Voedingsmiddelen 2
1. Het etiket
welke informatie is er verplicht aanwezig op een etiket?
1. De benaming van het levensmiddel
2. De lijst van ingrediënten
3. De hoeveelheid van bepaalde ingrediënten of categorieën van
ingrediënten
4. De datum van minimale houdbaarheid of, bij uit microbiologisch
oogpunt zeer bederfelijke voedingsmiddelen, de uiterste
consumptiedatum
5. De bijzondere bewaar- en gebruiksvoorwaarden
6. Een gebruiksaanwijzing, indien het voedingsmiddel zonder
gebruiksaanwijzing niet behoorlijk kan worden gebruikt
7. De naam of handelsnaam en het adres van de voor de
voedselinformatie verantwoordelijke exploitant van een
levensmiddelenbedrijf
8. Bepaalde stoffen en producten die allergieën of intoleranties
veroorzaken
9. Het effectieve alcohol-volumegehalte voor dranken met een alcohol-
volumegehalte van meer dan 1,2 %
10. De netto hoeveelheid
11. De plaats van oorsprong of de plaats van herkomst
12. De voedingswaardevermelding
Een verordening is een Europese wet die rechtstreeks en volledig geldt
in elke lidstaat, zonder dat landen ze eerst in hun eigen nationale
wetgeving moeten omzetten.
Europese verordening: meteen bindend in alle EU-landen; lidstaten
moeten ze gewoon toepassen.
Europese richtlijn: legt een doel vast, maar elke lidstaat moet dit binnen
een termijn omzetten in eigen nationale wetgeving.
Europese aanbeveling: is een niet-bindend advies of gedragsvoorstel; het
mag opgevolgd worden, maar het moet niet.
In België moet de etikettaal overeenkomen met de taal van de
gemeenschap waar je het product verkoopt:
Brussel: tweetalig Frans/Nederlands
Vlaanderen: Nederlands
Wallonië (zonder Duitstalige gebied): Frans
1
, Duitstalige gemeenschap: Duits
In heel België: meestal 3 talen (NL/FR/DE).
Verordening (EU) 1169/2011 (FIC-verordening) legt vast welke
voedselinformatie verplicht aan consumenten moet worden gegeven en
hoe die informatie op het etiket moet worden weergegeven.
Doel: de leesbaarheid van het etiket verbeteren, en de consument
voldoende info geven om een bewuste voedselkeuze te maken, met
aandacht voor gezondheid, veiligheid, herkomst en milieu.
Het gaat om de “Food Information to Consumers” (FIC), dus alle regels
rond wat er op het etiket moet staan.
Voor het etiket zelf:
Benaming van het levensmiddel
Wettelijke benaming: bv. yoghurt.
Gebruikelijke benaming: bv. marsepein, energiedrank.
Beschrijvende benaming/omschrijving: bv.
volkorengraanvlokken met noten, fruitcocktail in eigen nat.
Niet de merknaam: je schrijft “frisdrank met appelsiensmaak”, niet
“Fanta”. De naam moet duidelijk maken wat het product is en
verwarring vermijden, eventueel met vorm (poeder, concentraat) en
behandeling (opnieuw ingevroren, gerookt).
Lijst van ingrediënten
Opsomming van alle bestanddelen van het product.
ingrediënten
aroma’s
additieven (E-nummers)
INGREDIENTEN: koffie (53%) (water, koffie-extract*),
SOJABASIS (water, gepelde SOJABONEN (3,9%)),
suiker, gekaramelliseerde suiker (2,5%), chicoreivezel,
zuurteregelaars (kaliumfosfaten), zeezout,
stabilisatoren (johannesbroodpitmeel, gellangom),
karamelaroma, natuurlijk aroma
2
, I. in de spreektaal is alles wat je aan een voedingsmiddel toevoegt
een ingrediënt
II. volgens de wetgeving is een additief heel strikt genomen een E-
nummer
III. volgens de wetgeving is een aroma geen additief en ook geen
ingrediënt want er is een aparte wetgeving voor aroma’s
IV. alles wat geen E-nummer of aroma is, is een ingrediënt
De ingrediëntenlijst is een verplichte opsomming van alle bestanddelen
van het levensmiddel, met een aantal vaste regels:
De lijst geeft een volledige opsomming van alle bestanddelen.
