INFECTIEBEHEERSING
HO1: hygiëne in zorginstellingen – infectiepreventie –
Pag.
zorginfecties
HO2: fundamentele concepten in de infectiebeheersing Pag.
HO3: Het ontstaan en het verloop van een infectie:
Pag.
BESMETTINGSCYCLUS
HO4: Afweermechanismen van het menselijke lichaam tegen MO Pag.
HO5: Behandeling van een infectie Pag.
HO6: Algemene voorzorgsmaatregelen, bijkomende
Pag.
voorzorgsmaatregelen en isolatiemaatregelen
HO7: Bacteriologie Pag.
HO8: Virologie Pag.
HO9: Mycologie en parasitologie Pag.
HO10: Reiniging, ontsmetten en steriliseren Pag.
HO11: Linnen en afvalmanagment in de zorg Pag.
HO12: Voedsel Pag.
1
, HYGIËNE IN ZORGINSTELLINGEN – INFECTIEPREVENTIE – ZORGINFECTIES
1 FUNDAMENTELE CONCEPTEN: HYGIËNE EN INFECTIEPREVENTIE
1.1 DEFINITIES
- Hygiëne
o Alle handelingen en handelingswijzen die erop gericht zijn de gezondheid te
bevorderen en te behouden
- Gezondheid
o Door WHO gedefinieerd als een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en
maatschappelijk welzijn
- Hygiëne in zorginstellingen
o Is een accuratere en bredere term dan ziekenhuishygiëne
o Omvat alle hygiënische maatregelen die worden toegepast in diverse
zorgcontexten
Kinderdagverblijven, woon- en zorgcentra, psychiatrische ziekenhuizen, …
o Doel: gezondheid van ZO te waarborgden en schade ten gevolge van het verblijf
in de instelling te voorkomen
- Zorginfectie
o = ziekenhuisinfectie of nosocomiale infectie
o Een infectie die een ZO oploopt tijdens of in aansluiting op een verblijf in een
zorginstelling
o Primaire taak van de ‘dienst ziekenhuishygiëne’ = de preventie van deze
infecties
- Hospitalisme
o Secundaire schade
o Schade die een ZO oploopt als gevolg van het verblijf in een zorginstelling
o Schade die niet zou ontstaan zijn indien de ZO niet was opgenomen
o Zowel op psychosociaal als fysisch vlak
- Infectiepreventie
o Richt zich op hygiëne en de preventie en beheersing van zorginfecties
o Ziekenhuishygiënisten proberen zorginfecties te voorkomen, identificeren en te
bestrijden
- Infectiepreventiemaatregelen
o Alle maatregelen die worden genomen om de verspreiding van MO van een ZO
binnen de zorginstelling te voorkomen
Vb. aseptisch werken, toepassen van voorzorgsmaatregelen, reinigen en
desinfectie, isolatiemaatregelen, …
2
,1.2 FYSIEK EN PSYCHOSOCIAAL HOSPITALISME
Hospitalisme uit zich in verschillende manieren:
- Psychosociale hospitalisme
o Dit treedt op wanneer de opname in een zorginstelling een negatieve impact
heeft op het mentale welzijn van ZO
Vb. oudere persoon die van zijn familie/vrienden wordt geïsoliseerd door het
opgenomen worden in het ziekenhuis => dit kan leiden tot eenzaamheid,
verminderde interesse
- Fysische hospitalisme
o Lichamelijke, materiële en financiële schade die een zorgontvanger kan
ondervinden in een zorginstelling.
