MATERIEEL RECHT VAN DE EUROPESE
UNIE
INLEIDING
WAT IS (ONS) MATERIEEL RECHT VAN DE EU?
Met zijn eengemaakte markt heeft Europa het perfecte economische stootkussen, maar
die is onvoldoende in staat die rol op te nemen. De grootste hinderpalen staan bekend als
de ‘terrible ten’. Het gaat dan bijvoorbeeld om regels over het verpakken, labelen en
recycleren van producten die haast in elke lidstaat anders zijn en bedrijven op kosten
jagen. Of om de beperkingen die leveranciers aan retailers opleggen om hun producten in
het goedkoopste land in te kopen, waardoor de prijsverschillen tussen landen in stand
worden gehouden.
Een ander voorbeeld is de gebrekkige wederzijdse erkenning van buitenlandse diploma’s
en beroepskwalificaties, waardoor zelfstandigen zich maar moeilijk in een ander land
kunnen vestigen. Nationale administratieve verplichtingen bemoeilijken ook vaak de
tijdelijke detachering van werknemers. De regels zijn bedoeld om werknemers in sectoren
als de bouw of de landbouw te beschermen, maar kunnen erg complex zijn en hinderen
de mobiliteit van werknemers in sectoren waar misbruik veel minder voorkomt.”
AANPALENDE RECHTSDOMEINEN
Dit zijn aanpalende rechtsdomeinen van het materieel recht van de Europese Unie.
PRIVAATRECHT
Het gemiddelde loon bedraagt ongeveer €2.000 per maand. Het gemiddelde loon van
Commissieleden bedraagt ongeveer €4.000 per maand.
De huur- en woonmarkt is duurder in Brussel. Hoe hoger het loon van werknemers in
Brussel, hoe hoger ook de prijzen op de woonmarkt. Hierdoor wordt wonen voor sommige
mensen onbetaalbaar.
Een voorbeeld is het zogenaamde “wonen in eigen streek”-decreet: gemeenten mogen
een bepaald deel van de woonmarkt voorbehouden aan personen met een band met de
gemeente. Dit vormt een beperking van het vrij verkeer, maar kan onder bepaalde
voorwaarden een wettige beperking zijn.
STRAFRECHT
Bloeddiamanten zijn diamanten die via slavernij of andere illegale praktijken worden
verkregen en vervolgens naar Europa worden ingevoerd.
Verplichtingen om bijvoorbeeld bedrijven zoals Omega Diamonds strafrechtelijk te
vervolgen kunnen een impact hebben op de interne markt. Dergelijke maatregelen
mogen niet in strijd zijn met de regels van de interne markt.
PUBLIEK RECHT
Een belangrijk arrest betreft een homokoppel dat in Spanje gehuwd is en terugkeert naar
Roemenië, waar het homohuwelijk niet is toegestaan.
1
,Op basis van de regels inzake vrij verkeer en verblijfsrechten verplicht de EU Roemenië
om het huwelijk te erkennen voor verblijfsdoeleinden en een verblijfsrecht toe te kennen
aan de echtgenoot.
ECONOMISCH RECHT
Nationale regels die de toegang tot een markt bemoeilijken (bijvoorbeeld technische
normen, vergunningen of productvereisten) kunnen een belemmering vormen van het vrij
verkeer van goederen of diensten.
De EU verbiedt kartels, misbruik van machtspositie en bepaalde vormen van staatssteun
(artikelen 101 en 102 VWEU). Ondernemingen mogen de mededinging op de interne
markt niet beperken door prijsafspraken of marktverdeling.
FISCAAL RECHT
In België wordt het kadastraal inkomen (KI) gebruikt als basis voor de belasting op
onroerend goed. Dit KI ligt vaak lager dan de werkelijke waarde van het goed.
Wanneer iemand een woning in Spanje bezit, wordt daar wel belasting geheven op basis
van de werkelijke waarde.
Het Hof van Justitie oordeelde dat het moeilijker maken om in het buitenland in vastgoed
te investeren een belemmering vormt van het vrij verkeer van kapitaal. Er mogen geen
ongerechtvaardigde belemmeringen bestaan om een woning in een andere lidstaat te
kopen. België moest daarom zijn regelgeving aanpassen.
