Volledige samenvatting verdieping in ziekteleer II | master klinische biomedische wetenschappen | KU Leuven | 2025/26

ZIEKTELEER: GYNAECOLOGIE-VERLOSKUNDE:

1.ANATOMIE + FYSIOLOGIE:


1.1 HISTOLOGIE

UTERUS

Endometrium = baarmoederslijmvlies = cilindrisch
epitheel + tubulaire klieren + stroma (bindweefsel
tss klieren )

Heeft 2 zones = 2/3 zona functionalis (bovenste:
menstrueert) + 1/3 zona basalis (onderste laag:
blijft)

Myometrium = dikke laag glad spierweefsel


CERVIX




= Baarmoederhals: onderzoek met speculum/eendenbek (2 bladen en 1 schroef:
hiermee kijken naar baarmoederhals  zien van bol met opening naar baarmoeder toe)

Buitenzijde = ectocervix (zichtbaar bij speculumonderzoek)

 Bekleed met meerlagig niet verhoornd plaveiselepitheel/plaatjesepitheel
 Zelfde type als vagina : beschermend tegen wrijving en zuur milieu

Binnenzijde = endocervix (kanaal naar baarmoeder)

 Eenlagig cilindrisch epitheel
 Vormt slijmproducerende klieren + veel plooien en instulpingen (blv)
 Slijm verandert doorheen de cyclus (dun bij ovulatie)


Squamocolumnare junctie (SCJ) = overgang tss plaveisel en cilindrisch epitheel

 Verplaatst door leeftijd, hormonen, zwangerschap en menopauze
o Jong: SCJ meer naar buiten, cilindrisch epith naar buiten, cervix = rood :
ectropion
o Postmenopauzaal: cervix kleiner, SCJ verschuift naar binnen, ligt dieper
 Indien bij deze vrouwen nog wel zichtbaar: cervixdysplasie +
kanker!!!



1

,  Uitstrijkje (PAP smear) : met borsteltje, men wilt plaveisel en cilindrisch
epitheel vooral de SCJ

BEKKENBODEM
= spierplaat onderaan het bekken: gevormd door heel plateau v spieren/
spierplaat:

 Draagt + ondersteunt blaas, baarmoeder + rectum
 Zorgt voor continentie (urine en stoelgang ophouden)
 Rol bij bevalling


M. levator ani : houdt de bekkenorganen omhoog

 Bestaat uit m.puborectalis + iliococcygeus + pubococcygeus
 M.puborectalis: loopt als een lus rond het rectum: knik helpt met ophouden
stoelgang




1.2 SEMEIOLOGIE

GYNAECOLOGISCHE ANAMNESE
 Verloskundige anamnese: APGM en detail (hoe zwangerschappen verlopen
zijn)
o a= abortus
o para = aantal kinderen gebaard
o gravidas = aantal zwangerschappen
o m= aantal keren moeder
 Gynaecologische operaties
 Systeemanamnese: chronische aandoeningen
 Antecedenten: epilepsie, thrombo-embolie, diabetes…
 Gewichtsveranderingen
 Abusus
 Farmaca: anti-conceptie (geen oestrogenen) indien trombo-embolie
 Sociofamiliaal: beroep, familiale antecedenten


Typische gynaecologische klachten

 Fluor : vaginale afscheiding
 Pruritis vulvae: jeuk : typisch bij schimmelinfectie
 Vulvodynie: alg pijn aan vulva (kan ook neurologisch probleem)
 Lokalisatie onderbuikspijn
 Dyspareunie: pijn bij vrijen : onderscheid oppervlakkig (schimmelinfectie) of diep
(endometriose)
 Libidoverlies
 Galactorree: melkverlies uit tepel + mastodynie: pijn in borst
 Premenstrueel syndroom: pijn, depressief, slecht voelen, flauw callen, ..
 Menstruatie: bloedverlies: hoeveel, doorlekken ’s nachts,…
 Urologische klachten: pollakisurie, mictalgie, nycturie



2

,  Defecatieklachten: constipatie, dyscheziet (pijn aan darmen tijdens
menstruatie), fecale incontinentie