De volgorde is in principe dalend naar gewicht in het eindproduct;
wat het meest voorkomt, staat eerst.
Voor bestanddelen die minder dan 2% van het product uitmaken, is
die strikte volgorde niet verplicht.
Samengestelde ingrediënten (zoals mosterd) moeten worden
uitgesplitst in hun onderdelen (azijn, mosterdzaad, water, zout,
specerijen), behalve als dat samengestelde ingrediënt minder dan
2% van het product uitmaakt.
De lijst moet beginnen met het woord “Ingrediënten:”.
Wanneer géén ingrediëntenlijst nodig is (niet verplicht):
Verse groenten en vers fruit (ook aardappelen) die niet geschild,
gesneden of vergelijkbaar bewerkt zijn.
Koolzuurhoudend water, als dat ook als zodanig in de benaming
staat.
Gistingsazijn uit één basisproduct, zonder andere toegevoegde
ingrediënten.
Kaas, boter, gezuurde melk en gezuurde room waaraan niets anders
is toegevoegd dan wat nodig is voor de bereiding.
Voedingsmiddelen die uit één ingrediënt bestaan en waarvan de
productnaam hetzelfde is als dat ingrediënt, of duidelijk de aard van
dat ingrediënt aangeeft.
Dranken met meer dan 1,2% alcoholgehalte
3. de hoeveelheid van bepaalde ingrediënten of categorieën van
ingrediënten
De stelling “als er aardbeien op de verpakking staan, dan zitten ze ook in
het product” is dubbel: in sommige gevallen klopt ze, in andere niet.
Als aardbeien in de benaming staan (bv. “yoghurt met aardbei”) of
duidelijk op de verpakking worden afgebeeld of extra benadrukt, dan moet
in de regelgeving de hoeveelheid aardbei in het product kwantitatief
worden vermeld (in procent).
3
, Dan zie je in de benaming of in de ingrediëntenlijst bijvoorbeeld “aardbei
(7%)”.
Maar: producenten mogen ook werken met aroma’s (“met
aardbeiensmaak”) en toch aardbeien afbeelden, zolang duidelijk is dat het
om smaak/aroma gaat en niet om echte aardbeien. In dat geval zitten er
dus geen echte aardbeien in, alleen aroma.
Daarom is bloemsuiker met een wafel op de verpakking: die wafel is een
serveersuggestie, geen ingrediënt. Er moet dan expliciet bij staan
“serveertip” of gelijkaardig, zodat de consument niet misleid wordt.
de datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum
Soorten data:
- Ten minste houdbaar tot (THT): Voor producten met minimale
houdbaarheid; formaat afhankelijk van duur: dag+maand+jaar
(korte termijn
- Te gebruiken tot (TGT): Voor microbiologisch zeer bederfelijke
producten (bv. vers vlees, vis); formaat dag+maand. Na TGT niet
meer consumeren wegens gezondheidsrisico.
- minste houdbaar tot einde langer dan 18 maanden houdbaar:
maand+jaar
Geen datum verplicht voor:
Verse groenten, aardappelen en vers fruit (ongewijzigd, niet
gesneden/geschild).
Wijn en dranken ≥10% alcohol.
Vers brood/banket voor dezelfde dag.
Azijn, keukenzout, suiker, suikerwerk (snoep),
kauwgom.
de bijzondere bewaar- en gebruiksvoorwaarden
Bijzondere bewaar- en gebruiksvoorwaarden zijn van groot belang omdat
deze de houdbaarheidsdatum kunnen beïnvloeden:
o droog bewaren
o diepvriesproducten: na ontdooiing niet opnieuw invriezen
o 20 min voor gebruik openen
Deze info wordt vaak achterwege gelaten maar is verplicht.
een gebruiksaanwijzing
4
1. Het etiket
welke informatie is er verplicht aanwezig op een etiket?