Als gevolg daarvan werd een nieuwe (fictieve) waarderingsmethode ingevoerd om
buitenlandse onroerende goederen correct te belasten zonder het Belgische KI-systeem
volledig te moeten hervormen.
SOCIALE ZEKERHEID
Het vrij verkeer van werknemers kan spanningen veroorzaken tussen verschillende
sociale zekerheidsstelsels. Er bestaat soms de vrees dat landen met hoge sociale
zekerheidsnormen moeilijk kunnen concurreren met lidstaten waar de lasten lager liggen.
INTERNATIONAAL EN EUROPEES RECHT
Het materieel EU-recht beïnvloedt en doorkruist al deze rechtsdomeinen via de
fundamentele vrijheden (vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal) en
het non-discriminatiebeginsel.
DE INTERNE MARKT
HISTORIEK
NA WOII
De Tweede Wereldoorlog heeft Europa economisch en politiek verwoest en het
continent verdeeld in twee machtsblokken (Oost en West). Ook na de Eerste
Wereldoorlog was reeds gebleken hoe gevaarlijk economische rivaliteit en nationalisme
konden zijn.
Het doel na 1945 was dan ook:
2
, - verdere oorlog op het Europese continent voorkomen;
- economische wederopbouw stimuleren;
- Europese staten zodanig economisch met elkaar verweven dat oorlog materieel
onmogelijk zou worden.
Het idee was dat landen die economisch afhankelijk van elkaar zijn, minder geneigd zijn
om oorlog te voeren.
Vandaag staat de interne markt opnieuw centraal in het politieke debat, onder meer door
uitspraken van Bart De Wever.
FOUNDING FATHERS VAN DE EUROPESE EENMAKING
Jean Monnet was een Franse diplomaat en econoom. Tijdens de Tweede Wereldoorlog
speelde hij een belangrijke rol in de samenwerking tussen Frankrijk en het Verenigd
Koninkrijk. Hij geloofde sterk in een geleidelijke economische integratie als middel om
duurzame vrede te garanderen.
Robert Schuman, Frans minister van Buitenlandse Zaken, lanceerde op 9 mei 1950 de
beroemde Schumanverklaring.
Hij stelde voor om de Franse en Duitse productie van kolen en staal onder één
gemeenschappelijk gezag te plaatsen. Kolen en staal waren cruciaal voor de
oorlogsindustrie. Door deze sectoren gezamenlijk te beheren, zou oorlog tussen Frankrijk
en Duitsland niet alleen ondenkbaar, maar ook materieel onmogelijk worden.
Deze verklaring wordt beschouwd als de eerste stap naar een Europese federatie.
9 mei wordt daarom gevierd als Europa Dag.
EERSTE CONCRETE RESULTAAT
De Schumanverklaring leidde tot de oprichting van de Europese Gemeenschap voor
Kolen en Staal (1951). Dit was de eerste supranationale Europese gemeenschap en de
voorloper van de huidige Europese Unie.
Aanvankelijk lag de focus op economische samenwerking tussen een beperkte groep
landen. Later werd dit uitgebreid naar het vrij verkeer binnen de interne markt:
- vrij verkeer van goederen
- vrij verkeer van diensten
- vrij verkeer van werknemers
- (later) vrij verkeer van kapitaal
In de beginfase was er nog geen volwaardig vrij verkeer van kapitaal.
IDEE ACHTER DE INTERNE MARKT
De kernidee achter de interne markt is economische verstrengeling.
Wanneer economieën sterk met elkaar verweven zijn, wordt oorlog economisch
irrationeel en politiek onhoudbaar. Vandaar dat de interne markt als vredesproject wordt
beschouwd.
DEFINITIE
3
,Interne markt = ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen,
personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd en die een regime omvat dat verzekert
dat de mededinging niet wordt verstoord.
De interne markt is binnen de 27 lidstaten van de EU, het is niet over derde landen.
