RECENTE GESCHIEDENIS VAN RECHT,
ECONOMIE EN POLITIEK
INHOUDSOPGAVE
INLEIDING ................................................................................................................. 4
HOOFDSTUK I. LES ANNEES – 1945 – DE ROL VAN DE JURIST ....................... 14
AFDELING 1. INLEIDING ................................................................................................14
AFLEIDING 2. OVERZICHT VAN DE VIER CRUCIALE JAREN .....................................15
§1. HET JAAR 1945 EN DE VAL VAN BERLIJN: WEDERGEBOORTE EN VREDE .................. 15
§2. HET JAAR 1973 EN DE OLIECRISIS: OORLOG, OVERGANG EN PUBERTIJD ................ 19
§3. HET JAAR 1989 EN DE VAL VAN DE MUUR: GROEI, GEVAAR EN
JONGVOLWASSENHEID ......................................................................................................... 20
§4. HET JAAR 2007 EN DE FINANCIËLE MELTDOWN : CRISIS EN ANGST .......................... 22
AFLEIDING 3. DE ROL VAN DE JURIST ........................................................................23
AFDELING 4. VIJF VOORBEELDEN VAN BELANGRIJK (GOED OF SLECHT)
JURISTENWERK .............................................................................................................26
1. DE DUITSE VOLKSVERHUIZING ........................................................................................ 26
2. DE JOODSE KWESTIE ........................................................................................................ 27
3. DE SPLINTSING VAN INDIË EN PAKISTAN IN 1947 ............................................................ 31
4. DE COLLABORATIE (HOOFDZAKELIJK IN BELGIË) ........................................................... 31
5. DE VERANTWOORDELIJKHEID DIE WEEGT OP JONGE JURISTEN: DE CASUSSEN VAN
WEIZSÄCKER EN RONSE....................................................................................................... 35
AFDELING 5. LEESTIPS .................................................................................................35
HOOFDSTUK II. DE TAALKWESTIE EN DE BELGISCHE STAATSINRICHTING
ALS UITVLOEISELS VAN INTERBELLUM EN WOII .............................................. 37
AFDELING 1. DE TAALKWESTIE ...................................................................................37
AFDELING 2. DE KONINGSKWESTIE ............................................................................42
AFDELING 3. DE BELGISCHE STAATSHERVORMINGEN ............................................45
AFDELING 4. LEESTIPS .................................................................................................49
HOOFDSTUK III. NAOORLOGSE “SOCIAALDEMOCRATIE’ EN GESCHIEDENIS
VAN DE SOCIALE ZEKERHEID .............................................................................. 52
HOOFDSTUK IV. DE ‘GEBOORTE’ VAN EUROPA ................................................ 63
AFDELING 1. INLEIDING ................................................................................................63
AFDELING 2. HET EINDE VAN WOII ..............................................................................63
AFDELING 3. NAOORLOGSE POLITIEK .......................................................................66
AFDELING 4. VERDERE GEVOLGEN ............................................................................69
AFDELING 5. VERDE GEBOORTE VAN EUROPA MET KINDERZIEKTES, LANDBOUW
EN STAAL ........................................................................................................................72
AFDELING 6. LEESTIPS .................................................................................................76
HOOFDSTUK V. DE KOUDE OURLOG .................................................................. 78
AFDELING 1. INLEIDING ................................................................................................78
1
, AFDELING 2. DE KOUDE OORLOG EN DE USSR ........................................................79
AFDELING 3. DE SUEZECRISIS EN HONGAARSE OPSTAND .....................................84
AFDELING 4. DE BEGINJARIN ‘60.................................................................................85
AFDELING 5. BESLUIT ...................................................................................................86
AFDELING 6. LEESTIPS .................................................................................................86
HOOFDSTUK VI. DE OLIECRISIS VAN 1973 ......................................................... 89
AFDELING 1. HET JAAR 1973 EN DE OLIECRISIS: OORLOG, OVERGANG EN
PUBERTIJD .....................................................................................................................89
AFDELING 2. HET WAS WEL DEGELIJK OORLOG IN 1973… .....................................90
AFDELING 3. DE YOM KIPPUR OORLOG .....................................................................95
AFDELING 4. DE ENERGIECRISIS .................................................................................96
AFDELING 5. BESLUIT .................................................................................................103
AFDELING 6. LEESTIPS ...............................................................................................104
HOOFDSTUK VII. FUNDAMENTALISME (TOT 2000) ...........................................106
AFDELING 1. VOORAF .................................................................................................106
AFDELING 2. DOELSTELLINGEN ................................................................................107
