Samenvatting KTH 2 didactiek - 2026

KTH didactiek
Bewegingsvormen, spelvormen & oefenvormen

Kine = beweging  beweging aanleren aan anderen



Bewegingsvormen

= basisvormen van bewegen die vaak aansluiten bij natuurlijke bewegingen

 Ontwikkeling motorische vaardigheden

Bv. lopen, springen, kruipen, klimmen, rollen,…

Spelvormen

= activiteiten met speels karakter, regels, competitie of samenwerking

 Plezier, sociale interactie & cognitieve uitdaging naast fysieke activiteit

Bv. tikkertje, balspelen, estafettes, bewegingsspel

Oefenvormen

= gestructureerde oefeningen met specifiek trainings- / revalidatiedoel

 Verbeteren kracht, leningheid, coördinatie of herstel van functies

Bv. squats, rekoefeningen, core stability, evenwichtsoefeningen



Bewegingsvormen

 Bewegen met vaak herkenbare structuur
 Gebaseerd op natuurlijke bewegingen
 In sport, spel of therapie
 Basisbewging die in versch. contexten kan worden toegepast
 Bv. Lopen, springen, klimmen, zwemmen, balanceren, werpen & vangen

Spelvormen

 Bruikbaar middek in educatie, recreatie & revalidatie
 Groot gamma aan menselijke vermogens wordt aangesproken
 Integrale individu (= mens als geheel) (motorische & mentale functies aangesproken)
 Bv. tactiek, nadenken, socio-affectief, samenwerken

Waarom?

- Hoge motivatiewaarde
- Groepsgebeuren
- Om zichzelf & eigen mogelijkheden te verkennen

Betekenis spel

- Play
- Existentieel levensfenomeen
- Middel om vrij te zijn
- Komt tot stand door innerlijke motivering
- Geëxperimenteerd met wereld rondom
- Middel om te leren
- Vergelijkbaar met het leven ‘geen vast script’

, - Experimenteren met identiteit (andere rollen aannemen, falen zonder gevolgen)
- Game
- Aan zakelijke regels onderworpen
- Regelmatig voorkomen
- Spelvorm krijgt zelfstandigheid toegemeten
- Onder ongeveer dezelfde spelregels gereglementeerd
- Match
- Competitief spel
- Georganiseerde wedstrijd
- Tegenstanders
- Vastgelegde regels
- Winnen of resultaat vaststellen
- Mogelijkheid om vergelijkingen te maken met objectieve standaard (records)
- Partijen bekampen elkaar op zelfde ogenblik vs. niet op zelfde moment
Bv. scorebord vs. schaken
- Gepaard met verwerven van sociale & morele waarden
- Spelregels hebben constituerende functie
= zonder regels hebben schaakstukken geen betekenis

Versch. wetenschapsdisciplines

- Psychotherapie: therapeutische werking in behandeling van gedrags- of
ontwikkelingsstoornissen
- Sociologie: socialisatieproces (sociaal ritueel, rol van spel in samenleven & cultuur, sociale
patronen in maatschappij)
- Antropologie: verbanden tss spel in versch. culturen
- Ontwikkelingspsychologie: als middel voor cognitieve, emotionele & sociale ontwikkeling
- Didactiek / pedagogiek: bewegingsopvoeding, leerstrategie

Condities

- Leerstoornis  langer doen om spel te leren
- Ouderen  problemen met fysieke / cognitieve belasting



Evaluatie  doelstellingen formuleren  middelen

Spellen aangepast aan mogelijkheden individu

 Belangrijk voor pos beïnvloeding zelfbeeld, ontwikkelen attitude t.o.v. fysieke activiteit



Oefenvormen

 Concrete oefeningen om beweegvorm te trainen of doel te bereiken
 Gestructureerd & doelgericht
 Praktische toepassing v/e beweegvorm, vaak met specifieke intensiteit, duur of techniek
 Bv. lopen, springen, balanceren, werpen, kracht, lenigheid

Doelstellingen

- Motorische eigenschapppen: basismotorisch, psychomotorisch, perceptueel-motorisch
- Cognitieve vaardigheden: tactisch, niet-tactisch
- Socio-affectieve vaardigheden

Didactiek

= analyseren, voorbereiden, uitvoeren & evalueren

Analyseren

, Beginsituatie inschatten & vastleggen
Voorbereiden
Les vormgeven rekening houdende met eindtermen / (sub)doelstellingen
Differentiëren
Opstelling, materiaal, plan, aanpak, lesopbouw
Uitvoeren
…
Evalueren
Waarover tevreden
Reflectie, jezelf bijsturen


Didactische model: 5 bouwstenen



Methodiek

Systematische aanpak / werkwijze om bepaald doel te bereiken

= manier waarop je leerproces, oefening / behandeling organiseert & uitvoert (incl. stappen,
principes & keuzes)

Kenmerken:

- Doelgericht: afgestemd op het leer- of behandeldoel
- Systematisch: volgt een logische opbouw (eenvoudig  complex, bekend  onbekend)
- Didactisch onderbouwd: houdt rekening met leerprincipes (herhaling, variatie, feedback)
- Contextgebonden: aangepast aan doelgroep, situatie & beschikbare middelen



Bv. sportonderwijs

- Eerst basisbeweging, daarna combineren met andere vaardigheden
- Versch. oefeningen op versch. plekken

Bv. in kinesitherapie

- Oefeningen die lijken op dagelijkse bewegingen
- Opeenvolgende oefeningen met korte rustpauzes

Bv. in groepslessen

- Leren door spel & competitie
- Samenwerken om doel te bereiken