HANDELSRELATIE
Handel en handelsrestricties
- Geen (specifieke) handelsrelatie: in principe kunnen landen handelsrestricties
opleggen, zoals:
o Quota’s: maximumhoeveelheid van een product dat ingevoerd mag worden
o Douanetarieven
- Doel: bescherming van binnenlandse markten, maar kan leiden tot politieke en
economische spanningen
WTO (World Trade Organization)
- Opgericht: 1995
- Verdragen onder WTO:
o GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) → goederenhandel
o GATS (General Agreement on Trade in Services) → dienstenhandel
- Eigen geschillenbeslechting: landen kunnen klachten indienen als regels niet
worden nageleefd
Basisbeginsel van WTO = non-discriminatie
- Most Favoured Nation (MFN): voordelen aan één lidstaat moeten aan alle andere
lidstaten worden gegeven (geen voordelen willekeurig geven)
- National Treatment Requirement: producten van buitenlandse landen behandelen
zoals binnenlandse producten op de markt (zelfde regels en belastingen)
Politieke en praktische uitdagingen
- Politieke blokkades (bijv. door de VS) zorgen ervoor dat:
o Quota niet altijd gehaald worden
o Geschillenbeslechting soms stilvalt
- Belangrijk: zelfs als een land niet actief deelneemt of de WTO in een “politiek
zwart gat” zit, wordt het streven naar non-discriminatie zoveel mogelijk
gerespecteerd
VRIJHANDEL
Vrijhandel en economische samenwerking verlopen in verschillende gradaties van
integratie.
4
,VRIJHANDELSZONE
Vrijhandelszone = Een groep van twee of meer douanegebieden waarin de
douanerechten en andere beperkende regelingen op het gebied van de handel worden
afgeschaft ten aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de samenstellende gebieden
in producten van oorsprong uit deze gebieden. (definitie GATT)
Voorbeeld: A en B sluiten een vrijhandelszone af, hierdoor moet op een product van A
geen extra kosten (douanerechten) worden betaald als het product naar B gaat, en
omgekeerd.
Nood aan ‘rules of origin’
- Basistarieven import
o Land A = 5 cent
o Land B = 15 cent
- A en B sluiten Vrijhandelsakkoord → tarief tussen A en B = 0 cent
- Onderneming uit land C wil goederen exporteren naar B
o Goedkoopste handelsroute: C → A → B (besparing van 10 cent)
o Reden: het hogere tarief van C→B (15 cent) vermijden
- Probleem: bedrijven gaan goederen van derde landen via een goedkopere
tussenroute invoeren op de markt
- Oplossing: rules of origin aan de hand van een certificate of origin. Dit houdt in dat
de herkomst (origine) van het product moet worden bewezen. Enkel de goederen
van partnerlanden genieten van het tariefvoordeel.
Vrijhandelszone en EU
- De EU is exclusief bevoegd om vrijhandelszones aan te gaan (art. 3, lid 1, e) EU-
verdrag)
- Voorbeelden
o CETA (Canada–EU): 90% van douanetarieven afgeschaft
o Mercosur (Zuid-Amerika)–EU: afschaffing van douaneheffingen
o EU–India: onderhandelingen voor vrijhandelsakkoord
DOUANE-UNIE
Douane-unie = De vervanging van twee of meer douanegebieden door een enkel
douanegebied, zodanig dat
(i) douanerechten en andere beperkende regelingen van de handel worden afgeschaft
ten aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de gebieden waaruit de unie is
samengesteld of ten minste ten aanzien van vrijwel de gehele handel in producten van
oorsprong uit deze gebieden, en,
(ii) dezelfde douanerechten en andere regelingen van de handel door ieder lid van de
unie worden toegepast op de handel met gebieden die niet tot de unie behoren. (definitie
GATT)
Verschil met vrijhandelszone
- Vrijhandelszone
5
, o Landen heffen geen douanerechten onderling, maar behouden elk hun
eigen tarief naar de buitenwereld.
o Voorbeeld: Land A en B sluiten vrijhandelsakkoord → tarief A↔B = 0%,
maar C→A of C→B blijft verschillend.