AFDELING 3. ENKELE FUNDAMENTELE CONCEPTEN OVER FUNDAMENTALISME,
RELIGIE, GEWELD EN TERRORISME .........................................................................108
AFDELING 4. ENKELE NUANCES I.V.M. HEDENDAAGSE FUNDAMENTALISME EN
TERRORISME: CHRISTENEN, MOSLIMS, STAATSTERREUR EN EXTATISCHE
MIDDELEN..................................................................................................................... 110
AFDELING 5. PROTOTYPE: HET FUNDAMENTALISME IN EGYPTE ......................... 112
AFDELING 6. HET FUNDAMENTALISTISCHE JAAR 1979 IN ‘ARABIË’ ..................... 113
AFDELING 7. CONCLUSIES ......................................................................................... 116
AFDELING 8. LEESTIPS ............................................................................................... 116
HOOFDSTUK VIII. TERRORISME VANAF 2000 .................................................... 118
AFDELING 1. OSAMA BIN LADEN EN DE WERELDWIJDE NASLEEP NA 9/11 ......... 118
AFDELING 2. ENKELE LESSEN UIT DE BELGISCHE ERVARING .............................126
§1. HOE GA JE ALS STAAT OM MET DIT SOORT TERREUR?.............................................. 126
§2. MAG DE STAAT NOODTOESTAND UITROEPEN? .......................................................... 128
§3. STRAFFEN....................................................................................................................... 129
§4. LEESTIPS ........................................................................................................................ 129
HOOFDSTUK IX. HET JAAR 1989: DE VAL VAN DE MUUR EN DE IMPLOSIE VAN
DE USSR .................................................................................................................131
AFDELING 1. DE VERDWIJNING VAN EEN STAAT .....................................................131
AFDELING 2. DE JAREN 80 .........................................................................................132
AFDELING 3. DE EERSTE SCHOKKEN NA DE IMPLOSIE .........................................135
AFDELING 4. VOORLOPIGE CONCLUSIE ...................................................................137
AFDELING 5. LEESTIPS ...............................................................................................138
HOOFDSTUK X. DE ECONOMISCH OMMEKEER ................................................140
2
, AFDELING 1. INLEIDING ..............................................................................................140
AFDELING 2. VAN GOUDSTANDAARD NAAR VRIJE GELDHOEVEELHEID .............141
§1. BRETTON WOODS .......................................................................................................... 141
§2. DE AFSCHAFFING VAN DE GOUDSTANDAARD............................................................. 142
§3. DE VOLCKERSHOCK (79-89) BRENGT WERELD UITEINDELIJK NAAR LAGE RENTE:
NICE ...................................................................................................................................... 143
AFDELING 3. VAN OVERHEIDSGELEIDE ECONOMIE EN STAKEHOLDERS NAAR
NEO-LIBERALISME EN SHAREHOLDERS ..................................................................144
AFDELING 4. VAN DEMAND NAAR SUPPLY SIDE ECONOMICS:
BEHOEFTEBEVREDIGING NAAR ONBEPERKTE CONSUMPTIE ..............................151
HOOFDSTUK XI. DE EURO EN DE FINANCIËLE CRISIS ....................................153
AFDELING 1. DE EUROPESE MUNTUNIE ...................................................................153
AFDELING 2. DE FINANCIËLE CRISIS ........................................................................154
AFDELING 3. CONCLUSIE ...........................................................................................160
AFDELING 4. LEESTIPS ...............................................................................................161
HOOFDSTUK XII. CHINA: VAN 3DE HOND IN HET KEGELSPEL NAAR STEEDS
MINDER STILLE KROONPRETENDENT ...............................................................161
HOOFDSTUK XIII. DE RECHTSTAAT ....................................................................170
AFDELING 1. INLEIDING ..............................................................................................170
AFDELING 2. BELGIË ...................................................................................................173
§1. DE 19E EEUW .................................................................................................................. 173
§2. DE 20ste EEUW ................................................................................................................. 173
§3. DE 21STE EEUW: EN DE REST? ....................................................................................... 175
§4. PUNTEN TER VERBETERING ......................................................................................... 176
AFDELING 3. DE EUROPESE UNIE .............................................................................178
AFDELING 4. BESLUIT .................................................................................................180
HOOFDSTUK XIII. EXAMENVRAGEN + TABELLEN + BESLUIT .........................182
3
, INLEIDING
Deze grafiek toont aan hoe de energie werd verbruikt in de tijd. Oil
(petroleum) is de dominante energie en is, vandaag de dag, het meest
gebruikte energie. Wat bijzonder is, is dat ondanks de nieuwe duurzame
energie, de fossiele brandstoffen worden nog steeds gebruikt.
