Inhoudsopgave
Sessie 1 – inleidende kadering........................................................................2
1. Macro-economische omgeving................................................................................3
2. Veranderingen in de omgeving................................................................................4
3. Onzekerheid v omgevingsfactoren – economisch voorspellen.................................7
Sessie 2: Internationale handel en de economie.............................................14
1. Het belang van internationale handel...................................................................14
2. Macro-economisch evenwicht met vrije invoer en uitvoer.....................................17
3. Verklaringen voor internationale handel................................................................19
4. Globalisering en de toename van de wereldhandel...............................................24
5. Vrije handel versus protectionisme: welvaartseffecten.........................................27
6. Cases: brexit, handelsoorlog VS-China, sancties tegen Rusland............................28
Sessie 3 – het internationaal monetair stelsel................................................30
1. De betalingsbalans................................................................................................ 30
2. Wisselkoers en wisselmarkt...................................................................................34
3. Internationale monetaire stelsel (IMS)...................................................................37
4. Economische en monetaire unie Europa 1999.......................................................39
5. Financieel-economische crisis 2007-2012.............................................................42
6. Naar een nieuwe monetaire wereldorde?..............................................................45
Sessie 4 – Europese economische integratie..................................................49
1. Geschiedenis van de Europese economische integratie in een notendop.............49
2. De EMU & de euro................................................................................................. 51
3. SWOT-analyse van de Europese (Monetaire) Unie.................................................57
4. Recente ontwikkelingen van europa......................................................................62
Sessie 5 – Actuele internationale economische situatie..................................66
1. Veranderingen in de macro-economische omgeving.............................................67
2. Conjunctuur analyse en voorspellen in onzekere tijden.........................................67
1
,Sessie 1 – inleidende kadering
Waarover gaat het? Waarom belangrijk?
“De macro-economische (internationale) omgeving”
- “The Trump administration represents a marked change acreoos many
dimensions, including policy on trade, regulation, the energy transition and
geopolitics, which creates significant uncertainty and has implications for
economies across the world.”
- “As the Russia-Ukraine war continues into its fourth year, market hopes of
a successful ceasefire agreement are high, but many pitfalls and risks
abound that could dramatically alter the trajectory of the conflict”
- “From one day to the other, the situation dramatically, and our projections,
the measure of underlying inflation, the price of energy, you know, you just
name it, risks are all over the place”
- De (internationale) omgeving wordt alsmaar meer VUCA – een acroniem
dat staat voor Volatile (volatiel), Uncertain (onzeker), Complex (complex)
en Amiguous (vaag) – te wijten aan de toenemende snelheid waarmee de
dingen rondom ons veranderen.
- Omgevingsfactoren bepalen de context waarin de verschillende
‘economische agenten’ (bedrijven, huishoudens, OVH) zich gedragen en
beslissingen nemen op zowel KT en LT (bv. of bedrijven al dan niet zullen
investeren, jobs creëren of nr het buitenland trekken).
- Belangrijk omdat die omgeving sterk mee bepalend is vr de (toekomstige)
macro-economische groei en algemene welvaart vd bevolking
- Concreet en praktisch: naast belangrijke inzichten (theorieën en
concepten, bv. inzake internationale handel, betalingsbalans,
muntdepreciatie,…) ook een kritische reflectie hierover en toegepast op de
actuele situatie
- Invulling is voornamelijk macro-economisch (<-> deel 1 vd cursus)
2
,1. Macro-economische omgeving
1.1. De basics
- De macro-omgeving is de resultante v/h interactief gedrag v
‘nutsmaximaliserende’ economische agenten
- Nut (‘utility’):
wat bedoelen we?
o Materiële welvaart (prosperity)?
Maximaliseer bbp per capita => economische groei
o Welzijn en geluk (human well-being & happiness)?