- Douane-unie
o Elke douane-unie is automatisch ook een vrijhandelszone.
o Kenmerken van EU als douane-unie (art. 28 VWEU)
Vrij verkeer tussen lidstaten: onderlinge tarieven = 0%
Gemeenschappelijk douanetarief naar buitenwereld: alle leden
hanteren hetzelfde tarief voor import uit niet-leden
o Douane-unie met EU (art. 4 en 13 Turkije/EU)
Voorbeeld: EU–Turkije douane-unie
Tarieven tussen EU en Turkije afgeschaft voor bepaalde producten
Tegelijk geldt gemeenschappelijk douanetarief naar buitenwereld,
dus alle EU-lidstaten hanteren hetzelfde tarief als Turkije voor
import van niet-EU landen
INTERNE MARKT
Bij douane-unie & vrijhandelsakkoorden gaan voornamelijk over goederen, terwijl bij de
interne markt van de EU gaat het verder dan alleen goederen: vrij verkeer van
productiemiddelen (arbeidskracht, diensten en kapitaal)
- Goederen (art. 28, 30, 34, 35, 36, 37, 110 VWEU)
- Personen = natuurlijke en rechtspersonen
o Vrij werknemersverkeer (art. 45, 46, 48 VWEU)
o Vrije vestiging (art. 49, 51, 52, 54 VWEU)
- Diensten (art. 56, 57, 58, 62 VWEU)
- Kapitaal en betalingen (art. 63, 64, 65, 66 VWEU)
Burgerschap van de Unie
- Versterkt de rechten van natuurlijke personen binnen de interne markt
- Verbindt vrij verkeer van personen, vestiging, diensten en kapitaal met individuele
rechten
EMU
Economische en Monetaire Unie (EMU)
- Basis: Artikel 119 VWEU
- Doel: verder gaan dan de interne markt door een gemeenschappelijk monetair
beleid te voeren
- Kenmerken:
o Gemeenschappelijke munt: de euro
o Monetair beleid: rente en geldhoeveelheid worden centraal bepaald door
de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt, waardoor nationale
overheden niet meer zelfstandig monetaire instrumenten kunnen
gebruiken.
o Economisch beleid: coördinatie tussen lidstaten om macro-economische
stabiliteit te bevorderen
Relatie met interne markt
6
UNIE
INLEIDING
WAT IS (ONS) MATERIEEL RECHT VAN DE EU?
Met zijn eengemaakte markt heeft Europa het perfecte economische stootkussen, maar
die is onvoldoende in staat die rol op te nemen. De grootste hinderpalen staan bekend als
de ‘terrible ten’. Het gaat dan bijvoorbeeld om regels over het verpakken, labelen en
recycleren van producten die haast in elke lidstaat anders zijn en bedrijven op kosten
jagen. Of om de beperkingen die leveranciers aan retailers opleggen om hun producten in
het goedkoopste land in te kopen, waardoor de prijsverschillen tussen landen in stand
worden gehouden.
Een ander voorbeeld is de gebrekkige wederzijdse erkenning van buitenlandse diploma’s
en beroepskwalificaties, waardoor zelfstandigen zich maar moeilijk in een ander land
kunnen vestigen. Nationale administratieve verplichtingen bemoeilijken ook vaak de
tijdelijke detachering van werknemers. De regels zijn bedoeld om werknemers in sectoren
als de bouw of de landbouw te beschermen, maar kunnen erg complex zijn en hinderen
de mobiliteit van werknemers in sectoren waar misbruik veel minder voorkomt.”
AANPALENDE RECHTSDOMEINEN
Dit zijn aanpalende rechtsdomeinen van het materieel recht van de Europese Unie.
PRIVAATRECHT
Het gemiddelde loon bedraagt ongeveer €2.000 per maand. Het gemiddelde loon van
Commissieleden bedraagt ongeveer €4.000 per maand.
De huur- en woonmarkt is duurder in Brussel. Hoe hoger het loon van werknemers in
Brussel, hoe hoger ook de prijzen op de woonmarkt. Hierdoor wordt wonen voor sommige
mensen onbetaalbaar.
Een voorbeeld is het zogenaamde “wonen in eigen streek”-decreet: gemeenten mogen
een bepaald deel van de woonmarkt voorbehouden aan personen met een band met de
gemeente. Dit vormt een beperking van het vrij verkeer, maar kan onder bepaalde
voorwaarden een wettige beperking zijn.
