STRAFPROCESRECHT
WRAKING
Procedurefouten = leidt tot potentiële nietigheid. Hoewel dat ondertussen
omwille van de antigoon leer verminderd is.
Wraking = de vraag of de rechter voldoende waarborgen van onpartijdigheid
biedt om uitspraak te doen over een zaak.
Als je de huidige toestanden leest en hoort, dan vraag je je af: dit gebeurt toch
meer dan vroeger? Het aantal wrakingen lijkt te stijgen. Parlementaire vraag
september 2025: cijfergegevens over wrakingsverzoeken. Minister zegt: de cijfers
die opgenomen zijn in de jaarlijkse publicaties geven geen volledig beeld van de
aantal wrakingen. “ik weet het niet hoeveel er zijn”. Er wordt geen onderscheid
gemaakt tussen burgerlijke en strafzaken.
– En in assisen en cassatie?: niet inbegrepen in de cijfers, geen applicatie
om deze dossiers te onderzoeken, we weten het niet.
– Hoe vaak lukt het om een wraking tot een werkelijke positieve beslissing
van wraking te brengen?: we weten het niet.
Wraking is een wezenlijk onderdeel van het strafproces! Het wrakingsysteem
bestaat ook voor de rechters ten gronde.
– Wordt dat misbruikt? --> collega professor zegt: dat kan dat dat misbruikt
wordt. Dat zijn mensen in wezen die zo snel mogelijk berecht willen
morgen.
– Professor vindt dat dit nergens op slaat.
Regeling: suppletieve werking gerechtelijk wetboek --> als het strafrecht geen
eigen regeling heeft, dan val je terug op het gerechtelijk privaatrecht.
Art. 828 Ger W: wrakingsgronden; dit zijn er 13.
ü In strafzaken dat 98% van de gevallen gaat over het eerste punt: een
gewettigde verdenking! Dit druk tuit dat als je op een legitieme manier
kan twijfelen aan de onpartijdigheid van de rechter, dan je een
wrakingsverzoek kan invoeren.
o HvC heeft gezegd: de onpartijdigheid van de rechters wordt
VERMOED! + het volstaat niet om een subjectieve overtuiging naar
voren te brengen. Het moet een geobjectiveerde vorm zijn van een
overtuiging. (Vb. spaghetti geval: een spaghetti bord dat
geserveerd werd op een avond dat georganiseerd werd door een
vereniging van marc dutroux, en waar die onderzoeksrechter de
stommiteit heeft begaan om daar heeft begaan om daar een gratis
bord spaghetti te eten + een pen BIC heeft gekregen en mee naar
huis heeft genomen!). Dit is een objectief gegeven. Dit is het
bekendste arrest.
ü Een klein deel, 1%: één van de 13 gronden. Een hoge graad van
vijandschap tussen de rechter en de partijen. Als dit ontstaat, dan mag je
zeggen: als je dit kan objectiveren, dan is de rechter niet in staat om
objectief te oordelen.
1
, o Bestaat dit wel? Men zegt vandaag: het gros van de
wrakingsverzoeken, vaak in drugszaken, ja dat is objectiveerbaar.
Het zijn vaak dezelfde namen die terugkomen.
o Is dit misbruik? Niet persé, misschien zijn mensen gevoelig/
stoutmoedig/ lichtzinnig/ ze willen de strijd aan,…
2
,Hoe doe je dat, rechters wraken?
Zitting: dan krijg je een incident dat zich voordoet, ruzie. Je krijt een boze
advocaat. Die boze advocaat is over zijn toeren of die blijft ijzig kalm.
Stap 1
Die man legt op de griffie een akte van wraking neer!
De RS bevestigt dit: de akte van wraking zo snel mogelijk indienen die aanleiding
geeft tot de wraking. U gaat dat zo snel mogelijk doen na dat incident. Die griffie
die kan niet weigeren. Die ontvangt dat en registreert dat.
Stap 2
Wat moet die griffier doen? Binnen de 24u brengt de griffier de wrakingsacte, het
verzoek tot wraking, ter kennis aan de rechter. Op het ogenblik dat de rechtbank
die wrakingsactie ontvangt, moet de rechter de pen neerleggen en mag hij de
zaak niet verder behandelen!
De wrakingsacte leidt tot de schorsing van de zaak.
De rechter mag nog één ding doen = de volgende zitting bepalen, een uitstel
doen met een dagbepaling van de volgende zitting. Hij stelt dus een datum vast
ü Waarom? Als dat niet kan, dan moest hij de partijen
herdagvaarden/herdagen.