Development indicators, veiligheid, gelijkheid, vrijheid,
gezondheid…
- Thomas Malthus
o Treatise on the Principle of Population (1798)
“global population will eventually overwelm food supplies”
- 1800 industriële Revolutie
o Widespread substitution of manual labour by machinery
- Proces van globalisering
- GDP per capita = economic prosperity ≠ human well-being
- Easterlin paradox: “Over time happiness does not trend upward as
income continues to grow”
- Materiële welvaart is afgelopen jaren sterk toegenomen, toch zie je dat de
meting vh geluksgevoel een eerder stabiel/ licht dalen verloop kent
3
, Bbp per capita laag
doorgaans lage meting v geluksgevoel
- Er bestaat geen goed verband over de landen heen MAAR als je kijkt nr
ontwikkelde landen (kleine cirkel: materiële welvaart gaat vaak samen met
hoger geluksgevoel
- Over het algemeen een vrij hoge correlatie (behalve ondersten)
2. Veranderingen in de omgeving
Panta Rhei: “alles stroomt” of “de wereld is voortdurend in verandering”
- Economische vs. niet- economische omgevingsfactoren
o Economisch: concurrentie (monopolie, perfecte concurrentie),
buitenlandse vraag…
o Niet-economisch: milieu, technologie, demografie, politiek, het weer
- Exogene vs. endogene omgevingsfactoren
o Exogeen (autonoom, waar je geen directe grip op hebt): politieke
beslissingen…
o Endogeen (afhankelijk v andere variabelen): consumptie,
investeringen…
- Interne vs. externe omgevingsfactoren
o Intern: binnenlandse politiek (wetgeving, regulering), vakbonden…
o Extern (buitenland): beslissingen ECB, Europese regelgeving,
energieprijzen…
België is erg afhankelijk van buitenlandse vraag
Beïnvloedt sterk Belgische economische omgeving <-> grote
landen hebben dit minder
Schokken
- Geconcentreerde, heftige gebeurtenis die economie +/- beïnvloedt
- Veelal veranderingen in exogene factoren (vaak ook buiten economie)
- Veeleer op KT, meestal onverwacht en niet voorspelbaar
4
Sessie 1 – inleidende kadering........................................................................2
1. Macro-economische omgeving................................................................................3
2. Veranderingen in de omgeving................................................................................4
3. Onzekerheid v omgevingsfactoren – economisch voorspellen.................................7
Sessie 2: Internationale handel en de economie.............................................14
1. Het belang van internationale handel...................................................................14
2. Macro-economisch evenwicht met vrije invoer en uitvoer.....................................17
3. Verklaringen voor internationale handel................................................................19
4. Globalisering en de toename van de wereldhandel...............................................24
5. Vrije handel versus protectionisme: welvaartseffecten.........................................27
6. Cases: brexit, handelsoorlog VS-China, sancties tegen Rusland............................28
Sessie 3 – het internationaal monetair stelsel................................................30
1. De betalingsbalans................................................................................................ 30
2. Wisselkoers en wisselmarkt...................................................................................34
3. Internationale monetaire stelsel (IMS)...................................................................37
4. Economische en monetaire unie Europa 1999.......................................................39
5. Financieel-economische crisis 2007-2012.............................................................42
6. Naar een nieuwe monetaire wereldorde?..............................................................45
Sessie 4 – Europese economische integratie..................................................49
1. Geschiedenis van de Europese economische integratie in een notendop.............49
2. De EMU & de euro................................................................................................. 51
3. SWOT-analyse van de Europese (Monetaire) Unie.................................................57
4. Recente ontwikkelingen van europa......................................................................62
Sessie 5 – Actuele internationale economische situatie..................................66
1. Veranderingen in de macro-economische omgeving.............................................67
2. Conjunctuur analyse en voorspellen in onzekere tijden.........................................67
1
,Sessie 1 – inleidende kadering
Waarover gaat het? Waarom belangrijk?
“De macro-economische (internationale) omgeving”
- “The Trump administration represents a marked change acreoos many
dimensions, including policy on trade, regulation, the energy transition and
geopolitics, which creates significant uncertainty and has implications for
economies across the world.”