STRAFRECHT
Bloeddiamanten zijn diamanten die via slavernij of andere illegale praktijken worden
verkregen en vervolgens naar Europa worden ingevoerd.
Verplichtingen om bijvoorbeeld bedrijven zoals Omega Diamonds strafrechtelijk te
vervolgen kunnen een impact hebben op de interne markt. Dergelijke maatregelen
mogen niet in strijd zijn met de regels van de interne markt.
PUBLIEK RECHT
Een belangrijk arrest betreft een homokoppel dat in Spanje gehuwd is en terugkeert naar
Roemenië, waar het homohuwelijk niet is toegestaan.
1
,Op basis van de regels inzake vrij verkeer en verblijfsrechten verplicht de EU Roemenië
om het huwelijk te erkennen voor verblijfsdoeleinden en een verblijfsrecht toe te kennen
aan de echtgenoot.
ECONOMISCH RECHT
Nationale regels die de toegang tot een markt bemoeilijken (bijvoorbeeld technische
normen, vergunningen of productvereisten) kunnen een belemmering vormen van het vrij
verkeer van goederen of diensten.
De EU verbiedt kartels, misbruik van machtspositie en bepaalde vormen van staatssteun
(artikelen 101 en 102 VWEU). Ondernemingen mogen de mededinging op de interne
markt niet beperken door prijsafspraken of marktverdeling.
FISCAAL RECHT
In België wordt het kadastraal inkomen (KI) gebruikt als basis voor de belasting op
onroerend goed. Dit KI ligt vaak lager dan de werkelijke waarde van het goed.
Wanneer iemand een woning in Spanje bezit, wordt daar wel belasting geheven op basis
van de werkelijke waarde.
Het Hof van Justitie oordeelde dat het moeilijker maken om in het buitenland in vastgoed
te investeren een belemmering vormt van het vrij verkeer van kapitaal. Er mogen geen
ongerechtvaardigde belemmeringen bestaan om een woning in een andere lidstaat te
kopen. België moest daarom zijn regelgeving aanpassen.
Als gevolg daarvan werd een nieuwe (fictieve) waarderingsmethode ingevoerd om
buitenlandse onroerende goederen correct te belasten zonder het Belgische KI-systeem
volledig te moeten hervormen.
SOCIALE ZEKERHEID
Het vrij verkeer van werknemers kan spanningen veroorzaken tussen verschillende
sociale zekerheidsstelsels. Er bestaat soms de vrees dat landen met hoge sociale
zekerheidsnormen moeilijk kunnen concurreren met lidstaten waar de lasten lager liggen.
INTERNATIONAAL EN EUROPEES RECHT
Het materieel EU-recht beïnvloedt en doorkruist al deze rechtsdomeinen via de
fundamentele vrijheden (vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal) en
het non-discriminatiebeginsel.
DE INTERNE MARKT
HISTORIEK
NA WOII
De Tweede Wereldoorlog heeft Europa economisch en politiek verwoest en het
continent verdeeld in twee machtsblokken (Oost en West). Ook na de Eerste
Wereldoorlog was reeds gebleken hoe gevaarlijk economische rivaliteit en nationalisme
konden zijn.
Het doel na 1945 was dan ook:
2
, - verdere oorlog op het Europese continent voorkomen;
- economische wederopbouw stimuleren;
- Europese staten zodanig economisch met elkaar verweven dat oorlog materieel
onmogelijk zou worden.
Het idee was dat landen die economisch afhankelijk van elkaar zijn, minder geneigd zijn
om oorlog te voeren.
Vandaag staat de interne markt opnieuw centraal in het politieke debat, onder meer door
uitspraken van Bart De Wever.
FOUNDING FATHERS VAN DE EUROPESE EENMAKING
Jean Monnet was een Franse diplomaat en econoom. Tijdens de Tweede Wereldoorlog
speelde hij een belangrijke rol in de samenwerking tussen Frankrijk en het Verenigd
Koninkrijk. Hij geloofde sterk in een geleidelijke economische integratie als middel om
duurzame vrede te garanderen.
