DE WERELD VAN KINDEREN
VERRUIMEN 1
Inhoud
Hoofdstuk 1: Wereldoriëntatie en wiskundige initiatie id kleuterklas.....................4
Doelen.............................................................................................................. 4
Aanbod van materialen en activiteiten................................................................4
algemene Didactische principes..........................................................................4
H2: Meten en metend rekenen............................................................................... 7
Doelen.............................................................................................................. 7
Wat is meten?..................................................................................................... 7
Wat betekent meten?.......................................................................................... 8
Wat is direct en indirect meten?.........................................................................8
De ontwikkeling van het meten volgens Piaget:.................................................8
De algemene ontwikkeling van het meten en verduidelijken met een voorbeeld:
............................................................................................................................ 9
Verschil tussen natuurlijke maat en standaardmaat (met voorbeelden):..........10
Didactische aandachtspunten: meten en metend rekenen in de praktijk:........10
H3: De waarneming.............................................................................................. 11
Doelen............................................................................................................ 11
Wat is een waarneming en welke aandachtspunten zijn daarbij?.....................11
De 3H’s bij een waarneming............................................................................. 11
Waarnemen (van bv.dieren).............................................................................. 12
Verschillende stappen van een waarneming.....................................................12
Waarneming voorbereiden................................................................................ 13
H4: Dagelijkse tijd in de kleuterklas.....................................................................14
Doelen............................................................................................................ 14
Wat is tijd?......................................................................................................... 14
Subjectief en objectief tijdsbesef.......................................................................14
Ontwikkeling van tijdsbesef volgens Piaget......................................................15
Expliciet en impliciet ‘tijd’................................................................................. 16
2 tijdsmodellen.................................................................................................. 16
Soorten kalenders............................................................................................. 17
H5: Historische tijd............................................................................................... 20
Doelen............................................................................................................ 20
Omschrijving historische tijd............................................................................. 20
1
, Ontwikkelingslijn dagelijkse tijd – historische tijd..............................................20
Historische tijdsbesef in de kleuterklas.............................................................20
De evolutie van de kleuter en diens omgeving.................................................20
Historische thema in de kleuterklas..................................................................20
Didactische aandachtspunten voor geschiedenis in de kleuterklas:.................21
H6: erfgoededucatie............................................................................................. 22
Doelen............................................................................................................ 22
Definities........................................................................................................... 22
Het belang van erfgoededucatie:......................................................................22
Didactische principes voor erfgoededucatie:....................................................22
Waarom erfgoed in de kleuterklas?...................................................................23
Erfgoededucatie:............................................................................................... 23
De 3H’s.............................................................................................................. 23
Geïntegreerd werken:........................................................................................ 23
Impressie – onderzoek – expressie:...................................................................24
Interactie:.......................................................................................................... 24
H7: Getallenkennis............................................................................................... 25
Doelen............................................................................................................ 25
Begrippen met voorbeeld.................................................................................. 25
Twee voorwaarden die Piaget ziet in de vorming van getalbegrip bij kinderen 27
Ontwikkelingsproces van het leren tellen..........................................................27
Ladderspel en winkelspel met toepasselijke wiskundige activiteiten................28
H8: Classificeren en serieëren.............................................................................. 29
Doelen............................................................................................................ 29
Begrippen.......................................................................................................... 29
Ontwikkeling volgens Piaget............................................................................. 32
H9: Koken met kleuters........................................................................................ 34
Doelen............................................................................................................ 34
Meerwaarde van kookactv................................................................................ 34
Organisatie........................................................................................................ 34
Kookfriezen vs kookactv.................................................................................... 35
H10: Meetkunde................................................................................................... 36
Doelen............................................................................................................ 36
Meetkunde........................................................................................................ 36
Ruimtelijke oriëntatie........................................................................................ 36
Begrippen.......................................................................................................... 36
H11: Logisch en wiskundig denken......................................................................38
2
, doelen............................................................................................................ 38
Wiskunde act is een taalact............................................................................... 38
Stapsgewijs begrippen aanbrengen..................................................................38
Tips om begrippen aan te brengen...................................................................38
waarom en voor wie het verwoorden van denkprocessen van belang is..........38
Hoe met kleuters grafische voorstellingen opbouwen.......................................39
3
, HOOFDSTUK 1: WERELDORIËNTATIE EN WISKUNDIGE INITIATIE ID
KLEUTERKLAS
Wetenschappen en techniek
Mens en maatschappij W.O.