o Kan verder onderverdeeld worden in:
Fysisch niet-infectieus hospitalisme
Lichamelijke, materiële en financiële schade die niet direct het gevolg is
van een infectie
- Vb. Een ZO die tijdens zijn verblijf in een woonzorgcentrum valt een
heupfractuur oploopt
Fysisch infectieus hospitalisme
Lichamelijke schade in de vorm van een infectie die in de zorginstelling is
opgelopen
(Zorginfectie)
- Vb. Een patiënt die na een operatie in het ziekenhuis een wondinfectie
ontwikkeld
1.2.1 OEFENINGEN VAN HOSPITALISME: PAGINA 9
1.3 DE 4 MEEST VOORKOMENDE ZORGINFECTIES
- UWI
- LWI
- POWI
- Sepsis
3
, 1.3.1 URINEWEGINFECTIE (UWI)
o Inflammatoire respons in de urinewegen als gevolg van de
aanwezigheid van micro-organismen
Pathofysiolog
Bacteriën zoals Eschericha coli (vaak afkomstig uit de
ie en
darmflora
omschrijving
o Infectie kan zich beperken tot
lagere urinewegen (urethritis, cystitis)
hogere urinewegen (pyelonefritis)
o branderig gevoel bij mictie (dysurie) (pijnlijk gevoel bij plassen)
o veel kleine plasjes (pollakisurie)
o urgente mictiedrang (dringent naar het toilet moeten)
klinische o suprapubische pijn (pijn laag in de buik)
manifestatie o macroscoposche hematurie (zichtbaar bloed in de urine)
s o Bij oudere zorgvragers kunnen er ook atypische sumptomen zijn
(symptomen) Acture verwardheid
Verminderde eetlust
Algemene malaise (algemeen gevoel van ongemak)
Fuctionele achteruitgang
o Koorts kan aanwezig zijn maar niet altijd bij primaire symptomen
Gebruik va verblijfkatheters
Meest significate risicofactor in intramurale setting
Katheterdoorvoor biedt directe toegangsweg voor MO naar de blaas
Vrouwelijk geslacht
Kortere urethra bij vrouwen vergemakkelijkt de opstijging van
Belangrijke bacteriën
risicofactore Diabetes mellitus
n voor Immuunsuppresie en glucosurie kunnen bacteriële groei bevorderen
verpleegkun Urine-incontinentie
digen Chronische blootstelling aan vocht kan de peri-urethrale huis
verweken en de migratie van bacteriën bevorden
Prostatahyperplasie bij mannen
Residu urine in de blaas kan bacteriële proliferatie in de hand werken
Oudere leeftijd
Vermindere immuniteit en comorbiditeiten verhogen de vatbaarheid
Vbn van Minimalisering van kathethergebruik
verpleegkun o Evalueer indicatie voor verblijfkatheter dagelijks, verwijder zo
dige snel mogelijk
interventies o Alternatieven: intermitterende katheterisatie indien gïndiceerd
en Optimale katheterzorg
preventieve o Strikte aseptische techniek bij insertie
acties o Dagelijkse hygiëne van het meatus urethrae met water en
neutrale zeep
o Gesloten drainagesysteem handhaven
o Urineopvangzak onder het niveau van de blaas om reflix te
voorkomen
o Regelmatig lediging van de urineopvangzak
Voldoende hydratatie aanmoedigen
o Dit bevordert de urineproductie en spoelt bacteriën uit de urine
wegen
Correcte perineale hygiëne
o Instrueer zorgvragers om van voor naar achter te reinigen bij
4
HO1: hygiëne in zorginstellingen – infectiepreventie –
Pag.
zorginfecties
HO2: fundamentele concepten in de infectiebeheersing Pag.
HO3: Het ontstaan en het verloop van een infectie:
Pag.
BESMETTINGSCYCLUS
HO4: Afweermechanismen van het menselijke lichaam tegen MO Pag.
HO5: Behandeling van een infectie Pag.
HO6: Algemene voorzorgsmaatregelen, bijkomende
Pag.
voorzorgsmaatregelen en isolatiemaatregelen
HO7: Bacteriologie Pag.
HO8: Virologie Pag.
HO9: Mycologie en parasitologie Pag.
HO10: Reiniging, ontsmetten en steriliseren Pag.
HO11: Linnen en afvalmanagment in de zorg Pag.
HO12: Voedsel Pag.
1
, HYGIËNE IN ZORGINSTELLINGEN – INFECTIEPREVENTIE – ZORGINFECTIES
1 FUNDAMENTELE CONCEPTEN: HYGIËNE EN INFECTIEPREVENTIE
1.1 DEFINITIES
- Hygiëne
o Alle handelingen en handelingswijzen die erop gericht zijn de gezondheid te
bevorderen en te behouden
- Gezondheid
o Door WHO gedefinieerd als een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en
maatschappelijk welzijn
- Hygiëne in zorginstellingen
o Is een accuratere en bredere term dan ziekenhuishygiëne
o Omvat alle hygiënische maatregelen die worden toegepast in diverse
zorgcontexten
Kinderdagverblijven, woon- en zorgcentra, psychiatrische ziekenhuizen, …
o Doel: gezondheid van ZO te waarborgden en schade ten gevolge van het verblijf
in de instelling te voorkomen
- Zorginfectie
o = ziekenhuisinfectie of nosocomiale infectie
o Een infectie die een ZO oploopt tijdens of in aansluiting op een verblijf in een
zorginstelling
o Primaire taak van de ‘dienst ziekenhuishygiëne’ = de preventie van deze
infecties
- Hospitalisme
o Secundaire schade
o Schade die een ZO oploopt als gevolg van het verblijf in een zorginstelling
o Schade die niet zou ontstaan zijn indien de ZO niet was opgenomen
o Zowel op psychosociaal als fysisch vlak
- Infectiepreventie
o Richt zich op hygiëne en de preventie en beheersing van zorginfecties
o Ziekenhuishygiënisten proberen zorginfecties te voorkomen, identificeren en te
bestrijden
- Infectiepreventiemaatregelen
o Alle maatregelen die worden genomen om de verspreiding van MO van een ZO
binnen de zorginstelling te voorkomen
Vb. aseptisch werken, toepassen van voorzorgsmaatregelen, reinigen en
desinfectie, isolatiemaatregelen, …
2
,1.2 FYSIEK EN PSYCHOSOCIAAL HOSPITALISME
Hospitalisme uit zich in verschillende manieren:
- Psychosociale hospitalisme
o Dit treedt op wanneer de opname in een zorginstelling een negatieve impact
heeft op het mentale welzijn van ZO
Vb. oudere persoon die van zijn familie/vrienden wordt geïsoliseerd door het
opgenomen worden in het ziekenhuis => dit kan leiden tot eenzaamheid,
verminderde interesse
- Fysische hospitalisme
o Lichamelijke, materiële en financiële schade die een zorgontvanger kan
ondervinden in een zorginstelling.
