist antwoord
c. Per vraag 1 punt
d. Geen giscorrectie
e. Hulpmiddelen: alleen wetteksten op BB afdrukken
1. Hoofdstuk 1: Toepasselijke wetgeving
Algemeen overzicht
1. BW Burgerlijk wetboek: de harde kern, de
basis, hoe komen contracten tot stand
2. Ondernemingsrecht richt zich op
ondernemingen die in bepaalde gevallen
kunnen afwijken van het burgerlijk wetboek
3. Bouwcontracten / aanneming van werk en
diensten. Bevat beperkt aantal regeltjes, is
momenteel zeer oud en niet goed leesbaar
helaas. Wordt bijna vernieuwd.
4. Bijzondere wetten zijn wetten die bijzondere
contracten in het bouwrecht regelen
Relevante bepalingen BW - Oud BW
- Belangrijk in dit vak boeken 5 en 1, iets minder 6 en 8.
- Annotatie 5.64 = artikel 64 van boek 5
- Boek 6 gaat over bescherming van de consument
1|Page
,Deontologie & Bouwrecht 2026
Ondernemingsrecht
Staat vooral in het Wetboek van Economisch Recht (WER)
! In de praktijk nog maar 19 boeken
Veel bepalingen in WER relevant voor de architect:
- Algemene definitie ondernemingsrecht: in beginsel elk van de volgende organisaties
kan een onderneming zijn:
o Ieder natuurlijk persoon (NP) die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
Bv architect die alleen werkt als zelfstandige
o Iedere rechtspersoon (RP) (vennootschapsvormen zoals BV besloten
vennootschap en NV naamloze vennootschap)
Bv architectenbureau als BV of NV
Heeft rechten en plichten los van de persoon die die heeft opgericht
o Iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
Bv maatschap of feitelijke vereniging
3 Gevolgen hoe een architect wordt gezien als een onderneming:
1. Insolventierecht
Boek XX WER
- Zelfstandige AR-NP of AR-RP is een onderneming volgens het WER
o Veel regels uit het WER gelden enkel voor ondernemingen. Soms gebruikt een
bepaald deel van het WER een eigen, speciale definitie van onderneming.
Normaal geldt art. I.1 WER, MAAR sommige boeken van WER maken
uitzonderingen. Belangrijk voor de toepassing van de bepalingen van het WER die
van toepassing zijn op een “onderneming” (voor zover er voor die bepalingen geen
andere definitie geldt)
o Voor faillissement gebruikt men deze definitie (onderneming = onderneming in de
zin van art. I.1, eerste lid, 1° WER) van onderneming, dus een zelfstandig architect
en bureau BV kan failliet verklaard worden. Belangrijk voor toepassing Boek XX
WER (Insolventie van de ondernemingen) art. I.23/1 WER → onderneming =
onderneming in de zin van art. I.1, eerste lid, 1° WER (vroeger vielen vrije beroepen
soms buiten faillissementsrecht)
o Tussen ondernemingen mag bewijs veel vrijer geleverd worden (email, factuur,...)
Belangrijk voor bewijs door en tegen ondernemingen (zie boek 8 BW)
2|Page
,Deontologie & Bouwrecht 2026
2. Bewijsrecht tussen ondernemingen
Boek 8 BW
- Zelfstandige AR-NP en AR-RP is een “onderneming” volgens het WER in de zin van art. I.8,
39 en art. I.22/1,4 WER (= boek VI en XIX WER)
o Iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon...
o ... die op een duurzame wijze: met een zekere regelmaat... (vs eenmalige
handelingen), de activiteit moet regelmatig gebeuren
o ... een economisch doel nastreeft = aanbieden van goederen en diensten op de
markt
Met de bedoeling een rendement te behalen
Afnemer betaalt tegenprestatie die minstens de kosten dekt
o ...alsmede zijn verenigingen.
