Didactiek 1.2.
Hoofdstuk 1: De leraar als didacticus: didactische principes bij aanbod en dagschema
1. Wat?
Didactische principes zijn grondbeginselen of algemene voorschriften in verband met didactisch
handelen.
Grondbeginselen:
- Zeer algemene principes die men moet gebruiken bij het uitwerken van een BC, activiteit of
aanbod.
- Rekening moet mee houden bij het bepalen van doelstellingen, didactische werkvormen,
leerinhouden, media en evaluatie
Didactisch handelen:
- Proces van begeleiden en leiden van de ontwikkeling van de kleuters
2. Didactische principes
1. Belangstelling
2. Motivatie
3. Aanschouwelijkheid
4. Impressie, expressie en inoefenen
5. Activiteit
6. Structuur
7. Variatie
8. Geleidelijkheid
9. Differentiatie
10. Flexibiliteit en soepelheid
2.1. Belangstellingsprincipes
Het moet aansluiten bij de beginsituatie van:
- De kleuters
- De klas
- De school
- De omgeving van de school
2.2. Motivatieprincipe
Als kinderen gemotiveerd zijn versnelt en versterkt dit het leerproces.
Motivatie kan op 2 manieren:
1) Intrinsiek = omdat je het zelf graag wilt
2) Extrinsiek = omdat er een beloning aan vasthangt.
Intrinsieke motivatie leidt tot de beste resultaten dus zet hier du op in.
, Je kan dat doen door onderwerpen, activiteiten, aanbod relevant te maken voor de
kinderen.
Hoe motiveren?
- De rode draad
o Door doelen, activiteiten en een bepaald aanbod aan elkaar te verbinden, leer je de
kleuters verbanden te leggen en kunnen kinderen gemakkelijker transfer maken naar
andere situaties.
- Start en slotmoment voor BC en dag
o Vooraf nagaan wat de kleuters al weten van een bepaald BC
o Kleuters warm maken voor wat er gaat komen
o Hoe BC afsluiten? Met kleuters samen ergens naar toe leven.
- Activiteiten en materialen aanbod
o Trek aandacht van de kleuters
o Wek interesse
o Motiveren om goed op te letten
2.3. Aanschouwelijkheidsprincipe
Inzichtelijk leren vertrekt vanuit de concrete realiteit.
Leren dat gebeurt via alle zintuigen verloopt veel gerichter, wordt langer onthouden en beklijft meer.
Gebruik dus zoveel mogelijk concrete, levensechte materialen in de klas
o Lukt dit niet bijvoorbeeld bij olifanten zorg dan voor filmmateriaal
2.4. Impressie, expressie en inoefenen
Impressie: alles wat je heeft geraakt, wat je met grote betrokkenheid ondergaan hebt, wat jouw
zintuigen tot het uiterste heeft geprikkeld, wat je als een ontdekking hebt waargenomen, …
Expressie: de opgedane indrukken naar buiten brengen door ze ‘extern’ te ‘representeren’ door
gebruik te maken van hulpmiddelen, instrumenten, een medium.
Twee belangrijke ordeningsprincipes op basis waarvan activiteiten in dagschema staan:
• Van impressie naar expressie
• Eerst konijn waarnemen en nadien een konijn knutselen
, • Van impressie naar inoefenen
• Eerst schoenen met verschillende sluitingen waarnemen om nadien de sluitingen in
te oefenenen
2 soorten impressie:
1) Rechtstreekse: het object is 3D aanwezig
2) Onrechtstreeks: indrukken opdoen via prenten, filmmateriaal
2.5. Activiteitsprincipe
Jonge kinderen hebben een grote activiteitsdrang.
situaties creëren waarin we hun spel en hun activiteit stimuleren
o Kleuters gaan zelf aan het werk
o Ze doen dat op een intensieve manier
2.6. Structuur: herkenningspunten
Zorg voor een minimum aan duidelijk.
- Door afspraken te maken
- Door complexiteit van volle werkelijkheid reduceren tot iets beheersbaars
- Ruimte scheppen voor vastzetten, integreren, verwerken van opgedane ervaringen
Duidelijke structuur aanbieden door herkenningspunten:
- Vast dagschema rituele tijdsindeling
- Stiltemomenten
- Keuzemomenten
- Herhaling
2.7. Variatieprincipe
Zorg voor afwisseling in:
- Leergebied
- Werkvorm
- Inspanning en ontspanning
2.8. Geleidelijkheidsprincipe
Je zorgt voor gradatie in jouw activiteiten.
