SAMENVATTING
NEUROPEDAGOGIEK
Morelli Enyo
KUL
Neuropedagogiek – academiejaar 2025-2026
,Neuropedagogiek
1. Inleiding neuropedagogiek
Inleiding
• Waarom neuropedagogiek
DEEL 1: cogni7eve neurowetenschappen
• Methoden van onderzoek in de cogni7eve neurowetenschappen
• Basisinzichten
DEEL 2: thema’s uit de neuropedagogiek
• Het lezende brein
• Het rekenende brein
• Het lerende brein: Execu7eve func7es
• Het emo7onele brein (in de adolescen7e)
• Het sociale brein
• Plas7citeit en de rol van omgevingsfactoren
DEEL 3: mogelijkheden en grenzen
• Mogelijkheden en grenzen van de neuropedagogiek
• Neuromythes
• Neuro-ethiek
Evalua7e
• 4 meerkeuze en 4 openvragen
• SchriPelijk
• Kennis en toepassingsvragen
• Examen is schriPelijk
® Voorbeeld 1: Netwerk van lezen en rekenen krijgen, hierover kunnen reflecteren, overlap kunnnen zien en
beantwoorden, niet heel het network benoemen, verschillen benoemen en uw kennis toepassen bij de
toepassingsvragen.
® Voorbeeld 2: Ook leg dit eens uit aan een ouder of leerkracht “leerkracht wil op EF trainen met braingym,
hoe leg je uit of kader je dit aan een leerkracht.”
1.1. Waarom neuropedagogiek?
*Stellingen
q We gebruiken maar 10% van onze hersenen
® We gebruiken 100%, een misvaVng is dat er d.m.v. wolkjes een beeld van mensen wordt gevormd
waarbij ze denken dat er delen niet ac7ef zijn wat niet zo is, er worden delen meer gebruikt maar niet
niet gebruikt. In uw slaap ook enorm ac7ef.
q Het regelma7g inoefenen van bepaalde cogni7eve vaardigheden verandert de structuur van de hersenen
® Structuur verandert con7nue, soms snel vaak niet.
q Verschillen in de dominante hersenhelP (links vs. rechts denken) kunnen presta7es in leren verklaren
® Hardnekkige neuromythe, klopt uiteraard niet. Verschillen in dominante hersenhelPen kunnen de
presta7es niet verklaren.
1
, q Leerproblemen die het gevolg zijn van een verstoorde hersenontwikkeling kunnen niet geremedieerd worden
in onderwijs
® Kan uiteraard wel, bij een atypische ontwikkelingen kunnen we wel remediëren met onderwijs, structuur
kunnen we veranderen dmv ervaringen en plas7citeit.
q De hersenen zijn volledig ontwikkeld zodra leerlingen naar de middelbare school gaan
® De hersennen zijn rond het 25ste levensjaar volledig ontwikkeld, dus niet volledig van zodra kinderen naa
middelabre school gaan
1.1.1. Neurologische verklaringen voor ontwikkelingsstoonissen zijn niet nieuw
Minimal brain dysfunc7on = aandacht en concentra7e problemen aan te duiden.
Dyslexie = 1896 werd iets gezegd over de eerste congenitale woordblindheid, men
zei wel al het gaat over erfelijkheid dat al in de hersennen zit. Niet accidentaal het
komt door een cerebrale oorzaak dacht ben vroeger al.
Dyscalculie
In die 7jd konden pa7enten met een letsel, post mortem gaan kijken welk deeltje van de hersennen zijn aangetast.
Grote doorbraak?
De niet invasieve methoden in de vorige eeuw; daardoor was men niet meer abankelijk van pa7enten ook andere
doelgroepen, gezonde vrijwilligers en verschillende doelgroepen. Ook niet meer wachten tot dood. Men moest geen
stoffen meer toedienen om te gaan onderzoeken.
1.1.2. Kennisexplosie o.b.v. neurowetenschappen
Belangrijke ondervinding is de MRI 1scanner. Zowel structuur als func7e in kaart brengen.
Door deze bevindingen is cogni7eve neurowetenschappen ontstaan.
De biologische basis van mentale fucn7es onderzoeken.
Gaat ook over scoiale emo7onele etc.
• Wat gebeurt er in de hersenen als we rekenen?
• Hoe kunnen we structuren linken aan bepaalde vaardigheden?
• Wat gebeurt er als mensen zaken aangeleerd krijgen?
• ...
