Diverstiteit
1 Lesdoelen thema: 1. Kruispuntdenken.
1.1 Wat is diversiteit:
= Alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij samenleven, op het vlak
van geslacht, huidskleur, sociale achtergrond, gender, lichamelijke en verstandelijke mogelijkheden, religie,
levensbeschouwing, leeftijd, etniciteit, …
Vormen van diversiteit:
• Seksuele oriëntatie: Heteroseksueel, homoseksueel, biseksueel, lesbisch,…
• Geografisch: Streek, land of stad van herkomst,…
• Sociaal-economisch: Opleidingsniveau, financiële situatie, huisvesting, toegang tot gezondheidszorg, onderwijs,
arbeidsmarkt, vrije tijd,…
• Etniciteit: Behorend tot een bepaalde bevolkingsgroep met een min of meer gemeenschappelijke herkomst,
geschiedenis, taal en cultuur,…
• Leeftijd: Kind, jongere, volwassene, oudere,…
• Religie: Christendom, hindoeïsme, jodendom, islam, …
• Beperking: lichamelijke beperking, verstandelijke beperking, visuele beperking,…
• Sociale relaties en gezinsvormen: Gehuwd, ongehuwd, single, samenwonend, LATrelatie, nieuw samengesteld
gezin,… Deze vorm van diversiteit gaat ook over contact met een kleiner of breder netwerk van buren, vrienden,
kennissen….
• Genderidentiteit: Hoe je je voelt vanbinnen: man, vrouw, non-binair, genderfluïde,…
1.2 Je weet wat deelidentiteiten inhouden en kan dit herkennen en toepassen in een casus.
= Deelidentiteiten zijn de verschillende aspecten die bepalen wie je bent. Iedereen heeft een gelaagde identiteit
met verschillende deelidentiteiten. Op basis van deze deelidentiteiten kunnen mensen voor-of nadelen ondervinden.
Kruispuntdenken leert ons kijken naar hoe die verschillende dimensies op elkaar inspelen. Deelidentiteiten kunnen
veel meer omvatten dan enkel de dimensies die belangrijk zijn bij het kruispuntdenken. Kanttekening wat bedoelt u
hier juist met?
• De rollen die je in je leven vervult: dochter, vriend, student, bakker, bankier,…
• Die delen van je identiteit die je zelf kan kiezen: fan van een bepaald soort muziek, lid van een politieke partij,
stijl van kleden,…
• Waar je bent geboren, waar je woont.
• Al dan niet tot een minderheid behorend.
• Je geslacht en je seksualiteit.
Leren ons over diversiteit in iedere persoon
Kunnen mensen verbinden
MAAR kan het anders zijn ook demoniseren
1.3 Je kent de verschillende kenmerken van deelidentiteiten en kan deze herkennen in een
casus.
= Op basis van deze deelidentiteiten kunnen mensen voor-of nadelen ondervinden.
• Gelijk blijven over de tijd
• Veranderen over de tijd
• Een stuk aangeboren, een stuk gegeven, een stuk verandering
• Een stuk gewenst en een stuk ongewenst
• Beïnvloeding door interacties, crisis en conflict
1
Diversiteit
,1.4 Je kent het begrip kruispuntdenken of intersectionaliteit grondig en kan dit herkennen en
toepassen in een casus.
Kruispuntdenken: (7)
• Kruispuntdenken leert ons kijken naar hoe die verschillende dimensies op elkaar inspelen.
• Wordt gebruikt om te kijken naar diversiteit en ongelijkheid aan te pakken.
• Elke persoon bevindt zich op een kruispunt van verschillende assen (etniciteit, leeftijd, geslacht,). Waarin we
ons ofwel op een bevoordeelde positie of benadeelde positie bevinden
• Deze verschillende assen werken gelijktijdig op elkaar in en zorgen voor specifieke en complexere situaties van
discriminatie.
• Verschillende vormen van onderdrukking overlappen en versterken elkaar.
• Vaak spelen meerdere assen tegelijkertijd een rol en beïnvloeden ze elkaar onderling
Bv: een vrouw van kleur kan zowel te maken hebben met genderdiscriminatie als met racisme, en deze
ervaringen kunnen zich anders manifesteren dan die van een witte vrouw of een man van kleur.
Kruispuntdenken (of intersectionaliteit) is het idee dat verschillende aspecten van iemands identiteit, zoals geslacht,
ras, klasse, seksualiteit, en andere sociale categorieën, samenkomen en elkaar beïnvloeden. Deze overlappen
kunnen leiden tot unieke ervaringen van privilege of discriminatie. Het is dus niet genoeg om één aspect van
iemands identiteit te onderzoeken zonder de interactie met andere aspecten te begrijpen.