Er zijn hierbij 4 aspecten:
1) Van concreet naar abstract
2) Van gemakkelijk naar moeilijk
3) Van bekend naar nieuw
Hoofdstuk 1: De leraar als didacticus: didactische principes bij aanbod en dagschema
1. Wat?
Didactische principes zijn grondbeginselen of algemene voorschriften in verband met didactisch
handelen.
Grondbeginselen:
- Zeer algemene principes die men moet gebruiken bij het uitwerken van een BC, activiteit of
aanbod.
- Rekening moet mee houden bij het bepalen van doelstellingen, didactische werkvormen,
leerinhouden, media en evaluatie
Didactisch handelen:
- Proces van begeleiden en leiden van de ontwikkeling van de kleuters
2. Didactische principes
1. Belangstelling
2. Motivatie
3. Aanschouwelijkheid
4. Impressie, expressie en inoefenen
5. Activiteit
6. Structuur
7. Variatie
8. Geleidelijkheid
9. Differentiatie
10. Flexibiliteit en soepelheid
2.1. Belangstellingsprincipes
Het moet aansluiten bij de beginsituatie van:
- De kleuters
- De klas
- De school
- De omgeving van de school
2.2. Motivatieprincipe
Als kinderen gemotiveerd zijn versnelt en versterkt dit het leerproces.
Motivatie kan op 2 manieren:
1) Intrinsiek = omdat je het zelf graag wilt
2) Extrinsiek = omdat er een beloning aan vasthangt.
Intrinsieke motivatie leidt tot de beste resultaten dus zet hier du op in.
, Je kan dat doen door onderwerpen, activiteiten, aanbod relevant te maken voor de
kinderen.
Hoe motiveren?
- De rode draad
o Door doelen, activiteiten en een bepaald aanbod aan elkaar te verbinden, leer je de
kleuters verbanden te leggen en kunnen kinderen gemakkelijker transfer maken naar
andere situaties.
- Start en slotmoment voor BC en dag
o Vooraf nagaan wat de kleuters al weten van een bepaald BC
o Kleuters warm maken voor wat er gaat komen
o Hoe BC afsluiten? Met kleuters samen ergens naar toe leven.
- Activiteiten en materialen aanbod
o Trek aandacht van de kleuters
o Wek interesse
o Motiveren om goed op te letten
2.3. Aanschouwelijkheidsprincipe
Inzichtelijk leren vertrekt vanuit de concrete realiteit.
Leren dat gebeurt via alle zintuigen verloopt veel gerichter, wordt langer onthouden en beklijft meer.
Gebruik dus zoveel mogelijk concrete, levensechte materialen in de klas
o Lukt dit niet bijvoorbeeld bij olifanten zorg dan voor filmmateriaal
2.4. Impressie, expressie en inoefenen
Impressie: alles wat je heeft geraakt, wat je met grote betrokkenheid ondergaan hebt, wat jouw
zintuigen tot het uiterste heeft geprikkeld, wat je als een ontdekking hebt waargenomen, …
Expressie: de opgedane indrukken naar buiten brengen door ze ‘extern’ te ‘representeren’ door
gebruik te maken van hulpmiddelen, instrumenten, een medium.
Twee belangrijke ordeningsprincipes op basis waarvan activiteiten in dagschema staan:
• Van impressie naar expressie
• Eerst konijn waarnemen en nadien een konijn knutselen
, • Van impressie naar inoefenen
• Eerst schoenen met verschillende sluitingen waarnemen om nadien de sluitingen in
te oefenenen
2 soorten impressie:
1) Rechtstreekse: het object is 3D aanwezig
2) Onrechtstreeks: indrukken opdoen via prenten, filmmateriaal
2.5. Activiteitsprincipe
Jonge kinderen hebben een grote activiteitsdrang.
situaties creëren waarin we hun spel en hun activiteit stimuleren
o Kleuters gaan zelf aan het werk
o Ze doen dat op een intensieve manier
2.6. Structuur: herkenningspunten
Zorg voor een minimum aan duidelijk.
- Door afspraken te maken
- Door complexiteit van volle werkelijkheid reduceren tot iets beheersbaars
- Ruimte scheppen voor vastzetten, integreren, verwerken van opgedane ervaringen
Duidelijke structuur aanbieden door herkenningspunten:
- Vast dagschema rituele tijdsindeling
- Stiltemomenten
- Keuzemomenten
- Herhaling
2.7. Variatieprincipe
Zorg voor afwisseling in:
- Leergebied
- Werkvorm
- Inspanning en ontspanning
2.8. Geleidelijkheidsprincipe
Je zorgt voor gradatie in jouw activiteiten.
Er zijn hierbij 4 aspecten:
1) Van concreet naar abstract
2) Van gemakkelijk naar moeilijk
3) Van bekend naar nieuw
