Samenvatting SMW Social Casework | EDDA-model | PXL | 2025/26

SMW - SCW

Deel 1 - exploreren

Wat is een methode?

Systematische, doelgerichte en procesmatige handelingswijze én
bewust.

 Gesystematiseerde manier van werken in een bepaalde situatie
om een bepaald doel te bereiken
 Wat je doet of laat met een cliënt, daar is een goede reden voor

De leer van een methode:

 Draagt bij tot BEWUST + VERANTWOORD kiezen en handelen.
Het WAAROM? en het WAT? en het HOE?
(? Wat wil de hulpvrager bereiken? Hoe kunnen we dit realiseren? …
 OOK: Welke doelgroep, omgeving wel of niet betrekken bij het proces?...)
 Ontwikkelt zich in een uitwisseling tussen theorie en praktijk
(wetenschappelijk – evidence based W ) ß→ practice based evidence W

Toepassen op de methodiek social casework:

3 kenmerken:

1. Doelgericht (probleemgericht)
o Oplossen van probleem
o Doelen haalbaar, realistisch
o Doelen bepaald in dialoog
o Regelmatig geëvalueerd en bijgesteld
2. Systematisch (EDDA)
o Verschillende stappen/fasen
o Logische volgorde
3. Procesmatig (voor iedereen een ander parcour)
o In relati emet cliënt = relatieontwikkeling
o Afgestemd op vraag cliënt = probleemafwikkeling
o Rekening houdend met tempo = cliëntontwikkeling
o Per fase passende tussenkomst/interventie

4 lagen:

1. Doel
2. Visie
3. Relatie tussen cliënt en hulpverlener
4. Technieken/interventies




Wat is social casework?

,  Is een vorm van methodisch hulpverlenen in het sociaal werk vanaf 20ste
eeuw
 = oudste methode van hulpverlening oorspronkelijk ‘de methode van
individuele hulpverlening’ ondertussen ook ruimer onder invloed van
systeemdenken (beïnvloeding van de cliënt en zijn omgeving)
 Grondleggers zijn Marie Kamphuis en Florence Hollis

5 krachtlijnen:

1. Nabijheid
2. Verbindend
3. Procesmatig
4. Generalistisch werken
5. Politiserend werken



EDDA:

Exploreren – Dialogisch Diagnosticeren – Actie

 Dynamisch model: verschillende stappen zijn steeds anders
 Spiraalvorming proces: grillig verloop, in elke casus een ander verloop
 Eclectisch proces W: meerdere referentiekaders en modellen worden
opgenomen
 Verhaalvorm in het maatschappelijk werk: elk hulpverlenend proces is
o Uniek
o Vindt plaats in een andere context

4.2 Inleiding:

Exploreren W is een proces tussen de verschillende EDDA-actoren

Verschillende stappen / fasen:

 Proloog W
 Onthaal W
 Aanmelding W
 Intake W

Exploratiestappen komen niet altijd afzonderlijk voor
 soms valt onthaal samen met aanmelding, soms sluit de intake aan bij de
aanmelding.

Wie systematisch exploreert maakt gebruik van hulpmiddelen of
werkinstrumenten – intakedocument/checklist

 Exploreren vereist specifieke vaardigheden (taal)
 Exploratie plaatst de verschillende EDDA-actoren voor specifieke
uitdagingen

,Wat is exploreren?

DEFINITIE
EXPLOREREN W =

 Verkennen van de situatie
 Het (zich) laten informeren
 Bevragen
 Verzamelen van gegevens over

o Hulpvrager: Wat zijn mogelijkheden/sterktes/competenties.
KRACHTGERICHTE KIJK
o Situatie: Wat is de hulpvraag?
o Omgeving: Bij wie kan hulpvrager terecht met zijn zorgen? Hoe zit het
met zijn geldzaken, woning, relaties, werk,…? Integrale benadering &
netwerkgericht handelen

!! Exploreren is geen éénmalig gebeuren, bij elke nieuw probleemaspect 
opnieuw exploreren

Exploreren = WEDERZIJDS COMMUNICATIEPROCES tussen hulpverlener en
hulpvrager(s) / cliënt(en).

= hulpverlener informeert de hulpvrager over de organisatie
= hulpvrager/zijn omgeving informeert de hulpverlener over de
probleemsituatie
= eventuele derden

DOEL: weten, kennis opdoen, ordenen en samen leggen

4.3 Exploratie als proces = blended (kennisclip)

4.3.1 EDDA-actoren in het exploratieproces

 Hulpverlener/social caseworker
 Hulpverlenende organisatie
 Hulpvrager en diens omgeving/netwerk
 Verwijzer
 Maatschappelijke context
o > EDDA-actoren als explorerende actor



HULPVERLENER / SOCIAL CASEWORKER

? Welke ruimte (letterlijk + mentaal)
? Tijd voor exploratie
? Op welke hulpvraag wel of niet in gaan?
? Welke betekenis geeft hulpverlener aan exploratie?
Vertrouwen in eigen deskundigheid
? Met welke problemen, doelgroepen of cliëntsystemen kan hij goed of minder
goed mee overweg vanuit het verleden (binnenste drempel = hulpverlener)

, HULPVERLENENDE ORGANISATIE

 Taal van brochures en website -> goede perceptie ???
CLB: instapbrief over hun hulpverlening in 22 talen – filmpjes klasse over
hun aanbod

 Tot welke hulpvragers en hulpvragen richt de organisatie zich www.CAW.be,
www.pleegzorgvlaanderen.be

 Veel communicatie via onzichtbare tekens:
Huisvesting – ontvangstruimte – inplanting in de stad – huisstijl – kledij – pers
-…

HULPVRAGER EN OMGEVING

 ? Wie is de hulpvrager?
 ? Hoe ziet zijn omgeving eruit?
 ? Wat is zijn levensgeschiedenis /rugzak?
 ? Hoe is zijn beeld over zijn werkelijkheid?
 ? Individuele hulpvraag of cliëntsysteem is hulpvrager?
 …

Proloog: vrijwilligheid of onvrijwilligheid

 Voor zorgmijders W /zorgmissers W omwille vroegere ervaringen
 ? Wat is de impact van vroegere hulpverleningservaringen?
 Karakter van de hulpvrager – veelprater/chaotische verteller,…
 Relatie tussen hulpvrager en zijn omgeving verdient aandacht
? Is omgeving hiervan op de hoogte? Welke reacties/steun verwacht hij?
 ? Wat is hun kennis over de organisatie?

VERWIJZER

 ? Hoe is de relatie tussen de social caseworker en de verwijzer
 Vertrouwdheid met elkaars werkwijze/methodiek/visie
 Persoonsgebonden informatie over de verwijzer mee in overweging nemen
bij de exploratie
 ? Welk beeld heeft de cliënt over de verwijzer
 Proloog

Vrijheid van de cliënt om in te gaan op de verwijzing al dan niet
zelfbeschikkingsrecht Mogelijke consequenties voor cliëntsysteem wanneer de
verwijzing niet geaccepteerd wordt

Maatschappelijke CONTEXT

 Maatschappelijke context beïnvloedt ALTIJD het exploratieproces

Aan welke problemen/doelgroepen worden er middelen toegekend?