14 Assen van Identiteitsvorming:
• Verblijfstatus
• Gezondheid
• Religie
• Leeftijd
• Bezit
• Cultuur
• Noor-Zuid : Oost-West
• Klasse
• Nationaliteit
• Maatschappelijke ontwikkeling
• Etniciteit
• Huidskleur
• Geslacht
• Sexuele oriëntatie
1.5 Je kent de tijdens de les behandelde praktijktools en kan deze toepassen in een casus.
• Zoek naar verbinding/positieve overlap op niveau van sociale deelidentiteiten, dit werkt drempelverlagend
• Focus op meerdere sociale deelidentiteiten
• Heb oog voor ‘kwetsbare kruispunten’
• Durf de ‘andere vraag’ te stellen
Bv: Zou ik er ook zo naar kijken als die persoon een vrouw, man ,… was? Of zou ik anders reageren?
2
Diversiteit
, 1.6 Je weet wat referentiekaders inhouden.
Een referentiekader is een geheel van waarden, normen,
overtuigingen en vanzelfsprekendheden dat voortvloeit
uit het behoren tot verschillende groepen.
Je referentiekader is als een bril. Het bepaalt jouw kijk op
de wereld. Mensen zijn geneigd om in contact met
anderen uit te gaan van hun eigen referentiekader. Dit
kan leiden tot misverstanden of conflicten of ongelijke
machtsverhoudingen. Zeker als de onderwerpen gevoelig
worden, is de kans groot dat de andere persoon anders
denkt, voelt en handelt dan jij. Het is goed hier bewust
mee om te gaan.
1.7 Je kent het belang van referentiekaders binnen de hulpverlening.
• Wanneer je werkt als MW’er is het belangrijk dat je jezelf bewust bent van je eigen gewoontes, de context
waarin je bent opgegroeid, je ervaringen, je achtergrond, je karakter, je cultuur, je religie
• Al deze elementen dragen bij tot je referentiekader en bepalen wie je bent, hoe je naar de wereld kijkt, naar
anderen kijkt, wat je juist of fout vindt,…
• Hoewel je jouw perspectief op de wereld vaak als vanzelfsprekend beschouwd, is het belangrijk om eigen
referentiekader niet als maatstaf te nemen.
• In de hulpverlening denkt of voelt de cliënt niet altijd als jou! Het is belangrijk om je hiervan bewust te zijn.
1.8 Je illustreert aan de hand van een praktijkvoorbeeld het belang van referentiekaders
binnen de hulpverlening.
Voorbeeld 1:
Stel, je werkt met een cliënt die uit een cultuur komt waar ouders streng gezag uitoefenen en kinderen weinig
autonomie hebben. Jij bent opgegroeid in een cultuur waar zelfstandigheid van kinderen belangrijk is en waar
ouders hun kinderen aanmoedigen om zelf keuzes te maken.
Antwoord:
Als je je referentiekader niet herkent, kun je denken dat de cliënt te autoritair is of te streng met zijn kinderen. Dit
zou kunnen leiden tot misverstanden of zelfs het geven van advies dat niet passend is voor de cultuur van de cliënt.
Door je bewust te zijn van je eigen referentiekader, begrijp je dat de manier waarop de cliënt met zijn kinderen
omgaat wellicht heel normaal is in zijn cultuur. Dit helpt je om respectvol en zonder oordeel te reageren, en om
samen met de cliënt een oplossing te vinden die past bij zijn situatie en waarden.
Voorbeeld 2:
Stel je voor dat een hulpverlener werkt met een cliënt die recentelijk naar België is geëmigreerd vanuit een land met
een heel andere cultuur en taal. De cliënt komt uit een cultuur waar familiebanden zeer hecht zijn en waar men
gewend is om problemen binnen de familie op te lossen.
Antwoord:
In deze situatie is het cruciaal dat de hulpverlener zich bewust is van zowel zijn eigen referentiekader als dat van de
cliënt. Door dit bewustzijn kan de hulpverlener beter begrijpen waarom de cliënt bepaalde gedragingen vertoont en
welke aanpak het meest effectief zal zijn. Bijvoorbeeld, de hulpverlener kan ervoor kiezen om familieleden bij de
therapie te betrekken, omdat dit aansluit bij het referentiekader van de cliënt.