Hoe staan we (sta ik) in de wereld?
- Techniek gaat veel sneller gaat dan heel trage biologische
evolutie van mens:
o Zelfredzaamheid? Autonomie?
o Dus technologie gaat veel sneller dan de mens
- Mens en wereld leven op korte termijn (bv. SDG teruggedraaid
in EU):
o Overleving soort, wat zijn de gevolgen voor de Mens?
o SDG= Sustainable Development Goals zoals klimaat.
- Zonder te beseffen hoezeer wij worden ‘bepaald’ door het
verleden.… (bv. Europa ‘is’ zijn geschiedenis)
o Het verleden heeft een groot invloed op ons!
- … en door hun angst voor de toekomst: zullen onze kinderen het
beter/slechter hebben?
- We kunnen ons heel veel vragen stellen. We zitten in een
speciale tijdsperiode met die technologie. Onze
meningen/waarden veranderen, het verleden heeft een impact op
ons en we zijn bang van de toekmost.
Wat heeft impact op ons huidig mensenbeeld en onze actuele
politieke samenleving?
- Veel recente evoluties benadrukken het individualisme (= we zijnn
dus meer en meer egoistisch)
- De internationale context ‘squeez-t’ de natie
4
ECONOMIE EN POLITIEK
INHOUDSOPGAVE
INLEIDING ................................................................................................................. 4
HOOFDSTUK I. LES ANNEES – 1945 – DE ROL VAN DE JURIST ....................... 14
AFDELING 1. INLEIDING ................................................................................................14
AFLEIDING 2. OVERZICHT VAN DE VIER CRUCIALE JAREN .....................................15
§1. HET JAAR 1945 EN DE VAL VAN BERLIJN: WEDERGEBOORTE EN VREDE .................. 15
§2. HET JAAR 1973 EN DE OLIECRISIS: OORLOG, OVERGANG EN PUBERTIJD ................ 19
§3. HET JAAR 1989 EN DE VAL VAN DE MUUR: GROEI, GEVAAR EN
JONGVOLWASSENHEID ......................................................................................................... 20
§4. HET JAAR 2007 EN DE FINANCIËLE MELTDOWN : CRISIS EN ANGST .......................... 22
AFLEIDING 3. DE ROL VAN DE JURIST ........................................................................23
AFDELING 4. VIJF VOORBEELDEN VAN BELANGRIJK (GOED OF SLECHT)
JURISTENWERK .............................................................................................................26
1. DE DUITSE VOLKSVERHUIZING ........................................................................................ 26
2. DE JOODSE KWESTIE ........................................................................................................ 27
3. DE SPLINTSING VAN INDIË EN PAKISTAN IN 1947 ............................................................ 31
4. DE COLLABORATIE (HOOFDZAKELIJK IN BELGIË) ........................................................... 31
5. DE VERANTWOORDELIJKHEID DIE WEEGT OP JONGE JURISTEN: DE CASUSSEN VAN
WEIZSÄCKER EN RONSE....................................................................................................... 35
AFDELING 5. LEESTIPS .................................................................................................35
HOOFDSTUK II. DE TAALKWESTIE EN DE BELGISCHE STAATSINRICHTING
ALS UITVLOEISELS VAN INTERBELLUM EN WOII .............................................. 37
AFDELING 1. DE TAALKWESTIE ...................................................................................37
AFDELING 2. DE KONINGSKWESTIE ............................................................................42
AFDELING 3. DE BELGISCHE STAATSHERVORMINGEN ............................................45
AFDELING 4. LEESTIPS .................................................................................................49
HOOFDSTUK III. NAOORLOGSE “SOCIAALDEMOCRATIE’ EN GESCHIEDENIS
VAN DE SOCIALE ZEKERHEID .............................................................................. 52
HOOFDSTUK IV. DE ‘GEBOORTE’ VAN EUROPA ................................................ 63
AFDELING 1. INLEIDING ................................................................................................63
AFDELING 2. HET EINDE VAN WOII ..............................................................................63
AFDELING 3. NAOORLOGSE POLITIEK .......................................................................66
AFDELING 4. VERDERE GEVOLGEN ............................................................................69
AFDELING 5. VERDE GEBOORTE VAN EUROPA MET KINDERZIEKTES, LANDBOUW