Bv een vzw die diensten verkoopt
o Voorbeeld: men sluit een contract maar consumentenrecht zegt dat de
consument het contract kan herroepen, zich ontdoen binnen het jaar en 14 dagen
o Een architect wordt dus juridisch als een onderneming beschouwd als hij:
regelmatig werkt, diensten aanbiedt, daarvoor betaald wordt, economisch actief
is
3. Consumentenrecht
Boek VI WER
- Zelfstandige AR-NP en AR-RP is een “onderneming” volgens het WER in de zin van wet
02.08.2002 (art. 2, lid 2 WBBH)
o Elke organisatie
o Die handelt
o In het kader van haar zelfstandige economische of beroepsmatige activiteit
o Ook wanneer die slechts door 1 person wordt uitgeoefend
o Niet super belangrijk dit
Aanneming van werk en diensten
- Zeer beperkt aantal (verouderde) regels in het oud BW
o art. 1708, 1710 en 1711 oud BW = algemene bepalingen
o art. 1779 en 1787-1799 oud BW = hoofdstuk over huur van werk en van diensten
o art. 2270 oud BW = tienjarige aansprakelijkheid (samen te lezen met art. 1792 oud
BW)
- Geen apart hoofdstuk over het architectencontract – de architect wordt slechts
sporadisch vernoemd
- Rechtspraak en rechtsleer zijn belangrijke bron van recht
o Rechtspraak: de architect moet de controle uitvoeren, om te weten wat de
controle betekent moeten we kijken naar vonnissen, arresten waar dat instaat
o Rechtsleer: wat auteurs schrijven: die interpretatie maken van de wet of
rechterlijke uitspraken
3|Page
, Deontologie & Bouwrecht 2026
WET KB (Koninklijk Besluit)
- Grote principes - Praktische uitvoering
- Gemaakt door parlement - Gemaakt door regereing
- Hogere rechtsbron - Lagere rechtsbron
- “Wat?” - “Hoe?”
- Basisregels - Handleiding voor de toepassing van
die basisregels
Bijzondere wetten
- Statuut en deontologie van de architect
o Wet 20.02.1939 op de bescherming van de titel en van het beroep van architect
(Basiswet van het beroep, enkel personen die aan de wettelijke voorwaarden
voldoen mogen de titel gebruiken, het beroep uitoefenen)
o Wetten en koninklijke besluiten die uitleggen hoe het statuut van architect in
elkaar zit.
Wet 26.06.1963 = oprichting van een orde van architecten (WOA)
KB 31.05.1965 tot goedkeuring van het door de Nationale Raad van de
Orde der Architecten vastgesteld stagereglement (deze wet regelt de
verplichte stage van architecten)
KB 16.11.2022 tot goedkeuring van het door de nationale raad van de Orde
van architecten vastgestelde Reglement van beroepsplichten (RB) (dit is
de moderne deontologische code van architecten met concrete
gedragsregels)
KB 19.01.2023 houdende uitvoering van de wet van 26 juni 1963 tot
instelling van een Orde van architecten (dit KB werkt de wet van 1963
praktisch uit)
- Wetgeving aangaande de verplichte verzekering in de bouwsector
o W. 31.05.2017 betreffende de verplichte verzekering van de tienjarige
aansprakelijkheid van aannemers, architecten en andere dienstverleners in de
bouwsector (Wet-Peeters)
o W. 09.05.2019 betreffende de verplichte verzekering van de burgerlijke
beroepsaansprakelijkheid in de bouwsector (Wet-Ducarme)
- Wet Breyne: Wet 09.07.1971: regeling van de woningbouw en de verkoop van te bouwen
en in aanbouw zijnde woningen + KB 21.10.1971 houdende uitvoering van de wet van 9
juli 1971 (KB Wet Breyne) (gaat over, contract, waarborg, voorschotten,...)
- Overheidsopdrachten
o W 17.06.2016 inzake overheidsopdrachten (WOO)
Als overheid een contract wil sluiten met een architect, dan mag dat niet
zomaar, er gelden speciale regels. Uitzonderlijk als bv de boiler maar
vervangen moet worden, dan mag dat wel, onder de 30k euro.