1 Magne(c Resonance Imaging
2
, 1.1.3. Ontstaan van een nieuw wetenschapsdomein
EducaJonal neuroscience - Mind Brain EducaJon - NeuroeducaJon
Brug tussen neurowetenschappen en pedagogiek. Beide zijn geinteresseerd in leren.
® Hoe leren mensen?
In cogni7eve neurowetenschappen wordt leren bestudeert
® Hoe en wat gebeurt er?
Pedagogen zijn meer bezig met
Hoe kunnen we dat leren dmv interven7es verbeteren?
1.1.4. Publieke & maatschappelijke interesse in het “brein”
Media, boeken, websites, ...
Naast wetenschappelijk drijfveer ook publieke en maatschappelijke drijfveer.
Terugkomend thema zijn 7ps en tricks voor een beter brein.
Onderzoek in de media brengen gedragsonderzoek is het moeilijk om naarbuiten te brengen. Zenuwbanen onderzoek
wordt sneller opgepikt in de media.
® HeeN te maken met aantreklijkheid van het brein.
Inrich4ng maatschappelijke beleidsdomeinen
In het inrichten van maatshappelijke beleidsdomeinen. In de rechtspraak zijn er overleggen om te gaan kijken naar
neuromiddelen om te kijken of iemand de waarheid vertelt.
Pedagogische debat: organisa4e van het Secundair Onderwijs
Organisa7e van het SO is onderhevig aan discussie.
Wat komt naarvoor is de onderwijsnota van het secundair onderwijs waarin men zegt
® ‘baanbrekende ontwikkelingen in het hersenonderzoek doen onze kennis over de hersenen sterk toenemen.
Deze ontwikkelingen hebben een aanzienlijke impact op de organisaJe en inhoud van leren ....’ – heel
prominent naarvoor geschoven
® ‘Jongeren hebben op dat moment een goed ontwikkelde capaciteit maar emoJoneel onvolwassenen ...’
= kunnen jongeren dan wel een verantwoorde keuze maken op lang termijn? (linken aan stukje van raJonele
keuzebeslissingen!!)
Pedagogisch debat: Moeten we school later starten?
In Amerika uur later school laten starten en ze bekeken de punten en late aanwezigheden (regio met veel
afwezigheden, belangrijk!).
Resultaat?
® Aantal minuten slaap was gestegen
® Dat leedt tot verhoging van punten
® Daling van afwezigheid.
(niet generaliseren!)
3
NEUROPEDAGOGIEK
Morelli Enyo
KUL
Neuropedagogiek – academiejaar 2025-2026
,Neuropedagogiek
1. Inleiding neuropedagogiek
Inleiding
• Waarom neuropedagogiek
DEEL 1: cogni7eve neurowetenschappen
• Methoden van onderzoek in de cogni7eve neurowetenschappen
• Basisinzichten
DEEL 2: thema’s uit de neuropedagogiek
• Het lezende brein
• Het rekenende brein
• Het lerende brein: Execu7eve func7es
• Het emo7onele brein (in de adolescen7e)
• Het sociale brein
• Plas7citeit en de rol van omgevingsfactoren
DEEL 3: mogelijkheden en grenzen
• Mogelijkheden en grenzen van de neuropedagogiek
• Neuromythes
• Neuro-ethiek
Evalua7e
• 4 meerkeuze en 4 openvragen
• SchriPelijk
• Kennis en toepassingsvragen
• Examen is schriPelijk
® Voorbeeld 1: Netwerk van lezen en rekenen krijgen, hierover kunnen reflecteren, overlap kunnnen zien en
beantwoorden, niet heel het network benoemen, verschillen benoemen en uw kennis toepassen bij de
toepassingsvragen.
® Voorbeeld 2: Ook leg dit eens uit aan een ouder of leerkracht “leerkracht wil op EF trainen met braingym,
hoe leg je uit of kader je dit aan een leerkracht.”
1.1. Waarom neuropedagogiek?
*Stellingen
q We gebruiken maar 10% van onze hersenen
® We gebruiken 100%, een misvaVng is dat er d.m.v. wolkjes een beeld van mensen wordt gevormd
waarbij ze denken dat er delen niet ac7ef zijn wat niet zo is, er worden delen meer gebruikt maar niet
niet gebruikt. In uw slaap ook enorm ac7ef.
q Het regelma7g inoefenen van bepaalde cogni7eve vaardigheden verandert de structuur van de hersenen
® Structuur verandert con7nue, soms snel vaak niet.
q Verschillen in de dominante hersenhelP (links vs. rechts denken) kunnen presta7es in leren verklaren
® Hardnekkige neuromythe, klopt uiteraard niet. Verschillen in dominante hersenhelPen kunnen de
presta7es niet verklaren.