ü Je hebt dan geen datum, dus de partijen hebben geen houvast
ü Dan ook weer nieuwe kosten, nieuwe dagvaardingstermijnen… (termijn
tussen dagvaarding en zitting in correctionele zaken: 10 dagen). Maar als
iemand in een ander land woont, dan worden die termijnen verlengd tot
maanden.
o Maar dat is dus niet meer! Er moet niet meer worden herdaagd.
De rechter krijgt wrakingsverzoek in handen, die gaat dan binnen 48u om
standpunt in te nemen over het verzoek tot wraking.
o Hij kan zich terugtrekken als hij beseft dat hij een fout heeft gemaakt. Dit
is zeldzaam.
o Ofwel zegt hij dat hij wel onpartijdig is, en dan zet hij dit uit. Hij vindt dat
hij kan voordoen.
o Dan kan de betrokken advocaat HB aantekenen! Dit leidt ertoe dat
de zaak voor het HvB kan worden behandeld.
o Binnen de 3 dagen stuurt men dan de zaak door naar het HVB
o Dan komt het… we zitten voor het HVB: moet een zitting
organiseren waarbij alle partijen worden opgeroepen en worden
gedagvaard dat duurt heel lang, meestal een paar weken.
o Eens men een zitting heeft, een zittingsdatum: de partijen worden
gehoord, dan moet het HVB uitspraak doen binnen de 8d! Dat is de
3
, tijd die het hof nodig heeft om een zitting te organiseren. Tot die tijd
ligt de zaak plat.
HVB geeft betrokkenen gelijk: wraking.
HVB geeft betrokkenen niet gelijk: geen wraking.
o Er is sowieso cassatieberoep mogelijk!
o Cassatieberoep kan aangetekend worden binnen
de 15 dagen
Dit duurt ook weer een maand of twee.
De Procureur-generaal gaat oordelen. Dan komt er opnieuw een zitting. Het HvB
zegt dat er uitspraak moet gedaan worden binnen de 8 dagen. Die doen
uitspraak, en als die uitspraak hebben gedaan heeft het parket 15 dagen de tijd
om cassatie aan te tekenen. Elke partij die ontevreden is met de uitspraak van
het HVB over de wraking kan proberen aan het HvC het dossier voor te brengen.
Wat is de uitkomst van de wrakingsprocedure?
o Moet er zich een andere rechter over de zaak buigen?
o Of mag een andere rechter de zaak voortzetten?
Wat is een overweging die je zal meenemen in je reflectie? Ik vind dat de rechter
niet onpartijdig is, wat is voor u een bepaalde factor om de rechter wel of niet te
wraken?
Komt uw reputatie in gedrang als je onterecht een rechter hebt gewraakt?
Als je ongelijk krijgt: dan moet je met dezelfde rechter voort, die gaat over
mijn zaak oordelen en wat gaat de impact zijn? Hoe gaat hij nadien over
die zaak nadenken en uitspraak doen?
Aanpassingen, moduleringen wrakingsprocedure
Men zoekt naar middelen om die wrakingsprocedure NIET af te schaffen, dat mag
niet aan de orde komen. Maar wel nadenken over moduleringen, stapjes
waardoor je die procedure minder frequent gaat maken of beter gaat regelen.
Daar zijn verschillende pistes voor, 2 moduleringen zijn al in de wet
ingeschreven:
ü Maar eerst
o Vgl NL: daar heeft men de wrakingskamer.
Dat is een kamer die in het bijzonder is ingericht om bij
hoge dringendheid de zaken te behandelen. Dat is een
piste. Dat is niet het geval die nu in de wet staat.
Professor zegt “dat is maar een etiket die je plakt op een
kamer”. Als er geen wrakingszaken zijn, gaan die gewoon
andere zaken behandelen.
Het HVB dat de zaak bij zich krijgt, die weet ook wel dat
die wrakingszaken dringend zijn en dan die zaken ertussen
nemen
Het idee dat je een kamer hebt die de naam krijgt van
“wrakingskamer” moet niet, je kan dat praktisch regelen in
het huidig systeem, want HVB zal die zaken toch niet
nemen.
o Schorsing verkorten: dit is niet in van de twee zaken die in de
wet staat!
De schorsende werking moduleren of afschaffen.
Je hebt een schorsing van de procedure vanaf het moment
dat de rechter het verzoek tot wraking op het bord krijgt,
tot het ogenblik dat HvC oordeelt.
Leg dat proces niet stil en doe gewoon voort.