- “As the Russia-Ukraine war continues into its fourth year, market hopes of
a successful ceasefire agreement are high, but many pitfalls and risks
abound that could dramatically alter the trajectory of the conflict”
- “From one day to the other, the situation dramatically, and our projections,
the measure of underlying inflation, the price of energy, you know, you just
name it, risks are all over the place”
- De (internationale) omgeving wordt alsmaar meer VUCA – een acroniem
dat staat voor Volatile (volatiel), Uncertain (onzeker), Complex (complex)
en Amiguous (vaag) – te wijten aan de toenemende snelheid waarmee de
dingen rondom ons veranderen.
- Omgevingsfactoren bepalen de context waarin de verschillende
‘economische agenten’ (bedrijven, huishoudens, OVH) zich gedragen en
beslissingen nemen op zowel KT en LT (bv. of bedrijven al dan niet zullen
investeren, jobs creëren of nr het buitenland trekken).
- Belangrijk omdat die omgeving sterk mee bepalend is vr de (toekomstige)
macro-economische groei en algemene welvaart vd bevolking
- Concreet en praktisch: naast belangrijke inzichten (theorieën en
concepten, bv. inzake internationale handel, betalingsbalans,
muntdepreciatie,…) ook een kritische reflectie hierover en toegepast op de
actuele situatie
- Invulling is voornamelijk macro-economisch (<-> deel 1 vd cursus)
2
,1. Macro-economische omgeving
1.1. De basics
- De macro-omgeving is de resultante v/h interactief gedrag v
‘nutsmaximaliserende’ economische agenten
- Nut (‘utility’):
wat bedoelen we?
o Materiële welvaart (prosperity)?
Maximaliseer bbp per capita => economische groei
o Welzijn en geluk (human well-being & happiness)?
Development indicators, veiligheid, gelijkheid, vrijheid,
gezondheid…
- Thomas Malthus
o Treatise on the Principle of Population (1798)
“global population will eventually overwelm food supplies”
- 1800 industriële Revolutie
o Widespread substitution of manual labour by machinery
- Proces van globalisering
- GDP per capita = economic prosperity ≠ human well-being
- Easterlin paradox: “Over time happiness does not trend upward as
income continues to grow”
- Materiële welvaart is afgelopen jaren sterk toegenomen, toch zie je dat de
meting vh geluksgevoel een eerder stabiel/ licht dalen verloop kent
3
, Bbp per capita laag
doorgaans lage meting v geluksgevoel
- Er bestaat geen goed verband over de landen heen MAAR als je kijkt nr
ontwikkelde landen (kleine cirkel: materiële welvaart gaat vaak samen met
hoger geluksgevoel
- Over het algemeen een vrij hoge correlatie (behalve ondersten)
2. Veranderingen in de omgeving
Panta Rhei: “alles stroomt” of “de wereld is voortdurend in verandering”
- Economische vs. niet- economische omgevingsfactoren
o Economisch: concurrentie (monopolie, perfecte concurrentie),
buitenlandse vraag…
o Niet-economisch: milieu, technologie, demografie, politiek, het weer
- Exogene vs. endogene omgevingsfactoren
o Exogeen (autonoom, waar je geen directe grip op hebt): politieke
beslissingen…
o Endogeen (afhankelijk v andere variabelen): consumptie,
investeringen…
- Interne vs. externe omgevingsfactoren
o Intern: binnenlandse politiek (wetgeving, regulering), vakbonden…
o Extern (buitenland): beslissingen ECB, Europese regelgeving,
energieprijzen…
België is erg afhankelijk van buitenlandse vraag
Beïnvloedt sterk Belgische economische omgeving <-> grote
landen hebben dit minder
Schokken
- Geconcentreerde, heftige gebeurtenis die economie +/- beïnvloedt
- Veelal veranderingen in exogene factoren (vaak ook buiten economie)
- Veeleer op KT, meestal onverwacht en niet voorspelbaar
4