1
, q Leerproblemen die het gevolg zijn van een verstoorde hersenontwikkeling kunnen niet geremedieerd worden
in onderwijs
® Kan uiteraard wel, bij een atypische ontwikkelingen kunnen we wel remediëren met onderwijs, structuur
kunnen we veranderen dmv ervaringen en plas7citeit.
q De hersenen zijn volledig ontwikkeld zodra leerlingen naar de middelbare school gaan
® De hersennen zijn rond het 25ste levensjaar volledig ontwikkeld, dus niet volledig van zodra kinderen naa
middelabre school gaan
1.1.1. Neurologische verklaringen voor ontwikkelingsstoonissen zijn niet nieuw
Minimal brain dysfunc7on = aandacht en concentra7e problemen aan te duiden.
Dyslexie = 1896 werd iets gezegd over de eerste congenitale woordblindheid, men
zei wel al het gaat over erfelijkheid dat al in de hersennen zit. Niet accidentaal het
komt door een cerebrale oorzaak dacht ben vroeger al.
Dyscalculie
In die 7jd konden pa7enten met een letsel, post mortem gaan kijken welk deeltje van de hersennen zijn aangetast.
Grote doorbraak?
De niet invasieve methoden in de vorige eeuw; daardoor was men niet meer abankelijk van pa7enten ook andere
doelgroepen, gezonde vrijwilligers en verschillende doelgroepen. Ook niet meer wachten tot dood. Men moest geen
stoffen meer toedienen om te gaan onderzoeken.
1.1.2. Kennisexplosie o.b.v. neurowetenschappen
Belangrijke ondervinding is de MRI 1scanner. Zowel structuur als func7e in kaart brengen.
Door deze bevindingen is cogni7eve neurowetenschappen ontstaan.
De biologische basis van mentale fucn7es onderzoeken.
Gaat ook over scoiale emo7onele etc.
• Wat gebeurt er in de hersenen als we rekenen?
• Hoe kunnen we structuren linken aan bepaalde vaardigheden?
• Wat gebeurt er als mensen zaken aangeleerd krijgen?
• ...
1 Magne(c Resonance Imaging
2
, 1.1.3. Ontstaan van een nieuw wetenschapsdomein
EducaJonal neuroscience - Mind Brain EducaJon - NeuroeducaJon
Brug tussen neurowetenschappen en pedagogiek. Beide zijn geinteresseerd in leren.
® Hoe leren mensen?
In cogni7eve neurowetenschappen wordt leren bestudeert
® Hoe en wat gebeurt er?
Pedagogen zijn meer bezig met
Hoe kunnen we dat leren dmv interven7es verbeteren?
1.1.4. Publieke & maatschappelijke interesse in het “brein”
Media, boeken, websites, ...
Naast wetenschappelijk drijfveer ook publieke en maatschappelijke drijfveer.
Terugkomend thema zijn 7ps en tricks voor een beter brein.
Onderzoek in de media brengen gedragsonderzoek is het moeilijk om naarbuiten te brengen. Zenuwbanen onderzoek
wordt sneller opgepikt in de media.
® HeeN te maken met aantreklijkheid van het brein.
Inrich4ng maatschappelijke beleidsdomeinen
In het inrichten van maatshappelijke beleidsdomeinen. In de rechtspraak zijn er overleggen om te gaan kijken naar
neuromiddelen om te kijken of iemand de waarheid vertelt.
Pedagogische debat: organisa4e van het Secundair Onderwijs
Organisa7e van het SO is onderhevig aan discussie.
Wat komt naarvoor is de onderwijsnota van het secundair onderwijs waarin men zegt
® ‘baanbrekende ontwikkelingen in het hersenonderzoek doen onze kennis over de hersenen sterk toenemen.
Deze ontwikkelingen hebben een aanzienlijke impact op de organisaJe en inhoud van leren ....’ – heel
prominent naarvoor geschoven
® ‘Jongeren hebben op dat moment een goed ontwikkelde capaciteit maar emoJoneel onvolwassenen ...’
= kunnen jongeren dan wel een verantwoorde keuze maken op lang termijn? (linken aan stukje van raJonele
keuzebeslissingen!!)
Pedagogisch debat: Moeten we school later starten?
In Amerika uur later school laten starten en ze bekeken de punten en late aanwezigheden (regio met veel
afwezigheden, belangrijk!).
Resultaat?
® Aantal minuten slaap was gestegen
® Dat leedt tot verhoging van punten
® Daling van afwezigheid.
(niet generaliseren!)
3