1. De benaming van het levensmiddel
2. De lijst van ingrediënten
3. De hoeveelheid van bepaalde ingrediënten of categorieën van
ingrediënten
4. De datum van minimale houdbaarheid of, bij uit microbiologisch
oogpunt zeer bederfelijke voedingsmiddelen, de uiterste
consumptiedatum
5. De bijzondere bewaar- en gebruiksvoorwaarden
6. Een gebruiksaanwijzing, indien het voedingsmiddel zonder
gebruiksaanwijzing niet behoorlijk kan worden gebruikt
7. De naam of handelsnaam en het adres van de voor de
voedselinformatie verantwoordelijke exploitant van een
levensmiddelenbedrijf
8. Bepaalde stoffen en producten die allergieën of intoleranties
veroorzaken
9. Het effectieve alcohol-volumegehalte voor dranken met een alcohol-
volumegehalte van meer dan 1,2 %
10. De netto hoeveelheid
11. De plaats van oorsprong of de plaats van herkomst
12. De voedingswaardevermelding
Een verordening is een Europese wet die rechtstreeks en volledig geldt
in elke lidstaat, zonder dat landen ze eerst in hun eigen nationale
wetgeving moeten omzetten.
Europese verordening: meteen bindend in alle EU-landen; lidstaten
moeten ze gewoon toepassen.
Europese richtlijn: legt een doel vast, maar elke lidstaat moet dit binnen
een termijn omzetten in eigen nationale wetgeving.
Europese aanbeveling: is een niet-bindend advies of gedragsvoorstel; het
mag opgevolgd worden, maar het moet niet.
In België moet de etikettaal overeenkomen met de taal van de
gemeenschap waar je het product verkoopt:
Brussel: tweetalig Frans/Nederlands
Vlaanderen: Nederlands
Wallonië (zonder Duitstalige gebied): Frans
1
, Duitstalige gemeenschap: Duits
In heel België: meestal 3 talen (NL/FR/DE).
Verordening (EU) 1169/2011 (FIC-verordening) legt vast welke
voedselinformatie verplicht aan consumenten moet worden gegeven en
hoe die informatie op het etiket moet worden weergegeven.
Doel: de leesbaarheid van het etiket verbeteren, en de consument
voldoende info geven om een bewuste voedselkeuze te maken, met
aandacht voor gezondheid, veiligheid, herkomst en milieu.
Het gaat om de “Food Information to Consumers” (FIC), dus alle regels
rond wat er op het etiket moet staan.
Voor het etiket zelf:
Benaming van het levensmiddel
Wettelijke benaming: bv. yoghurt.
Gebruikelijke benaming: bv. marsepein, energiedrank.
Beschrijvende benaming/omschrijving: bv.
volkorengraanvlokken met noten, fruitcocktail in eigen nat.
Niet de merknaam: je schrijft “frisdrank met appelsiensmaak”, niet
“Fanta”. De naam moet duidelijk maken wat het product is en
verwarring vermijden, eventueel met vorm (poeder, concentraat) en
behandeling (opnieuw ingevroren, gerookt).
Lijst van ingrediënten
Opsomming van alle bestanddelen van het product.
ingrediënten
aroma’s
additieven (E-nummers)
INGREDIENTEN: koffie (53%) (water, koffie-extract*),
SOJABASIS (water, gepelde SOJABONEN (3,9%)),
suiker, gekaramelliseerde suiker (2,5%), chicoreivezel,
zuurteregelaars (kaliumfosfaten), zeezout,
stabilisatoren (johannesbroodpitmeel, gellangom),
karamelaroma, natuurlijk aroma
2
, I. in de spreektaal is alles wat je aan een voedingsmiddel toevoegt
een ingrediënt
II. volgens de wetgeving is een additief heel strikt genomen een E-
nummer
III. volgens de wetgeving is een aroma geen additief en ook geen
ingrediënt want er is een aparte wetgeving voor aroma’s
IV. alles wat geen E-nummer of aroma is, is een ingrediënt
De ingrediëntenlijst is een verplichte opsomming van alle bestanddelen
van het levensmiddel, met een aantal vaste regels:
De lijst geeft een volledige opsomming van alle bestanddelen.
