1. Wat is recht? (van dia 6- dia 8)
1. Wat is recht? – Samenvatting
Basisidee
● Recht: een geheel van regels gemaakt door mensen om het samenleven te
organiseren, zodat er orde, rechtszekerheid en rechtvaardigheid is.
● Belangrijk onderscheid:
○ Alle rechten zijn regels, maar niet alle regels zijn rechten (bv. huisregels zijn
geen wetten).
Begrippen
● Samenleving: 2 of meer personen.
● Staat: bevolking + grondgebied + politieke organisatie + erkenning door
internationale gemeenschap.
● Rechtsstaat: staat met mensenrechten én scheiding der machten.
Discriminatie
● Mag enkel als er een gegronde rechtvaardiging is (vb. zwangerschapsverlof).
Ulpianus
● “Ubi societas, ibi ius” = waar samenleving is, is recht.
Soorten rechtsregels
1. Berechtingsregels (procesrecht) → regels voor hoe een rechtszaak verloopt.
2. Wijzigingsregels → regels over hoe bestaande wetten veranderd worden.
3. Erkenningsregels → bepalen welke regels geldig zijn en hoe ze moeten
worden geïnterpreteerd.
Verbanden
● Recht en godsdienst → secularisatie: scheiding tussen religie en wet.
● Recht en moraal → natuurrecht (recht is gebaseerd op moraal) vs.
positivisme (recht staat los van moraal).
● Recht en sociale zeden → normen veranderen per tijd en cultuur.
Doelen van het recht
● Ordening van de samenleving
● Rechtszekerheid → wie regels volgt, mag niet gestraft worden.
● Rechtvaardigheid →
○ Verdelende rechtvaardigheid (eerlijk verdelen, publiekrecht)
○ Vergeldende rechtvaardigheid (straffen, privaatrecht)
Recht als middel
● Op niveau van de rechtsregel → wetten zelf.
● Op niveau van de rechtspraak → rechters die bepalen of een regel is
geschonden.
● Op niveau van de rechtshandhaving → afdwingen van regels (bv. politie bij
geweld).
Definitie
Recht is een verzameling van rechtsregels in materiële zin, gecreëerd door mensen,
om de samenleving te ordenen en bij te dragen aan een vreedzame en rechtvaardige
samenleving.
, 2. Indeling van het recht (van dia 9 - dia 13)
Belangrijke basisbegrippen
● Objectief recht
→ Alle rechtsregels samen, voor iedereen.
● Subjectief recht
→ Rechten en plichten die je persoonlijk kan afdwingen.
● Materieel recht
→ Inhoud van het recht: wat mag/moet, rechten & plichten (bv. inhoud
regels rond euthanasie).
● Formeel recht
→ Procedure: hoe regels worden toegepast en afgedwongen.
Manieren om recht in te delen
● Op activiteit → bv. fiscaal recht (belastingen).
● Op techniek → bv. strafrecht (straffen, sancties).
● Op niveau van totstandkoming → bv. Europees recht (EU).
Privaatrecht vs. Publiekrecht
Privaatrecht
● Private belangen.
● Regelt relaties tussen burgers onderling.
● Voorbeelden:
○ Personen- en familierecht
○ Familiaal vermogensrecht (bv. huwelijkscontract)
○ Verbintenissenrecht
○ Zakenrecht
○ Handelsrecht
○ Vennootschapsrecht
○ Sociaal recht
○ Burgerlijk procesrecht
○ Internationaal privaatrecht
Publiekrecht
● Algemeen belang.
● Altijd overheid betrokken (overheid–burger of overheden onderling).
● Geen “herkansing” → bindend.
● Voorbeelden:
○ Staatsrecht (mensenrechten)
○ Administratief recht
○ Strafrecht
○ Strafprocesrecht
○ Fiscaal recht
○ Europees recht
○ Internationaal recht
○ (Sociaal recht? → twijfelgeval)
1. Wat is recht? – Samenvatting
Basisidee
● Recht: een geheel van regels gemaakt door mensen om het samenleven te
organiseren, zodat er orde, rechtszekerheid en rechtvaardigheid is.