DOELEN
Aangeven op welke manier wiskundige initiatie en wereldoriëntatie aan bod
kunnen komen in de kleuterklas en dit koppelen aan vrij, gedeeld en gestuurd
aanbod
Bij het uitwerken van een wiskundige en/of wero-activiteit rekening houden met de
omschreven algemene didactische principes
Bij een gegeven wiskundige en/of wero-activiteit de toegepaste didactische
principes detecteren en duiden
3 voorwaarden binnen ervaringsgericht onderwijs:
1. Het scheppen van een rijk basismilieu door klasinrichting en doordachte hoeken
= een startaanbod dat voldoende rijk is en de kinderen onderdompelt in de
werkelijkheid
2. Een aanbod van activiteiten en materialen = dit is de procesgerichte aanpak
van de leerkracht die stimulerende tussenkomsten doet
3. Een rijke leeromgeving die ontwikkelingsbevorderend is
AANBOD VAN MATERIALEN EN ACTIVITEITEN
Manieren hoe wiskundige initiatie en wereldoriëntatie aanbod komt id klas:
1. Doorheen de dag: fruitmoment (je hebt al veel gedronken, jouw drinken is bijna
op, wat voor fruitje heb je mee?), vormen van een rij (kvdd mag als eerst staan, de
laatste doet de deur dicht), toiletbezoek en ledigen en ledigen van boekentas,
naar buiten gaan, wat voor weer is het, …
2. Als activiteit: bv vogels spotten en turven hoeveel er zijn
3. Geïntegreerd binnen andere activiteit/hoeken: bv beweging of beeld, spring
3x op de trampoline, neem 2 pittenzakjes, sta voor de hoepel, ga op je knieën
zitten
Om aan vooropgestelde doelen binnen WI en WO te werken, maken we vooral gebruik
van gedeeld en gestuurd aanbod.
ALGEMENE DIDACTISCHE PRINCIPES
Didactische principes: richtlijnen voor een ontwikkeling bevorderende
omgeving. De basis voor goed kleuteronderwijs
1. Integratieprincipe:
Rekening houdend met de beginsitu vd kls
2. Doelen
3. Aanschouwelijkheidsprincipe:
Concreet-aanschouwelijk werken
met betekenisvolle en haalbare materialen.
4. Werkelijkheidsnabije principe:
Werken met reële en authentieke situs die voor kls
betekenisvol zijn
4
VERRUIMEN 1
Inhoud
Hoofdstuk 1: Wereldoriëntatie en wiskundige initiatie id kleuterklas.....................4
Doelen.............................................................................................................. 4
Aanbod van materialen en activiteiten................................................................4
algemene Didactische principes..........................................................................4
H2: Meten en metend rekenen............................................................................... 7
Doelen.............................................................................................................. 7
Wat is meten?..................................................................................................... 7
Wat betekent meten?.......................................................................................... 8
Wat is direct en indirect meten?.........................................................................8
De ontwikkeling van het meten volgens Piaget:.................................................8
De algemene ontwikkeling van het meten en verduidelijken met een voorbeeld:
............................................................................................................................ 9
Verschil tussen natuurlijke maat en standaardmaat (met voorbeelden):..........10
Didactische aandachtspunten: meten en metend rekenen in de praktijk:........10
H3: De waarneming.............................................................................................. 11
Doelen............................................................................................................ 11
Wat is een waarneming en welke aandachtspunten zijn daarbij?.....................11
De 3H’s bij een waarneming............................................................................. 11
Waarnemen (van bv.dieren).............................................................................. 12
Verschillende stappen van een waarneming.....................................................12
Waarneming voorbereiden................................................................................ 13
H4: Dagelijkse tijd in de kleuterklas.....................................................................14
Doelen............................................................................................................ 14
Wat is tijd?......................................................................................................... 14
Subjectief en objectief tijdsbesef.......................................................................14
Ontwikkeling van tijdsbesef volgens Piaget......................................................15
Expliciet en impliciet ‘tijd’................................................................................. 16
2 tijdsmodellen.................................................................................................. 16
Soorten kalenders............................................................................................. 17
H5: Historische tijd............................................................................................... 20
Doelen............................................................................................................ 20
Omschrijving historische tijd............................................................................. 20
1
, Ontwikkelingslijn dagelijkse tijd – historische tijd..............................................20
Historische tijdsbesef in de kleuterklas.............................................................20
De evolutie van de kleuter en diens omgeving.................................................20
Historische thema in de kleuterklas..................................................................20
Didactische aandachtspunten voor geschiedenis in de kleuterklas:.................21
H6: erfgoededucatie............................................................................................. 22
Doelen............................................................................................................ 22
