Didactisch handelen 2
~1~
,1 EXECUTIEVE FUNCTIES EN ZELFREGULEREND LEREN
1.1 EXECUTIEVE FUNCTIES
= hersenfuncties of denkprocessen die ons gedrag en ons denken kunnen sturen
Onder executieve functies verstaan we → alle functies die de lerende helpen om het eigen
handelen en denken te gaan controleren
Als leerling moet je bewust zijn van deze functies zodat je hier zelf actief mee aan de slag kan.
Executieve functies heb je nodig om aan ZRL te doen.
7 executieve functies:
1) Emotieregulatie: helpt je om op een goede manier om te gaan met je emoties → zo kan
je doelen realiseren, taken voltooien of gedrag controleren/sturen
2) Flexibiliteit: helpt je om makkelijk om te gaan met veranderingen, te schakelen tussen
activiteiten en andere oplossingen direct te zoeken.
3) Inhibitie: helpt je je impulsen vanuit binnenuit af te remmen.
STOP, denk en doe
4) Metacognitie en zelfmonitoring: helpt je om afstand te nemen van je leerproces, je
aanpak te evalueren en eruit te leren voor toekomstige situaties.
Later kan je je strategieën aanpassen en verbeteren
~2~
, 5) Planning en organisatie: vaardigheden die je helpen om een plan van aanpak te maken
en dan ook te gaan uitvoeren.
6) Taakinitiatie: helpt je om op tijd en efficiënte manier met een taak te beginnen. Het
houdt ook in dat je zelf initiatief neemt door eigen ideeën, strategieën, antwoorden of
oplossingen te bedenken.
7) Het werkgeheugen: het ontwikkelt zich lang, helpt je om info vast te houden en te
bewerken bij het uitvoeren van taken
Onderzoekers hoopten leerprestaties te verbeteren door executieve functies apart te trainen.
Uit onderzoek blijkt echter dat zulke trainingen weinig duurzaam effect hebben op
schoolprestaties.
De belangrijkste reden is dat leerlingen vooral beter worden in oefeningen die sterk lijken op de
training zelf. De transfer naar echte klassituaties en dagelijkse leeractiviteiten blijft beperkt.
Daarom blijkt het effectiever om in te zetten op zelfregulerend leren, omdat leerlingen daarbij
strategieën leren toepassen in verschillende en authentieke contexten.
1.2 ZELFREGULEREND LEREN
Zelfregulerend leren staat centraal in goed onderwijs. Onderzoek en meta-reviews tonen aan dat
het één van de meest effectieve manieren is om leerprestaties te verbeteren. Daarom wordt
binnen didactisch handelen sterk ingezet op zelfregulerend leren, met aandacht voor:
- het in kaart brengen van de zelfregulerende vaardigheden van leerlingen;
- en het gericht ondersteunen van deze vaardigheden.
1.2.1 WAT IS ZELFREGULEREND LEREN
Definitie → “Het cyclische proces waarbij een lerende zijn gedrag, gedachten, gevoelens én
motivatie zelf richting geeft met het oog op het bereiken van zijn leerdoelen en afhankelijk van
zijn context”.
Het zelfregulerend leren bestaat uit 6 stappen die onderverdeeld worden in 3 fases:
~3~
~1~
,1 EXECUTIEVE FUNCTIES EN ZELFREGULEREND LEREN
1.1 EXECUTIEVE FUNCTIES
= hersenfuncties of denkprocessen die ons gedrag en ons denken kunnen sturen
Onder executieve functies verstaan we → alle functies die de lerende helpen om het eigen
handelen en denken te gaan controleren
Als leerling moet je bewust zijn van deze functies zodat je hier zelf actief mee aan de slag kan.
Executieve functies heb je nodig om aan ZRL te doen.
7 executieve functies:
1) Emotieregulatie: helpt je om op een goede manier om te gaan met je emoties → zo kan
je doelen realiseren, taken voltooien of gedrag controleren/sturen
2) Flexibiliteit: helpt je om makkelijk om te gaan met veranderingen, te schakelen tussen
activiteiten en andere oplossingen direct te zoeken.
3) Inhibitie: helpt je je impulsen vanuit binnenuit af te remmen.
STOP, denk en doe
4) Metacognitie en zelfmonitoring: helpt je om afstand te nemen van je leerproces, je
aanpak te evalueren en eruit te leren voor toekomstige situaties.
Later kan je je strategieën aanpassen en verbeteren
~2~
, 5) Planning en organisatie: vaardigheden die je helpen om een plan van aanpak te maken
en dan ook te gaan uitvoeren.
6) Taakinitiatie: helpt je om op tijd en efficiënte manier met een taak te beginnen. Het
houdt ook in dat je zelf initiatief neemt door eigen ideeën, strategieën, antwoorden of
oplossingen te bedenken.
7) Het werkgeheugen: het ontwikkelt zich lang, helpt je om info vast te houden en te
bewerken bij het uitvoeren van taken
Onderzoekers hoopten leerprestaties te verbeteren door executieve functies apart te trainen.
Uit onderzoek blijkt echter dat zulke trainingen weinig duurzaam effect hebben op
schoolprestaties.
De belangrijkste reden is dat leerlingen vooral beter worden in oefeningen die sterk lijken op de
training zelf. De transfer naar echte klassituaties en dagelijkse leeractiviteiten blijft beperkt.
Daarom blijkt het effectiever om in te zetten op zelfregulerend leren, omdat leerlingen daarbij
strategieën leren toepassen in verschillende en authentieke contexten.
1.2 ZELFREGULEREND LEREN
Zelfregulerend leren staat centraal in goed onderwijs. Onderzoek en meta-reviews tonen aan dat
het één van de meest effectieve manieren is om leerprestaties te verbeteren. Daarom wordt
binnen didactisch handelen sterk ingezet op zelfregulerend leren, met aandacht voor:
- het in kaart brengen van de zelfregulerende vaardigheden van leerlingen;
- en het gericht ondersteunen van deze vaardigheden.
1.2.1 WAT IS ZELFREGULEREND LEREN
Definitie → “Het cyclische proces waarbij een lerende zijn gedrag, gedachten, gevoelens én
motivatie zelf richting geeft met het oog op het bereiken van zijn leerdoelen en afhankelijk van
zijn context”.
Het zelfregulerend leren bestaat uit 6 stappen die onderverdeeld worden in 3 fases:
~3~