ALGEMEEN ONDERZOEK
 Algemeen inspectie: grootte, gewicht, bloeddruk
 Obesitas
 Hirsutisme: haargroei
 Ontwikkeling secundaire geslachtskenmerken
 Huidletsel/acne/pigmentatie


GYNAECOLOGISCH ONDERZOEK:
Voor de meeste vrouwen ongemakkelijk  warme kamer + warme handen + uitleg
geven

 Gewicht, lengte, BMI, bloeddruk
 Abdominale palpatie: tumor, spierweerstand, loslaatpijn

Lithotomie positie : gynaecologische stoel, tegenwoordig voeten in steunen gezet



Onderzoek genitalia:

 Klinisch : abdominale palpatie + speculum onderzoek + bimanueel onderzoek
 PAP-smear / biopsies : screening cervixkanker
 Colposcopie: speciale microscoop, kleuring aanbrengen op cervix, verdachte
zones identificeren en dan biopsies nemen
 Endometrium biopsies : slijmvlies onderzoeken (bv bij verdikking) : in
baarmoeder zelf langs speculum en hogerop een heel fijn buisje ingebracht
waarmee men vacuum kan trekken en zo wand kan afschrapen
(endometriumbiopsie)
 Vaginale / cervicale wissers
 Bloedonderzoek

Echo: transvaginale probe : kijken naar eierstokken (zwarte bolletjes v verschillende
grootte= follikels = eitjes, centraal het ovarieel stroma)

Pelviene MRI : indien onvoldoende op echo: endometriose kan bloedkisten geven
zichtbaar op echo maar soms oppervlakkige endometriose, vergroeiingen tss organen
kan je vermoeden via echo maar bevestigen via MRI

Nog meer diagnose nodig: bv bij buikpijn : laparoscopie: insnede in navel en dan
kijkbuis met camera inbrengen, genitalia via buikholte op scherm zien

Hysteroscopie: in baarmoeder gekeken, via vagina: pathologie zoals myomen,
fibromen, poliepen , scoop inbrengen via vagina na dilateren opening cervix en dan
rondkijken in baarmoeder: zie je opening naar eileider en eventuele afwijkende structuren
in endometrium of slijmvlies




3

, 2. MENSTRUELE CYCLUS:


2.1 DE NORMALE MENSTRUELE CYCLUS:
In lichaam op 4 niveaus

 Hypothalamus in hersenen: productie releasing hormonen (GnRH)
 Anterieure hypofyse: LH + FSH productie (gonadotrofines)
 Ovaria + uterus: oestrogenen, progesteronen en androgenen
o folliculaire fase: oestrogenen geven proliferatief endometrium (3lagig)
o luteale fase: progesteronen (corpus luteum) geven secretoir slijmvlies
(dens echogeen)



Hormonen:

 Ontstaan uit cholesterol en vormen v progesteron
 Enzymen nodig voor ontwikkeling tot cortisol
 Aromatase zet androgenen om in estron en estradiol

 Androgenen in ovaria geproduceerd in bijniercortex en perifeer
 Estrogenen in ovaria maar ook vetweefsel
 Progesteron is typisch ovaria (corpus luteum)


2 cel 2 gonadotropines:

 Folliculaire fase: FSH bindt granulosacel (follikel)
o Stimuleert groei follikel + aromatase + productie v oestrogenen + inductie
LH receptoren
 Luteale fase: LH bindt theca cel
o Productie v androgenen (via aromatase tot oestrogenen)
o + eicelmaturatie + folikelruptuur + vorming corpus luteum


Menstruele cyclus!!!!

 Folliculaire fase:
o Hypothalamus  GnRH  stimulatie anterieure hypofyse  FSH + LH
o FSH stimuleert follikelgroei die oestrogenen produceren : toename
oestrogenen
o Laag oestrogeen remt FSH + LH: dominante follikel groeit, rest sterft
af
o Endometrium groeit: proliferatie, kliergroei, verdikking = proliferatief
 Ovulatie: Hoge oestrogeen = positieve feedback : triggert LH-piek (ovulatie 12u
hierna)
 Luteale fase:


4