Een gewone particulier mag zelf kiezen welke architect hij wil, zonder
vergelijking
Maar voor grotere opdrachten mag een overheid niet vrij kiezen. Dit heeft
te maken met vriendjespolitiek, daarom overheidsprocedure voor gelijke
kansen
4|Page
Deontologie en bouwrecht
Prof D. Kristof Uytterhoeven
DEEL 0: INLEIDING
− EXAMEN
a. 20 multiple choice vragen
b. 4 keuzemogelijkheden met 1 juist antwoord
c. Per vraag 1 punt
d. Geen giscorrectie
e. Hulpmiddelen: alleen wetteksten op BB afdrukken
1. Hoofdstuk 1: Toepasselijke wetgeving
Algemeen overzicht
1. BW Burgerlijk wetboek: de harde kern, de
basis, hoe komen contracten tot stand
2. Ondernemingsrecht richt zich op
ondernemingen die in bepaalde gevallen
kunnen afwijken van het burgerlijk wetboek
3. Bouwcontracten / aanneming van werk en
diensten. Bevat beperkt aantal regeltjes, is
momenteel zeer oud en niet goed leesbaar
helaas. Wordt bijna vernieuwd.
4. Bijzondere wetten zijn wetten die bijzondere
contracten in het bouwrecht regelen
Relevante bepalingen BW - Oud BW
- Belangrijk in dit vak boeken 5 en 1, iets minder 6 en 8.
- Annotatie 5.64 = artikel 64 van boek 5
- Boek 6 gaat over bescherming van de consument
1|Page
,Deontologie & Bouwrecht 2026
Ondernemingsrecht
Staat vooral in het Wetboek van Economisch Recht (WER)
! In de praktijk nog maar 19 boeken
Veel bepalingen in WER relevant voor de architect:
- Algemene definitie ondernemingsrecht: in beginsel elk van de volgende organisaties
kan een onderneming zijn:
o Ieder natuurlijk persoon (NP) die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
Bv architect die alleen werkt als zelfstandige
o Iedere rechtspersoon (RP) (vennootschapsvormen zoals BV besloten
vennootschap en NV naamloze vennootschap)
Bv architectenbureau als BV of NV
Heeft rechten en plichten los van de persoon die die heeft opgericht
o Iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
Bv maatschap of feitelijke vereniging
3 Gevolgen hoe een architect wordt gezien als een onderneming:
1. Insolventierecht
Boek XX WER
- Zelfstandige AR-NP of AR-RP is een onderneming volgens het WER
o Veel regels uit het WER gelden enkel voor ondernemingen. Soms gebruikt een
bepaald deel van het WER een eigen, speciale definitie van onderneming.
Normaal geldt art. I.1 WER, MAAR sommige boeken van WER maken
uitzonderingen. Belangrijk voor de toepassing van de bepalingen van het WER die
van toepassing zijn op een “onderneming” (voor zover er voor die bepalingen geen
andere definitie geldt)
o Voor faillissement gebruikt men deze definitie (onderneming = onderneming in de
zin van art. I.1, eerste lid, 1° WER) van onderneming, dus een zelfstandig architect
en bureau BV kan failliet verklaard worden. Belangrijk voor toepassing Boek XX
WER (Insolventie van de ondernemingen) art. I.23/1 WER → onderneming =
onderneming in de zin van art. I.1, eerste lid, 1° WER (vroeger vielen vrije beroepen
soms buiten faillissementsrecht)
o Tussen ondernemingen mag bewijs veel vrijer geleverd worden (email, factuur,...)
Belangrijk voor bewijs door en tegen ondernemingen (zie boek 8 BW)
2|Page
,Deontologie & Bouwrecht 2026
2. Bewijsrecht tussen ondernemingen
Boek 8 BW
- Zelfstandige AR-NP en AR-RP is een “onderneming” volgens het WER in de zin van art. I.8,
39 en art. I.22/1,4 WER (= boek VI en XIX WER)
o Iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon...
o ... die op een duurzame wijze: met een zekere regelmaat... (vs eenmalige
handelingen), de activiteit moet regelmatig gebeuren
o ... een economisch doel nastreeft = aanbieden van goederen en diensten op de
markt
Met de bedoeling een rendement te behalen
Afnemer betaalt tegenprestatie die minstens de kosten dekt
o ...alsmede zijn verenigingen.