De volgorde is in principe dalend naar gewicht in het eindproduct;
wat het meest voorkomt, staat eerst.
Voor bestanddelen die minder dan 2% van het product uitmaken, is
die strikte volgorde niet verplicht.
Samengestelde ingrediënten (zoals mosterd) moeten worden
uitgesplitst in hun onderdelen (azijn, mosterdzaad, water, zout,
specerijen), behalve als dat samengestelde ingrediënt minder dan
2% van het product uitmaakt.
De lijst moet beginnen met het woord “Ingrediënten:”.
Wanneer géén ingrediëntenlijst nodig is (niet verplicht):
Verse groenten en vers fruit (ook aardappelen) die niet geschild,
gesneden of vergelijkbaar bewerkt zijn.
Koolzuurhoudend water, als dat ook als zodanig in de benaming
staat.
Gistingsazijn uit één basisproduct, zonder andere toegevoegde
ingrediënten.
Kaas, boter, gezuurde melk en gezuurde room waaraan niets anders
is toegevoegd dan wat nodig is voor de bereiding.
Voedingsmiddelen die uit één ingrediënt bestaan en waarvan de
productnaam hetzelfde is als dat ingrediënt, of duidelijk de aard van
dat ingrediënt aangeeft.
Dranken met meer dan 1,2% alcoholgehalte
3. de hoeveelheid van bepaalde ingrediënten of categorieën van
ingrediënten
De stelling “als er aardbeien op de verpakking staan, dan zitten ze ook in
het product” is dubbel: in sommige gevallen klopt ze, in andere niet.
Als aardbeien in de benaming staan (bv. “yoghurt met aardbei”) of
duidelijk op de verpakking worden afgebeeld of extra benadrukt, dan moet
in de regelgeving de hoeveelheid aardbei in het product kwantitatief
worden vermeld (in procent).
3
, Dan zie je in de benaming of in de ingrediëntenlijst bijvoorbeeld “aardbei
(7%)”.
Maar: producenten mogen ook werken met aroma’s (“met
aardbeiensmaak”) en toch aardbeien afbeelden, zolang duidelijk is dat het
om smaak/aroma gaat en niet om echte aardbeien. In dat geval zitten er
dus geen echte aardbeien in, alleen aroma.
Daarom is bloemsuiker met een wafel op de verpakking: die wafel is een
serveersuggestie, geen ingrediënt. Er moet dan expliciet bij staan
“serveertip” of gelijkaardig, zodat de consument niet misleid wordt.
de datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum
Soorten data:
- Ten minste houdbaar tot (THT): Voor producten met minimale
houdbaarheid; formaat afhankelijk van duur: dag+maand+jaar
(korte termijn
- Te gebruiken tot (TGT): Voor microbiologisch zeer bederfelijke
producten (bv. vers vlees, vis); formaat dag+maand. Na TGT niet
meer consumeren wegens gezondheidsrisico.
- minste houdbaar tot einde langer dan 18 maanden houdbaar:
maand+jaar
Geen datum verplicht voor:
Verse groenten, aardappelen en vers fruit (ongewijzigd, niet
gesneden/geschild).
Wijn en dranken ≥10% alcohol.
Vers brood/banket voor dezelfde dag.
Azijn, keukenzout, suiker, suikerwerk (snoep),
kauwgom.
de bijzondere bewaar- en gebruiksvoorwaarden
Bijzondere bewaar- en gebruiksvoorwaarden zijn van groot belang omdat
deze de houdbaarheidsdatum kunnen beïnvloeden:
o droog bewaren
o diepvriesproducten: na ontdooiing niet opnieuw invriezen
o 20 min voor gebruik openen
Deze info wordt vaak achterwege gelaten maar is verplicht.
een gebruiksaanwijzing
4