4
WRAKING
Procedurefouten = leidt tot potentiële nietigheid. Hoewel dat ondertussen
omwille van de antigoon leer verminderd is.
Wraking = de vraag of de rechter voldoende waarborgen van onpartijdigheid
biedt om uitspraak te doen over een zaak.
Als je de huidige toestanden leest en hoort, dan vraag je je af: dit gebeurt toch
meer dan vroeger? Het aantal wrakingen lijkt te stijgen. Parlementaire vraag
september 2025: cijfergegevens over wrakingsverzoeken. Minister zegt: de cijfers
die opgenomen zijn in de jaarlijkse publicaties geven geen volledig beeld van de
aantal wrakingen. “ik weet het niet hoeveel er zijn”. Er wordt geen onderscheid
gemaakt tussen burgerlijke en strafzaken.
– En in assisen en cassatie?: niet inbegrepen in de cijfers, geen applicatie
om deze dossiers te onderzoeken, we weten het niet.
– Hoe vaak lukt het om een wraking tot een werkelijke positieve beslissing
van wraking te brengen?: we weten het niet.
Wraking is een wezenlijk onderdeel van het strafproces! Het wrakingsysteem
bestaat ook voor de rechters ten gronde.
– Wordt dat misbruikt? --> collega professor zegt: dat kan dat dat misbruikt
wordt. Dat zijn mensen in wezen die zo snel mogelijk berecht willen
morgen.
– Professor vindt dat dit nergens op slaat.
Regeling: suppletieve werking gerechtelijk wetboek --> als het strafrecht geen
eigen regeling heeft, dan val je terug op het gerechtelijk privaatrecht.
Art. 828 Ger W: wrakingsgronden; dit zijn er 13.
ü In strafzaken dat 98% van de gevallen gaat over het eerste punt: een
gewettigde verdenking! Dit druk tuit dat als je op een legitieme manier
kan twijfelen aan de onpartijdigheid van de rechter, dan je een
wrakingsverzoek kan invoeren.
o HvC heeft gezegd: de onpartijdigheid van de rechters wordt
VERMOED! + het volstaat niet om een subjectieve overtuiging naar
voren te brengen. Het moet een geobjectiveerde vorm zijn van een
overtuiging. (Vb. spaghetti geval: een spaghetti bord dat
geserveerd werd op een avond dat georganiseerd werd door een
vereniging van marc dutroux, en waar die onderzoeksrechter de
stommiteit heeft begaan om daar heeft begaan om daar een gratis
bord spaghetti te eten + een pen BIC heeft gekregen en mee naar
huis heeft genomen!). Dit is een objectief gegeven. Dit is het
bekendste arrest.
ü Een klein deel, 1%: één van de 13 gronden. Een hoge graad van
vijandschap tussen de rechter en de partijen. Als dit ontstaat, dan mag je
zeggen: als je dit kan objectiveren, dan is de rechter niet in staat om
objectief te oordelen.
1
, o Bestaat dit wel? Men zegt vandaag: het gros van de
wrakingsverzoeken, vaak in drugszaken, ja dat is objectiveerbaar.
Het zijn vaak dezelfde namen die terugkomen.
o Is dit misbruik? Niet persé, misschien zijn mensen gevoelig/
stoutmoedig/ lichtzinnig/ ze willen de strijd aan,…
2
,Hoe doe je dat, rechters wraken?
Zitting: dan krijg je een incident dat zich voordoet, ruzie. Je krijt een boze
advocaat. Die boze advocaat is over zijn toeren of die blijft ijzig kalm.
Stap 1
Die man legt op de griffie een akte van wraking neer!
De RS bevestigt dit: de akte van wraking zo snel mogelijk indienen die aanleiding
geeft tot de wraking. U gaat dat zo snel mogelijk doen na dat incident. Die griffie
die kan niet weigeren. Die ontvangt dat en registreert dat.
Stap 2
Wat moet die griffier doen? Binnen de 24u brengt de griffier de wrakingsacte, het
verzoek tot wraking, ter kennis aan de rechter. Op het ogenblik dat de rechtbank
die wrakingsactie ontvangt, moet de rechter de pen neerleggen en mag hij de
zaak niet verder behandelen!
De wrakingsacte leidt tot de schorsing van de zaak.
De rechter mag nog één ding doen = de volgende zitting bepalen, een uitstel
doen met een dagbepaling van de volgende zitting. Hij stelt dus een datum vast
ü Waarom? Als dat niet kan, dan moest hij de partijen
herdagvaarden/herdagen.