● Belangrijk onderscheid:
○ Alle rechten zijn regels, maar niet alle regels zijn rechten (bv. huisregels zijn
geen wetten).
Begrippen
● Samenleving: 2 of meer personen.
● Staat: bevolking + grondgebied + politieke organisatie + erkenning door
internationale gemeenschap.
● Rechtsstaat: staat met mensenrechten én scheiding der machten.
Discriminatie
● Mag enkel als er een gegronde rechtvaardiging is (vb. zwangerschapsverlof).
Ulpianus
● “Ubi societas, ibi ius” = waar samenleving is, is recht.
Soorten rechtsregels
1. Berechtingsregels (procesrecht) → regels voor hoe een rechtszaak verloopt.
2. Wijzigingsregels → regels over hoe bestaande wetten veranderd worden.
3. Erkenningsregels → bepalen welke regels geldig zijn en hoe ze moeten
worden geïnterpreteerd.
Verbanden
● Recht en godsdienst → secularisatie: scheiding tussen religie en wet.
● Recht en moraal → natuurrecht (recht is gebaseerd op moraal) vs.
positivisme (recht staat los van moraal).
● Recht en sociale zeden → normen veranderen per tijd en cultuur.
Doelen van het recht
● Ordening van de samenleving
● Rechtszekerheid → wie regels volgt, mag niet gestraft worden.
● Rechtvaardigheid →
○ Verdelende rechtvaardigheid (eerlijk verdelen, publiekrecht)
○ Vergeldende rechtvaardigheid (straffen, privaatrecht)
Recht als middel
● Op niveau van de rechtsregel → wetten zelf.
● Op niveau van de rechtspraak → rechters die bepalen of een regel is
geschonden.
● Op niveau van de rechtshandhaving → afdwingen van regels (bv. politie bij
geweld).
Definitie
Recht is een verzameling van rechtsregels in materiële zin, gecreëerd door mensen,
om de samenleving te ordenen en bij te dragen aan een vreedzame en rechtvaardige
samenleving.
, 2. Indeling van het recht (van dia 9 - dia 13)
Belangrijke basisbegrippen
● Objectief recht
→ Alle rechtsregels samen, voor iedereen.
● Subjectief recht
→ Rechten en plichten die je persoonlijk kan afdwingen.
● Materieel recht
→ Inhoud van het recht: wat mag/moet, rechten & plichten (bv. inhoud
regels rond euthanasie).
● Formeel recht
→ Procedure: hoe regels worden toegepast en afgedwongen.
Manieren om recht in te delen
● Op activiteit → bv. fiscaal recht (belastingen).
● Op techniek → bv. strafrecht (straffen, sancties).
● Op niveau van totstandkoming → bv. Europees recht (EU).
Privaatrecht vs. Publiekrecht
Privaatrecht
● Private belangen.
● Regelt relaties tussen burgers onderling.
● Voorbeelden:
○ Personen- en familierecht
○ Familiaal vermogensrecht (bv. huwelijkscontract)
○ Verbintenissenrecht
○ Zakenrecht
○ Handelsrecht
○ Vennootschapsrecht
○ Sociaal recht
○ Burgerlijk procesrecht
○ Internationaal privaatrecht
Publiekrecht
● Algemeen belang.
● Altijd overheid betrokken (overheid–burger of overheden onderling).
● Geen “herkansing” → bindend.
● Voorbeelden:
○ Staatsrecht (mensenrechten)
○ Administratief recht
○ Strafrecht
○ Strafprocesrecht
○ Fiscaal recht
○ Europees recht
○ Internationaal recht
○ (Sociaal recht? → twijfelgeval)