o Kan verder onderverdeeld worden in:
Fysisch niet-infectieus hospitalisme
Lichamelijke, materiële en financiële schade die niet direct het gevolg is
van een infectie
- Vb. Een ZO die tijdens zijn verblijf in een woonzorgcentrum valt een
heupfractuur oploopt
Fysisch infectieus hospitalisme
Lichamelijke schade in de vorm van een infectie die in de zorginstelling is
opgelopen
(Zorginfectie)
- Vb. Een patiënt die na een operatie in het ziekenhuis een wondinfectie
ontwikkeld
1.2.1 OEFENINGEN VAN HOSPITALISME: PAGINA 9
1.3 DE 4 MEEST VOORKOMENDE ZORGINFECTIES
- UWI
- LWI
- POWI
- Sepsis
3
, 1.3.1 URINEWEGINFECTIE (UWI)
o Inflammatoire respons in de urinewegen als gevolg van de
aanwezigheid van micro-organismen
Pathofysiolog
Bacteriën zoals Eschericha coli (vaak afkomstig uit de
ie en
darmflora
omschrijving
o Infectie kan zich beperken tot
lagere urinewegen (urethritis, cystitis)
hogere urinewegen (pyelonefritis)
o branderig gevoel bij mictie (dysurie) (pijnlijk gevoel bij plassen)
o veel kleine plasjes (pollakisurie)
o urgente mictiedrang (dringent naar het toilet moeten)
klinische o suprapubische pijn (pijn laag in de buik)
manifestatie o macroscoposche hematurie (zichtbaar bloed in de urine)
s o Bij oudere zorgvragers kunnen er ook atypische sumptomen zijn
(symptomen) Acture verwardheid
Verminderde eetlust
Algemene malaise (algemeen gevoel van ongemak)
Fuctionele achteruitgang
o Koorts kan aanwezig zijn maar niet altijd bij primaire symptomen
Gebruik va verblijfkatheters
Meest significate risicofactor in intramurale setting
Katheterdoorvoor biedt directe toegangsweg voor MO naar de blaas
Vrouwelijk geslacht
Kortere urethra bij vrouwen vergemakkelijkt de opstijging van
Belangrijke bacteriën
risicofactore Diabetes mellitus
n voor Immuunsuppresie en glucosurie kunnen bacteriële groei bevorderen
verpleegkun Urine-incontinentie
digen Chronische blootstelling aan vocht kan de peri-urethrale huis
verweken en de migratie van bacteriën bevorden
Prostatahyperplasie bij mannen
Residu urine in de blaas kan bacteriële proliferatie in de hand werken
Oudere leeftijd
Vermindere immuniteit en comorbiditeiten verhogen de vatbaarheid
Vbn van Minimalisering van kathethergebruik
verpleegkun o Evalueer indicatie voor verblijfkatheter dagelijks, verwijder zo
dige snel mogelijk
interventies o Alternatieven: intermitterende katheterisatie indien gïndiceerd
en Optimale katheterzorg
preventieve o Strikte aseptische techniek bij insertie
acties o Dagelijkse hygiëne van het meatus urethrae met water en
neutrale zeep
o Gesloten drainagesysteem handhaven
o Urineopvangzak onder het niveau van de blaas om reflix te
voorkomen
o Regelmatig lediging van de urineopvangzak
Voldoende hydratatie aanmoedigen
o Dit bevordert de urineproductie en spoelt bacteriën uit de urine
wegen
Correcte perineale hygiëne
o Instrueer zorgvragers om van voor naar achter te reinigen bij
4