ü Je hebt dan geen datum, dus de partijen hebben geen houvast
ü Dan ook weer nieuwe kosten, nieuwe dagvaardingstermijnen… (termijn
tussen dagvaarding en zitting in correctionele zaken: 10 dagen). Maar als
iemand in een ander land woont, dan worden die termijnen verlengd tot
maanden.
o Maar dat is dus niet meer! Er moet niet meer worden herdaagd.
De rechter krijgt wrakingsverzoek in handen, die gaat dan binnen 48u om
standpunt in te nemen over het verzoek tot wraking.
o Hij kan zich terugtrekken als hij beseft dat hij een fout heeft gemaakt. Dit
is zeldzaam.
o Ofwel zegt hij dat hij wel onpartijdig is, en dan zet hij dit uit. Hij vindt dat
hij kan voordoen.
o Dan kan de betrokken advocaat HB aantekenen! Dit leidt ertoe dat
de zaak voor het HvB kan worden behandeld.
o Binnen de 3 dagen stuurt men dan de zaak door naar het HVB
o Dan komt het… we zitten voor het HVB: moet een zitting
organiseren waarbij alle partijen worden opgeroepen en worden
gedagvaard dat duurt heel lang, meestal een paar weken.
o Eens men een zitting heeft, een zittingsdatum: de partijen worden
gehoord, dan moet het HVB uitspraak doen binnen de 8d! Dat is de
3
, tijd die het hof nodig heeft om een zitting te organiseren. Tot die tijd
ligt de zaak plat.
HVB geeft betrokkenen gelijk: wraking.
HVB geeft betrokkenen niet gelijk: geen wraking.
o Er is sowieso cassatieberoep mogelijk!
o Cassatieberoep kan aangetekend worden binnen
de 15 dagen
Dit duurt ook weer een maand of twee.
De Procureur-generaal gaat oordelen. Dan komt er opnieuw een zitting. Het HvB
zegt dat er uitspraak moet gedaan worden binnen de 8 dagen. Die doen
uitspraak, en als die uitspraak hebben gedaan heeft het parket 15 dagen de tijd
om cassatie aan te tekenen. Elke partij die ontevreden is met de uitspraak van
het HVB over de wraking kan proberen aan het HvC het dossier voor te brengen.
Wat is de uitkomst van de wrakingsprocedure?
o Moet er zich een andere rechter over de zaak buigen?
o Of mag een andere rechter de zaak voortzetten?
Wat is een overweging die je zal meenemen in je reflectie? Ik vind dat de rechter
niet onpartijdig is, wat is voor u een bepaalde factor om de rechter wel of niet te
wraken?
Komt uw reputatie in gedrang als je onterecht een rechter hebt gewraakt?
Als je ongelijk krijgt: dan moet je met dezelfde rechter voort, die gaat over
mijn zaak oordelen en wat gaat de impact zijn? Hoe gaat hij nadien over
die zaak nadenken en uitspraak doen?
Aanpassingen, moduleringen wrakingsprocedure
Men zoekt naar middelen om die wrakingsprocedure NIET af te schaffen, dat mag
niet aan de orde komen. Maar wel nadenken over moduleringen, stapjes
waardoor je die procedure minder frequent gaat maken of beter gaat regelen.
Daar zijn verschillende pistes voor, 2 moduleringen zijn al in de wet
ingeschreven:
ü Maar eerst
o Vgl NL: daar heeft men de wrakingskamer.
Dat is een kamer die in het bijzonder is ingericht om bij
hoge dringendheid de zaken te behandelen. Dat is een
piste. Dat is niet het geval die nu in de wet staat.
Professor zegt “dat is maar een etiket die je plakt op een
kamer”. Als er geen wrakingszaken zijn, gaan die gewoon
andere zaken behandelen.
Het HVB dat de zaak bij zich krijgt, die weet ook wel dat
die wrakingszaken dringend zijn en dan die zaken ertussen
nemen
Het idee dat je een kamer hebt die de naam krijgt van
“wrakingskamer” moet niet, je kan dat praktisch regelen in
het huidig systeem, want HVB zal die zaken toch niet
nemen.
o Schorsing verkorten: dit is niet in van de twee zaken die in de
wet staat!
De schorsende werking moduleren of afschaffen.
Je hebt een schorsing van de procedure vanaf het moment
dat de rechter het verzoek tot wraking op het bord krijgt,
tot het ogenblik dat HvC oordeelt.
Leg dat proces niet stil en doe gewoon voort.
4