Bv een vzw die diensten verkoopt
o Voorbeeld: men sluit een contract maar consumentenrecht zegt dat de
consument het contract kan herroepen, zich ontdoen binnen het jaar en 14 dagen
o Een architect wordt dus juridisch als een onderneming beschouwd als hij:
regelmatig werkt, diensten aanbiedt, daarvoor betaald wordt, economisch actief
is
3. Consumentenrecht
Boek VI WER
- Zelfstandige AR-NP en AR-RP is een “onderneming” volgens het WER in de zin van wet
02.08.2002 (art. 2, lid 2 WBBH)
o Elke organisatie
o Die handelt
o In het kader van haar zelfstandige economische of beroepsmatige activiteit
o Ook wanneer die slechts door 1 person wordt uitgeoefend
o Niet super belangrijk dit
Aanneming van werk en diensten
- Zeer beperkt aantal (verouderde) regels in het oud BW
o art. 1708, 1710 en 1711 oud BW = algemene bepalingen
o art. 1779 en 1787-1799 oud BW = hoofdstuk over huur van werk en van diensten
o art. 2270 oud BW = tienjarige aansprakelijkheid (samen te lezen met art. 1792 oud
BW)
- Geen apart hoofdstuk over het architectencontract – de architect wordt slechts
sporadisch vernoemd
- Rechtspraak en rechtsleer zijn belangrijke bron van recht
o Rechtspraak: de architect moet de controle uitvoeren, om te weten wat de
controle betekent moeten we kijken naar vonnissen, arresten waar dat instaat
o Rechtsleer: wat auteurs schrijven: die interpretatie maken van de wet of
rechterlijke uitspraken
3|Page
, Deontologie & Bouwrecht 2026
WET KB (Koninklijk Besluit)
- Grote principes - Praktische uitvoering
- Gemaakt door parlement - Gemaakt door regereing
- Hogere rechtsbron - Lagere rechtsbron
- “Wat?” - “Hoe?”
- Basisregels - Handleiding voor de toepassing van
die basisregels
Bijzondere wetten
- Statuut en deontologie van de architect
o Wet 20.02.1939 op de bescherming van de titel en van het beroep van architect
(Basiswet van het beroep, enkel personen die aan de wettelijke voorwaarden
voldoen mogen de titel gebruiken, het beroep uitoefenen)
o Wetten en koninklijke besluiten die uitleggen hoe het statuut van architect in
elkaar zit.
Wet 26.06.1963 = oprichting van een orde van architecten (WOA)
KB 31.05.1965 tot goedkeuring van het door de Nationale Raad van de
Orde der Architecten vastgesteld stagereglement (deze wet regelt de
verplichte stage van architecten)
KB 16.11.2022 tot goedkeuring van het door de nationale raad van de Orde
van architecten vastgestelde Reglement van beroepsplichten (RB) (dit is
de moderne deontologische code van architecten met concrete
gedragsregels)
KB 19.01.2023 houdende uitvoering van de wet van 26 juni 1963 tot
instelling van een Orde van architecten (dit KB werkt de wet van 1963
praktisch uit)
- Wetgeving aangaande de verplichte verzekering in de bouwsector
o W. 31.05.2017 betreffende de verplichte verzekering van de tienjarige
aansprakelijkheid van aannemers, architecten en andere dienstverleners in de
bouwsector (Wet-Peeters)
o W. 09.05.2019 betreffende de verplichte verzekering van de burgerlijke
beroepsaansprakelijkheid in de bouwsector (Wet-Ducarme)
- Wet Breyne: Wet 09.07.1971: regeling van de woningbouw en de verkoop van te bouwen
en in aanbouw zijnde woningen + KB 21.10.1971 houdende uitvoering van de wet van 9
juli 1971 (KB Wet Breyne) (gaat over, contract, waarborg, voorschotten,...)
- Overheidsopdrachten
o W 17.06.2016 inzake overheidsopdrachten (WOO)
Als overheid een contract wil sluiten met een architect, dan mag dat niet
zomaar, er gelden speciale regels. Uitzonderlijk als bv de boiler maar
vervangen moet worden, dan mag dat wel, onder de 30k euro.
Een gewone particulier mag zelf kiezen welke architect hij wil, zonder
vergelijking
Maar voor grotere opdrachten mag een overheid niet vrij kiezen. Dit heeft
te maken met vriendjespolitiek, daarom overheidsprocedure voor gelijke
kansen
4|Page
