Samenvatting Verwikkelingen In Het Kraambed: psychosociale aspecten

Psychosociale aspecten

1. Psychische klachten in het peripartum
1.1 Inleiding

Waarom is PP zo een speciale periode?
 Een kind op de wereld zetten is een complexe gebeurtenis
 Postnatale psychiatrische morbiditeit is een frequent voorkomende en mogelijk serieuze
complicatie
 Postnatale angst- en stemmingsstoornissen zijn het meest frequent
 Ze brengen de normale hechtingsrelatie tussen moeder en kind danig in de war (1 ste 6 mnd
cruciaal voor pasgeborene opv hechting)
 Daardoor hebben ze een serieuze impact op het leven van de moeder, maar zeker ook van het
kind

 Verschillen op vlak van timing met andere aandoeningen (eerste 4-12 weken na de bevalling)


1.2 Belangrijkste soorten

 Postnatale blues (30-75%)
 Postnatale depressie (10-15%)
 Postnatale angst- en stress-stoornissen
 Postnatale psychose (0,1-0,2%)
 Moeder-kind hechtingsproblemen (4,3%)
 12,5% van alle psychiatrische opnames van vrouwen vinden plaats gedurende de postpartum
periode (Duffy, 1983)


1.3 Prevalentie

 Zelfrapportage-instrumenten spreken van 27,5 tot 45%
 Gestructureerde diagnostische interviews tonen cijfers van 8.7 tot 18%
 Spaanse studie:
 Op 6 weken postnataal prevalentie van PND 18,1% en 2% voldeden aan criteria voor
meerdere stoornissen
 Stemmingsstoornissen meest prevalent (9,8%)
 Aanpassingsstoornissen (4,3%)
 Angststoornissen (4%)


1.4 Postpartale Blues ‘kraamtranen’

 Lichte dysfore stemmingsstoornissen
 Treedt normaal op binnen de eerste week na de bevalling
 Prevalentie: 30-80% (mede afhankelijk van de pariteit)
 Mild van aard en duurt maar enkele dagen
 Kan wel ontaarden in een postpartale depressie: DUS opvolgen

 Normaal fysiologisch gebeuren, grote schommelingen in concentraties vrouwelijk hormoon



1

,  Symptomen: emotionele labiliteit, huilen, irritaties, moeheid, gevoelens van inadequaatheid,
onzekerheid

 Zorg voor baby verloopt OK, hopeloosheid- en waardeloosheidsgevoelens staan niet echt
op de voorgrond (wel bij postnatale depressie)
 Geen SI (suïcidale icenatie)  denken niet aan zelfmoord


2. Post natale depressie
2.1 Verschil met postnatale blues?

 EPDS = Edinbourg Postnatal Depression Scale (vragenlijst)
 Gevoel van waardeloosheid en hopeloosheid staan op voorgrond
 Differentiaal diagnose
 Postpartale blues: prevalentie 50-80%, voorbijgaande emotionele labiliteit in de
eerste week na de bevalling

 Postpartale psychose: prevalentie ongeveer 1/2000 bevallingen; acuut begin van
een manische of depressieve psychose vlak na de bevalling


2.2 Wat is het?

 Verschilt niet of nauwelijks van een depressie bij mannen of niet-zwangere vrouwen
 Toch een aantal typische kenmerken:
 Onderdiagnostiek
 Medicamenteuze behandeling?
 Negatieve effecten op het ontwikkelende kind
 Moeilijk bespreekbaar omwille van stigma

 DSM: start binnen 4-6 weken na de bevalling
 ICD-10: start binnen 6 weken
 Begin 6 maanden of later wordt in de kliniek ook gecatalogiseerd als postpartum depressie
 Symptomen (vooral):
 Gevoelens van waardeloosheid en hopeloosheid
 Vroegtijdig ontwaken (voor de baby)
 Suïcidale gedachten of gedachten de baby iets aan te doen




2

, 2.3 Prevalentie
 Meta-analyse (59 studies, n=12810): 13% binnen de eerste paar maanden


2.4 Etiologie

 De psychosociale impact van een geboorte en het moederschap is een potentiële risicofactor
voor het ontwikkelen van een depressie

 Een “non-specifieke trigger” uit een waaier van potentiële invloeden waarvan de aard nog
niet gekend is

 Samenspel van psycho-, sociale en biologische factoren
 Hormonen geven geen sluitende verklaring


2.5 Prepartum risicofactoren
 Eerdere depressie (of andere psychiatrische problematiek(en) in voorgeschiedenis
 Recente stressvolle life-events
 Depressieve klachten gedurende de zwangerschap
 Slechte fysieke gezondheidstoestand
 Gebrek aan sociale steun tijdens zwangerschap (vnl van de partner), ...
 Psychosociale kwetsbaarheid met partum als 'trigger'/'stressor' (dwangmatige stoornissen)


2.6 Postpartum risicofactoren
 Pychosociale
 Interpersoonlijke relaties en sociale steun
 Stressvolle gebeurtenissen (doe ik het goed? Zorgen over het kind)
 Psychopathologische en persoonsgebonden factoren (vrouw die hoge angstniveaus
rapporteren tijdens zwangerschap  eerdere psychiatrische klachten)

 Obstetrische en gynaecologische factoren
 Biologische factoren (bepaalde hormonen verantwoordelijk?)

 ‘traumatische’ geboorte (complicaties)
 lastige’ babies
 Ernstige ‘blues’
 Slechte fysieke gezondheidstoestand van M pp
 Tekort aan praktische en emotionele steun pp
 Beperken predictieve waarde van antepartum predictoren

 EXTRA
 Meer dan 70 risicofactoren geïdentificeerd
 Clusters:
o Verleden persoonlijke en familiale belasting van mentale stoornissen
o Verleden en huidige socio-economische factoren
o Verstoorde familiale relaties en relaties met de onmiddellijke omgeving
o Zwangerschapscomplicaties, complicaties tijdens de bevalling
o Baby gerelateerde factoren
o Hormonale, biologische, genetische en culturele factoren

3