3
Diversiteit
1 Lesdoelen thema: 1. Kruispuntdenken.
1.1 Wat is diversiteit:
= Alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij samenleven, op het vlak
van geslacht, huidskleur, sociale achtergrond, gender, lichamelijke en verstandelijke mogelijkheden, religie,
levensbeschouwing, leeftijd, etniciteit, …
Vormen van diversiteit:
• Seksuele oriëntatie: Heteroseksueel, homoseksueel, biseksueel, lesbisch,…
• Geografisch: Streek, land of stad van herkomst,…
• Sociaal-economisch: Opleidingsniveau, financiële situatie, huisvesting, toegang tot gezondheidszorg, onderwijs,
arbeidsmarkt, vrije tijd,…
• Etniciteit: Behorend tot een bepaalde bevolkingsgroep met een min of meer gemeenschappelijke herkomst,
geschiedenis, taal en cultuur,…
• Leeftijd: Kind, jongere, volwassene, oudere,…
• Religie: Christendom, hindoeïsme, jodendom, islam, …
• Beperking: lichamelijke beperking, verstandelijke beperking, visuele beperking,…
• Sociale relaties en gezinsvormen: Gehuwd, ongehuwd, single, samenwonend, LATrelatie, nieuw samengesteld
gezin,… Deze vorm van diversiteit gaat ook over contact met een kleiner of breder netwerk van buren, vrienden,
kennissen….
• Genderidentiteit: Hoe je je voelt vanbinnen: man, vrouw, non-binair, genderfluïde,…
1.2 Je weet wat deelidentiteiten inhouden en kan dit herkennen en toepassen in een casus.
= Deelidentiteiten zijn de verschillende aspecten die bepalen wie je bent. Iedereen heeft een gelaagde identiteit
met verschillende deelidentiteiten. Op basis van deze deelidentiteiten kunnen mensen voor-of nadelen ondervinden.
Kruispuntdenken leert ons kijken naar hoe die verschillende dimensies op elkaar inspelen. Deelidentiteiten kunnen
veel meer omvatten dan enkel de dimensies die belangrijk zijn bij het kruispuntdenken. Kanttekening wat bedoelt u
hier juist met?
• De rollen die je in je leven vervult: dochter, vriend, student, bakker, bankier,…
• Die delen van je identiteit die je zelf kan kiezen: fan van een bepaald soort muziek, lid van een politieke partij,
stijl van kleden,…
• Waar je bent geboren, waar je woont.
• Al dan niet tot een minderheid behorend.
• Je geslacht en je seksualiteit.
Leren ons over diversiteit in iedere persoon
Kunnen mensen verbinden
MAAR kan het anders zijn ook demoniseren
1.3 Je kent de verschillende kenmerken van deelidentiteiten en kan deze herkennen in een
casus.
= Op basis van deze deelidentiteiten kunnen mensen voor-of nadelen ondervinden.
• Gelijk blijven over de tijd
• Veranderen over de tijd
• Een stuk aangeboren, een stuk gegeven, een stuk verandering
• Een stuk gewenst en een stuk ongewenst
• Beïnvloeding door interacties, crisis en conflict
1
Diversiteit
,1.4 Je kent het begrip kruispuntdenken of intersectionaliteit grondig en kan dit herkennen en
toepassen in een casus.
Kruispuntdenken: (7)
• Kruispuntdenken leert ons kijken naar hoe die verschillende dimensies op elkaar inspelen.
• Wordt gebruikt om te kijken naar diversiteit en ongelijkheid aan te pakken.
• Elke persoon bevindt zich op een kruispunt van verschillende assen (etniciteit, leeftijd, geslacht,). Waarin we
ons ofwel op een bevoordeelde positie of benadeelde positie bevinden
• Deze verschillende assen werken gelijktijdig op elkaar in en zorgen voor specifieke en complexere situaties van
discriminatie.
• Verschillende vormen van onderdrukking overlappen en versterken elkaar.
• Vaak spelen meerdere assen tegelijkertijd een rol en beïnvloeden ze elkaar onderling
Bv: een vrouw van kleur kan zowel te maken hebben met genderdiscriminatie als met racisme, en deze
ervaringen kunnen zich anders manifesteren dan die van een witte vrouw of een man van kleur.
Kruispuntdenken (of intersectionaliteit) is het idee dat verschillende aspecten van iemands identiteit, zoals geslacht,
ras, klasse, seksualiteit, en andere sociale categorieën, samenkomen en elkaar beïnvloeden. Deze overlappen
kunnen leiden tot unieke ervaringen van privilege of discriminatie. Het is dus niet genoeg om één aspect van
iemands identiteit te onderzoeken zonder de interactie met andere aspecten te begrijpen.