Definities........................................................................................................... 22
Het belang van erfgoededucatie:......................................................................22
Didactische principes voor erfgoededucatie:....................................................22
Waarom erfgoed in de kleuterklas?...................................................................23
Erfgoededucatie:............................................................................................... 23
De 3H’s.............................................................................................................. 23
Geïntegreerd werken:........................................................................................ 23
Impressie – onderzoek – expressie:...................................................................24
Interactie:.......................................................................................................... 24
H7: Getallenkennis............................................................................................... 25
Doelen............................................................................................................ 25
Begrippen met voorbeeld.................................................................................. 25
Twee voorwaarden die Piaget ziet in de vorming van getalbegrip bij kinderen 27
Ontwikkelingsproces van het leren tellen..........................................................27
Ladderspel en winkelspel met toepasselijke wiskundige activiteiten................28
H8: Classificeren en serieëren.............................................................................. 29
Doelen............................................................................................................ 29
Begrippen.......................................................................................................... 29
Ontwikkeling volgens Piaget............................................................................. 32
H9: Koken met kleuters........................................................................................ 34
Doelen............................................................................................................ 34
Meerwaarde van kookactv................................................................................ 34
Organisatie........................................................................................................ 34
Kookfriezen vs kookactv.................................................................................... 35
H10: Meetkunde................................................................................................... 36
Doelen............................................................................................................ 36
Meetkunde........................................................................................................ 36
Ruimtelijke oriëntatie........................................................................................ 36
Begrippen.......................................................................................................... 36
H11: Logisch en wiskundig denken......................................................................38
2
, doelen............................................................................................................ 38
Wiskunde act is een taalact............................................................................... 38
Stapsgewijs begrippen aanbrengen..................................................................38
Tips om begrippen aan te brengen...................................................................38
waarom en voor wie het verwoorden van denkprocessen van belang is..........38
Hoe met kleuters grafische voorstellingen opbouwen.......................................39
3
, HOOFDSTUK 1: WERELDORIËNTATIE EN WISKUNDIGE INITIATIE ID
KLEUTERKLAS
Wetenschappen en techniek
Mens en maatschappij W.O.
DOELEN
Aangeven op welke manier wiskundige initiatie en wereldoriëntatie aan bod
kunnen komen in de kleuterklas en dit koppelen aan vrij, gedeeld en gestuurd
aanbod
Bij het uitwerken van een wiskundige en/of wero-activiteit rekening houden met de
omschreven algemene didactische principes
Bij een gegeven wiskundige en/of wero-activiteit de toegepaste didactische
principes detecteren en duiden
3 voorwaarden binnen ervaringsgericht onderwijs:
1. Het scheppen van een rijk basismilieu door klasinrichting en doordachte hoeken
= een startaanbod dat voldoende rijk is en de kinderen onderdompelt in de
werkelijkheid
2. Een aanbod van activiteiten en materialen = dit is de procesgerichte aanpak
van de leerkracht die stimulerende tussenkomsten doet
3. Een rijke leeromgeving die ontwikkelingsbevorderend is
AANBOD VAN MATERIALEN EN ACTIVITEITEN
Manieren hoe wiskundige initiatie en wereldoriëntatie aanbod komt id klas:
1. Doorheen de dag: fruitmoment (je hebt al veel gedronken, jouw drinken is bijna
op, wat voor fruitje heb je mee?), vormen van een rij (kvdd mag als eerst staan, de
laatste doet de deur dicht), toiletbezoek en ledigen en ledigen van boekentas,
naar buiten gaan, wat voor weer is het, …
2. Als activiteit: bv vogels spotten en turven hoeveel er zijn
3. Geïntegreerd binnen andere activiteit/hoeken: bv beweging of beeld, spring
3x op de trampoline, neem 2 pittenzakjes, sta voor de hoepel, ga op je knieën
zitten
Om aan vooropgestelde doelen binnen WI en WO te werken, maken we vooral gebruik
van gedeeld en gestuurd aanbod.
ALGEMENE DIDACTISCHE PRINCIPES
Didactische principes: richtlijnen voor een ontwikkeling bevorderende
omgeving. De basis voor goed kleuteronderwijs
1. Integratieprincipe:
Rekening houdend met de beginsitu vd kls
2. Doelen
3. Aanschouwelijkheidsprincipe:
Concreet-aanschouwelijk werken
met betekenisvolle en haalbare materialen.
4. Werkelijkheidsnabije principe:
Werken met reële en authentieke situs die voor kls
betekenisvol zijn
4