EN STAAL ........................................................................................................................72
AFDELING 6. LEESTIPS .................................................................................................76
HOOFDSTUK V. DE KOUDE OURLOG .................................................................. 78
AFDELING 1. INLEIDING ................................................................................................78
1
, AFDELING 2. DE KOUDE OORLOG EN DE USSR ........................................................79
AFDELING 3. DE SUEZECRISIS EN HONGAARSE OPSTAND .....................................84
AFDELING 4. DE BEGINJARIN ‘60.................................................................................85
AFDELING 5. BESLUIT ...................................................................................................86
AFDELING 6. LEESTIPS .................................................................................................86
HOOFDSTUK VI. DE OLIECRISIS VAN 1973 ......................................................... 89
AFDELING 1. HET JAAR 1973 EN DE OLIECRISIS: OORLOG, OVERGANG EN
PUBERTIJD .....................................................................................................................89
AFDELING 2. HET WAS WEL DEGELIJK OORLOG IN 1973… .....................................90
AFDELING 3. DE YOM KIPPUR OORLOG .....................................................................95
AFDELING 4. DE ENERGIECRISIS .................................................................................96
AFDELING 5. BESLUIT .................................................................................................103
AFDELING 6. LEESTIPS ...............................................................................................104
HOOFDSTUK VII. FUNDAMENTALISME (TOT 2000) ...........................................106
AFDELING 1. VOORAF .................................................................................................106
AFDELING 2. DOELSTELLINGEN ................................................................................107
AFDELING 3. ENKELE FUNDAMENTELE CONCEPTEN OVER FUNDAMENTALISME,
RELIGIE, GEWELD EN TERRORISME .........................................................................108
AFDELING 4. ENKELE NUANCES I.V.M. HEDENDAAGSE FUNDAMENTALISME EN
TERRORISME: CHRISTENEN, MOSLIMS, STAATSTERREUR EN EXTATISCHE
MIDDELEN..................................................................................................................... 110
AFDELING 5. PROTOTYPE: HET FUNDAMENTALISME IN EGYPTE ......................... 112
AFDELING 6. HET FUNDAMENTALISTISCHE JAAR 1979 IN ‘ARABIË’ ..................... 113
AFDELING 7. CONCLUSIES ......................................................................................... 116
AFDELING 8. LEESTIPS ............................................................................................... 116
HOOFDSTUK VIII. TERRORISME VANAF 2000 .................................................... 118
AFDELING 1. OSAMA BIN LADEN EN DE WERELDWIJDE NASLEEP NA 9/11 ......... 118
AFDELING 2. ENKELE LESSEN UIT DE BELGISCHE ERVARING .............................126
§1. HOE GA JE ALS STAAT OM MET DIT SOORT TERREUR?.............................................. 126
§2. MAG DE STAAT NOODTOESTAND UITROEPEN? .......................................................... 128
§3. STRAFFEN....................................................................................................................... 129
§4. LEESTIPS ........................................................................................................................ 129
HOOFDSTUK IX. HET JAAR 1989: DE VAL VAN DE MUUR EN DE IMPLOSIE VAN
DE USSR .................................................................................................................131
AFDELING 1. DE VERDWIJNING VAN EEN STAAT .....................................................131
AFDELING 2. DE JAREN 80 .........................................................................................132
AFDELING 3. DE EERSTE SCHOKKEN NA DE IMPLOSIE .........................................135
AFDELING 4. VOORLOPIGE CONCLUSIE ...................................................................137
