Samenvatting Celbio deel 2 - Celcommunicatie en elektrische prikkeling

Deel 2 – Celcommunicatie & elektrische
prikkeling

Signaaltransductie


Signalerende cel
zender



Signaal molecule
overdrac peptiden, eminozure, nucleotiden, steroïden, vetzuurafgeleiden, opgeloste gassen, ...
ht


Doelcel (receptor)
ontvange GPCR, RTK, ionenkanaal
r


Intracellulair signaal
versterki fosforylering, GTP/GDP, Ca2+, cAMP, ...
ng



celdeling, groei, differentiatie, celdood, contractie, secretie,...
actie




Vormen van signaaloverdracht

1) Endocrien 4) Contact-afhankelijk
- Verre afstand - Fysiek contact
- Groot bereik - Korte afstand
- Hormonen - Klein bereik
2) Paracrien - Membraangebonden signaal
- Niet in bloedstroom molecule
- Kort bereik - Notch-Delta
- Nabijgelegen cellen 5) Autocrien
- Groeifactoren & ontstekingsfactoren - Werkt in op cel die signaal
3) Synaptisch uitzendt
- Elektrisch - Korte afstand
- Verre afstand - Klein bereik
- Klein bereik - Overlevingsfactoren
- Gericht naar doelwitcel
- Snelle overdracht
- Neurotransmitter vrijzetting
- Centrale / neuromusculaire synaps


Verschillende antwoorden

1) Overleven
2) Groeien & delen  Combinaties van signalen bepalen uiteindelijke antwoord
3) Differentiëren  Signalen nodig om te overleven
4) Sterven

,Signaaltransductie

- = 1 type signaal omgezet in ander type signaal
- Cellen kunne zowel ontvangen als uitzenden
- Meerdere signalen kunnen tegelijk uitgezonden/ontvangen worden
- Omgeving: mengsel van honderden signalen
- Alleen antwoord wanneer cel juiste receptor bevat
- 1 cel meerdere receptoren
- 1 signaal molecule kan binden op versch. types receptoren  uitvoeren van meerdere
acties



Bv. acetylcholine

Beïnvloedt versch. celtypes op andere manier

- Hart pacemaker cel: verlaagde frequentie
- Speekselklier: secretie
- Skeletspiercel: contractie



Snelle vs. trage respons

Snelle, directe respons Tragere respons
= alle componenten van pathway al aanwezig = bepaalde componenten moeten nog
Bv. acetylcholing  contractie / secretie gevormd worden
(eiwitsynthese)
Bv. groei, deling  toename spiermassa


Plasmamembraan receptoren vs. intracellulaire receptoren

Plasmamembraanreceptoren Intracellulaire receptoren
Grote hydrofiele signaalmoleculen Kleine hydrofobe signaalmoleculen
Gebonden aan transportmoleculen




Kleine hydrofobe signaalmoleculen binden aan intracellulaire receptoren

- Binden in cytosol
- Op nucleaire receptor van transcriptie regulatoren
-  conformatieverandering (=structuurverandering)
- Migratie naar nucleus mogelijk
- Transcriptie activatie
- Nucleaire receptor geïnactiveerd  geen respons op hormoon

, Vb. andorgeen ongevoeligheid

Vanaf 8ste week zwangerschap zouden XY foetussen androgenen moeten produceren &
jongetjes worden
Mutatie in androgeenreceptor (AR)
Ongevoeligheid voor androgenen (testosteron)
Mannelijk (XY), maar uiterlijke kenmerken van een vrouw
Onvruchtbaar



Endocriene disruptors = lichaamsvreemde stoffen die endocrien systeem van mensen of dieren kan
ontregelen

- Natuurlijk of synthetisch
- Bisphenol A in plastic
- Verhoogd risico hartziekten & type 2 diabetes
- In teut papflesjes

Cascade van intracellulaire signaalmoleculen

- Cascade altijd aanwezig, enkel actief wanneer extracellulair signaal aanwezig
- Extracellulaire signalen  veranderen activiteit intracellulaire proteïnen
- Via secundaire boodschappers: cGMP, cAMP, Ca2+, IP3

Extracellulair signaal

⭣

Ontvangen & doorgeven  verspreiden in de cel  vertragen
(door omzetting intracellulair signaal)

⭣

Omvormen & versterken (secundaire boodschappers) 
versterken

⭣

Integreren: versch. signalen van meerdere pathways

⭣

Verdelen: meerdere pathways of uitvoerende eiwitten
beïnvloed

⭣

Actie




Integratie van signalen

- Pos. / neg. feedback
- Meerdere fosforylaties vereist voor activatie eiwit
- Meerdere eiwitten moeten interageren
 zodat signaal verder gezet kan worden