Robert Schuman, Frans minister van Buitenlandse Zaken, lanceerde op 9 mei 1950 de
beroemde Schumanverklaring.
Hij stelde voor om de Franse en Duitse productie van kolen en staal onder één
gemeenschappelijk gezag te plaatsen. Kolen en staal waren cruciaal voor de
oorlogsindustrie. Door deze sectoren gezamenlijk te beheren, zou oorlog tussen Frankrijk
en Duitsland niet alleen ondenkbaar, maar ook materieel onmogelijk worden.
Deze verklaring wordt beschouwd als de eerste stap naar een Europese federatie.
9 mei wordt daarom gevierd als Europa Dag.
EERSTE CONCRETE RESULTAAT
De Schumanverklaring leidde tot de oprichting van de Europese Gemeenschap voor
Kolen en Staal (1951). Dit was de eerste supranationale Europese gemeenschap en de
voorloper van de huidige Europese Unie.
Aanvankelijk lag de focus op economische samenwerking tussen een beperkte groep
landen. Later werd dit uitgebreid naar het vrij verkeer binnen de interne markt:
- vrij verkeer van goederen
- vrij verkeer van diensten
- vrij verkeer van werknemers
- (later) vrij verkeer van kapitaal
In de beginfase was er nog geen volwaardig vrij verkeer van kapitaal.
IDEE ACHTER DE INTERNE MARKT
De kernidee achter de interne markt is economische verstrengeling.
Wanneer economieën sterk met elkaar verweven zijn, wordt oorlog economisch
irrationeel en politiek onhoudbaar. Vandaar dat de interne markt als vredesproject wordt
beschouwd.
DEFINITIE
3
,Interne markt = ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen,
personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd en die een regime omvat dat verzekert
dat de mededinging niet wordt verstoord.
De interne markt is binnen de 27 lidstaten van de EU, het is niet over derde landen.
HANDELSRELATIE
Handel en handelsrestricties
- Geen (specifieke) handelsrelatie: in principe kunnen landen handelsrestricties
opleggen, zoals:
o Quota’s: maximumhoeveelheid van een product dat ingevoerd mag worden
o Douanetarieven
- Doel: bescherming van binnenlandse markten, maar kan leiden tot politieke en
economische spanningen
WTO (World Trade Organization)
- Opgericht: 1995
- Verdragen onder WTO:
o GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) → goederenhandel
o GATS (General Agreement on Trade in Services) → dienstenhandel
- Eigen geschillenbeslechting: landen kunnen klachten indienen als regels niet
worden nageleefd
Basisbeginsel van WTO = non-discriminatie
- Most Favoured Nation (MFN): voordelen aan één lidstaat moeten aan alle andere
lidstaten worden gegeven (geen voordelen willekeurig geven)
- National Treatment Requirement: producten van buitenlandse landen behandelen
zoals binnenlandse producten op de markt (zelfde regels en belastingen)
Politieke en praktische uitdagingen
- Politieke blokkades (bijv. door de VS) zorgen ervoor dat:
o Quota niet altijd gehaald worden
o Geschillenbeslechting soms stilvalt
- Belangrijk: zelfs als een land niet actief deelneemt of de WTO in een “politiek
zwart gat” zit, wordt het streven naar non-discriminatie zoveel mogelijk
gerespecteerd
VRIJHANDEL
Vrijhandel en economische samenwerking verlopen in verschillende gradaties van
integratie.
4
,VRIJHANDELSZONE
Vrijhandelszone = Een groep van twee of meer douanegebieden waarin de
douanerechten en andere beperkende regelingen op het gebied van de handel worden
afgeschaft ten aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de samenstellende gebieden
in producten van oorsprong uit deze gebieden. (definitie GATT)
Voorbeeld: A en B sluiten een vrijhandelszone af, hierdoor moet op een product van A
geen extra kosten (douanerechten) worden betaald als het product naar B gaat, en
omgekeerd.