14 Assen van Identiteitsvorming:
• Verblijfstatus
• Gezondheid
• Religie
• Leeftijd
• Bezit
• Cultuur
• Noor-Zuid : Oost-West
• Klasse
• Nationaliteit
• Maatschappelijke ontwikkeling
• Etniciteit
• Huidskleur
• Geslacht
• Sexuele oriëntatie
1.5 Je kent de tijdens de les behandelde praktijktools en kan deze toepassen in een casus.
• Zoek naar verbinding/positieve overlap op niveau van sociale deelidentiteiten, dit werkt drempelverlagend
• Focus op meerdere sociale deelidentiteiten
• Heb oog voor ‘kwetsbare kruispunten’
• Durf de ‘andere vraag’ te stellen
Bv: Zou ik er ook zo naar kijken als die persoon een vrouw, man ,… was? Of zou ik anders reageren?
2
Diversiteit
, 1.6 Je weet wat referentiekaders inhouden.
Een referentiekader is een geheel van waarden, normen,
overtuigingen en vanzelfsprekendheden dat voortvloeit
uit het behoren tot verschillende groepen.
Je referentiekader is als een bril. Het bepaalt jouw kijk op
de wereld. Mensen zijn geneigd om in contact met
anderen uit te gaan van hun eigen referentiekader. Dit
kan leiden tot misverstanden of conflicten of ongelijke
machtsverhoudingen. Zeker als de onderwerpen gevoelig
worden, is de kans groot dat de andere persoon anders
denkt, voelt en handelt dan jij. Het is goed hier bewust
mee om te gaan.
1.7 Je kent het belang van referentiekaders binnen de hulpverlening.
• Wanneer je werkt als MW’er is het belangrijk dat je jezelf bewust bent van je eigen gewoontes, de context
waarin je bent opgegroeid, je ervaringen, je achtergrond, je karakter, je cultuur, je religie
• Al deze elementen dragen bij tot je referentiekader en bepalen wie je bent, hoe je naar de wereld kijkt, naar
anderen kijkt, wat je juist of fout vindt,…
• Hoewel je jouw perspectief op de wereld vaak als vanzelfsprekend beschouwd, is het belangrijk om eigen
referentiekader niet als maatstaf te nemen.
• In de hulpverlening denkt of voelt de cliënt niet altijd als jou! Het is belangrijk om je hiervan bewust te zijn.
1.8 Je illustreert aan de hand van een praktijkvoorbeeld het belang van referentiekaders
binnen de hulpverlening.
Voorbeeld 1:
Stel, je werkt met een cliënt die uit een cultuur komt waar ouders streng gezag uitoefenen en kinderen weinig
autonomie hebben. Jij bent opgegroeid in een cultuur waar zelfstandigheid van kinderen belangrijk is en waar
ouders hun kinderen aanmoedigen om zelf keuzes te maken.
Antwoord:
Als je je referentiekader niet herkent, kun je denken dat de cliënt te autoritair is of te streng met zijn kinderen. Dit
zou kunnen leiden tot misverstanden of zelfs het geven van advies dat niet passend is voor de cultuur van de cliënt.
Door je bewust te zijn van je eigen referentiekader, begrijp je dat de manier waarop de cliënt met zijn kinderen
omgaat wellicht heel normaal is in zijn cultuur. Dit helpt je om respectvol en zonder oordeel te reageren, en om
samen met de cliënt een oplossing te vinden die past bij zijn situatie en waarden.
Voorbeeld 2:
Stel je voor dat een hulpverlener werkt met een cliënt die recentelijk naar België is geëmigreerd vanuit een land met
een heel andere cultuur en taal. De cliënt komt uit een cultuur waar familiebanden zeer hecht zijn en waar men
gewend is om problemen binnen de familie op te lossen.
Antwoord:
In deze situatie is het cruciaal dat de hulpverlener zich bewust is van zowel zijn eigen referentiekader als dat van de
cliënt. Door dit bewustzijn kan de hulpverlener beter begrijpen waarom de cliënt bepaalde gedragingen vertoont en
welke aanpak het meest effectief zal zijn. Bijvoorbeeld, de hulpverlener kan ervoor kiezen om familieleden bij de
therapie te betrekken, omdat dit aansluit bij het referentiekader van de cliënt.
3
Diversiteit