AFDELING 5. LEESTIPS ...............................................................................................138
HOOFDSTUK X. DE ECONOMISCH OMMEKEER ................................................140
2
, AFDELING 1. INLEIDING ..............................................................................................140
AFDELING 2. VAN GOUDSTANDAARD NAAR VRIJE GELDHOEVEELHEID .............141
§1. BRETTON WOODS .......................................................................................................... 141
§2. DE AFSCHAFFING VAN DE GOUDSTANDAARD............................................................. 142
§3. DE VOLCKERSHOCK (79-89) BRENGT WERELD UITEINDELIJK NAAR LAGE RENTE:
NICE ...................................................................................................................................... 143
AFDELING 3. VAN OVERHEIDSGELEIDE ECONOMIE EN STAKEHOLDERS NAAR
NEO-LIBERALISME EN SHAREHOLDERS ..................................................................144
AFDELING 4. VAN DEMAND NAAR SUPPLY SIDE ECONOMICS:
BEHOEFTEBEVREDIGING NAAR ONBEPERKTE CONSUMPTIE ..............................151
HOOFDSTUK XI. DE EURO EN DE FINANCIËLE CRISIS ....................................153
AFDELING 1. DE EUROPESE MUNTUNIE ...................................................................153
AFDELING 2. DE FINANCIËLE CRISIS ........................................................................154
AFDELING 3. CONCLUSIE ...........................................................................................160
AFDELING 4. LEESTIPS ...............................................................................................161
HOOFDSTUK XII. CHINA: VAN 3DE HOND IN HET KEGELSPEL NAAR STEEDS
MINDER STILLE KROONPRETENDENT ...............................................................161
HOOFDSTUK XIII. DE RECHTSTAAT ....................................................................170
AFDELING 1. INLEIDING ..............................................................................................170
AFDELING 2. BELGIË ...................................................................................................173
§1. DE 19E EEUW .................................................................................................................. 173
§2. DE 20ste EEUW ................................................................................................................. 173
§3. DE 21STE EEUW: EN DE REST? ....................................................................................... 175
§4. PUNTEN TER VERBETERING ......................................................................................... 176
AFDELING 3. DE EUROPESE UNIE .............................................................................178
AFDELING 4. BESLUIT .................................................................................................180
HOOFDSTUK XIII. EXAMENVRAGEN + TABELLEN + BESLUIT .........................182
3
, INLEIDING
Deze grafiek toont aan hoe de energie werd verbruikt in de tijd. Oil
(petroleum) is de dominante energie en is, vandaag de dag, het meest
gebruikte energie. Wat bijzonder is, is dat ondanks de nieuwe duurzame
energie, de fossiele brandstoffen worden nog steeds gebruikt.
Hoe staan we (sta ik) in de wereld?
- Techniek gaat veel sneller gaat dan heel trage biologische
evolutie van mens:
o Zelfredzaamheid? Autonomie?
o Dus technologie gaat veel sneller dan de mens
- Mens en wereld leven op korte termijn (bv. SDG teruggedraaid
in EU):
o Overleving soort, wat zijn de gevolgen voor de Mens?
o SDG= Sustainable Development Goals zoals klimaat.
- Zonder te beseffen hoezeer wij worden ‘bepaald’ door het
verleden.… (bv. Europa ‘is’ zijn geschiedenis)
o Het verleden heeft een groot invloed op ons!
- … en door hun angst voor de toekomst: zullen onze kinderen het
beter/slechter hebben?
- We kunnen ons heel veel vragen stellen. We zitten in een
speciale tijdsperiode met die technologie. Onze
meningen/waarden veranderen, het verleden heeft een impact op
ons en we zijn bang van de toekmost.
Wat heeft impact op ons huidig mensenbeeld en onze actuele
politieke samenleving?
- Veel recente evoluties benadrukken het individualisme (= we zijnn
dus meer en meer egoistisch)
- De internationale context ‘squeez-t’ de natie
4