Nood aan ‘rules of origin’
- Basistarieven import
o Land A = 5 cent
o Land B = 15 cent
- A en B sluiten Vrijhandelsakkoord → tarief tussen A en B = 0 cent
- Onderneming uit land C wil goederen exporteren naar B
o Goedkoopste handelsroute: C → A → B (besparing van 10 cent)
o Reden: het hogere tarief van C→B (15 cent) vermijden
- Probleem: bedrijven gaan goederen van derde landen via een goedkopere
tussenroute invoeren op de markt
- Oplossing: rules of origin aan de hand van een certificate of origin. Dit houdt in dat
de herkomst (origine) van het product moet worden bewezen. Enkel de goederen
van partnerlanden genieten van het tariefvoordeel.
Vrijhandelszone en EU
- De EU is exclusief bevoegd om vrijhandelszones aan te gaan (art. 3, lid 1, e) EU-
verdrag)
- Voorbeelden
o CETA (Canada–EU): 90% van douanetarieven afgeschaft
o Mercosur (Zuid-Amerika)–EU: afschaffing van douaneheffingen
o EU–India: onderhandelingen voor vrijhandelsakkoord
DOUANE-UNIE
Douane-unie = De vervanging van twee of meer douanegebieden door een enkel
douanegebied, zodanig dat
(i) douanerechten en andere beperkende regelingen van de handel worden afgeschaft
ten aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de gebieden waaruit de unie is
samengesteld of ten minste ten aanzien van vrijwel de gehele handel in producten van
oorsprong uit deze gebieden, en,
(ii) dezelfde douanerechten en andere regelingen van de handel door ieder lid van de
unie worden toegepast op de handel met gebieden die niet tot de unie behoren. (definitie
GATT)
Verschil met vrijhandelszone
- Vrijhandelszone
5
, o Landen heffen geen douanerechten onderling, maar behouden elk hun
eigen tarief naar de buitenwereld.
o Voorbeeld: Land A en B sluiten vrijhandelsakkoord → tarief A↔B = 0%,
maar C→A of C→B blijft verschillend.
- Douane-unie
o Elke douane-unie is automatisch ook een vrijhandelszone.
o Kenmerken van EU als douane-unie (art. 28 VWEU)
Vrij verkeer tussen lidstaten: onderlinge tarieven = 0%
Gemeenschappelijk douanetarief naar buitenwereld: alle leden
hanteren hetzelfde tarief voor import uit niet-leden
o Douane-unie met EU (art. 4 en 13 Turkije/EU)
Voorbeeld: EU–Turkije douane-unie
Tarieven tussen EU en Turkije afgeschaft voor bepaalde producten
Tegelijk geldt gemeenschappelijk douanetarief naar buitenwereld,
dus alle EU-lidstaten hanteren hetzelfde tarief als Turkije voor
import van niet-EU landen
INTERNE MARKT
Bij douane-unie & vrijhandelsakkoorden gaan voornamelijk over goederen, terwijl bij de
interne markt van de EU gaat het verder dan alleen goederen: vrij verkeer van
productiemiddelen (arbeidskracht, diensten en kapitaal)
- Goederen (art. 28, 30, 34, 35, 36, 37, 110 VWEU)
- Personen = natuurlijke en rechtspersonen
o Vrij werknemersverkeer (art. 45, 46, 48 VWEU)
o Vrije vestiging (art. 49, 51, 52, 54 VWEU)
- Diensten (art. 56, 57, 58, 62 VWEU)
- Kapitaal en betalingen (art. 63, 64, 65, 66 VWEU)
Burgerschap van de Unie
- Versterkt de rechten van natuurlijke personen binnen de interne markt
- Verbindt vrij verkeer van personen, vestiging, diensten en kapitaal met individuele
rechten
EMU
Economische en Monetaire Unie (EMU)
- Basis: Artikel 119 VWEU
- Doel: verder gaan dan de interne markt door een gemeenschappelijk monetair
beleid te voeren
- Kenmerken:
o Gemeenschappelijke munt: de euro
o Monetair beleid: rente en geldhoeveelheid worden centraal bepaald door
de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt, waardoor nationale
overheden niet meer zelfstandig monetaire instrumenten kunnen
gebruiken.
o Economisch beleid: coördinatie tussen lidstaten om macro-economische
stabiliteit te bevorderen
Relatie met interne markt
6
