Actua – politicologie
Week 1 (11.02.2026)
9 juni 2024: politieke verhoudingen
Alles begint bij verkiezingen!
9 juni 2024:
- N-VA en Vlaams belang waren de grote winnaars
Vlaams belang is sterk gestegen maar niet gewonnen ( in vergelijking
met de peilingen ook minder groot dan gedacht)
- CD&V en vooruit: de middenpartijen (was ooit anders), ze waren toch
niet zo teleurgesteld want waren sterk vooruitgegaan
- MAAR in Wallonië: MR (liberalen) en les engagés (centrumpartij,
christendemocraten noemen zichzelf eerder een beweging dan een
partij) hebben het zeer goed gedaan
- Hier valt PTB (partie travail Belgique) wat tegen
- Groen en Ecolo gekrompen ( heel wat ecolo
kiezers zijn overgestapt naar les engages)
- PS sterker achteruit gegaan in Wallonië dan in
Brussel
- PVDA: altijd relatief klein, dus niet perse slecht
- Open VLD: gekrompen
GEVOLG = Arizona coalitie (federaal)
• N-VA
• Voorruit
• CD&V
• Les engagés
• MR
MR en N-VA zijn de grootsten (samen 44/82):
belangrijk om bepaalde dynamieken te begrijpen ( bv; 2 partijen die
vinden dat er moet bespaard worden )
Kiezersstromen
Veel verschuivingen, …hoe komt dat? Kiezers zijn niet meer trouw aan
politieke partijen ze worden heel volatiel
Vroeger was je gelinkt aan een partij en dat ging ver (onderwijs,
soms zelfs winkels…) Men durft al sneller eens te switchen + het
wordt niet meer van generatien op generatie doorgegeven
- N-VA veel kiezers afgesnoept van CD&V en open VLD + ze gedragen
zich hier ook naar (o.a. premier De Wever) hun stemmers komen
, niet zozeer van Vlaams Belang dus als hij zijn nieuwe stemmers wil
behouden moet hij zich niet extreemrechts gaan gedragen maar iets
meer neigen richting het centrum
- MR heeft van overal stemmen gehaald, ook van linkse partijen
Communautaire verschillen
Het klassieke idee is dat Vlamingen rechts zijn en Walen links, de laatste
verkiezingen tonen aan dat dit niet altijd zo is. ( niet langer de
communautaire verschillen) De Walen zijn rechtser gaan stemmen. Zijn
hun meningen dan veranderd? Neen, het zijn eerder de partijen die
veranderd zijn. Ze passen hun programma’s aan naar wat de kiezers willen
en halen zo meer stemmen binnen
We verwachten niet om dit exact opnieuw te zien in 2029, dat zou gek zijn.
Partijfragmentering
Partijfragmentering, versnippering (veel politieke partijen)
Dit heeft een grote impact op onze politiek
- bijvoorbeeld wnr we een regering moeten maken (hoe meer partijen
hoe moeilijker)
- politiek lijkt heel hyper concurrentieel , er ontstaan relletjes tussen de
partijen, MAAR als je met afstand kijkt naar de partijen zie je dat daar
niet zo grote verschillen zijn
Vandaag is je profiel scherp houden heel belangrijk in de politiek!
Afkalvende traditionele partijen
De traditionele partijen (office seekers) = socialisten, liberalen &
Christendemocraten
verliezen heel wat van hun kiezers en willen hun als nieuwe partijen
gaan gedragen (= policy seekers) omdat hun electoraat afzwakt, ze
kopiëren de strategieën van de nieuwe politieke partijen sluiten minder
makkelijk compromissen
Probleem: als iedereen zich als policy seekers gedraagt is het heel
moeilijk om een regering te vormen
In het verleden bezetten traditionele partijen alle zetels, ze werkten
vaak samen met 3 maar in 2019 was dit geen optie & zijn die
traditionele partijen vandaag wel nog zo traditioneel?
,Federale regeringsvorming
Vandaag de dag is een regering heel moeilijk te vormen (door o.a.
partijfragmentering)
- Het vormen van een federale regering duurde in 2024 (onder De
Wever 236 dagen)
- Het Belgisch (en wereldrecord) is uit 2010 onder Elio Di Rupo met 541
dagen.
- Brussel: meer dan 600 dagen nodig om een regering te vormen
Moeilijke federale formaties
- Structureel probleem federale formaties?
6 maanden (Israël)
Financiering aanpakken
Confederale regering
Aanpassen kiessysteem (minder partijen, radicaal of kleine
aanpassingen)
Staatshervorming
- Of gewoon beter samenwerken (rol elites, ‘dwazer’ dan hun
voorgangers? gewijzigde omstandigheden)
Moeilijk om oplossing hiervoor te vinden , zelfs als er minder partijen
zijn , is het nu veel moeilijker om aan politiek te doen dan vroeger, de
context is fundamenteel verandert
Federale regering : Arizona
- Er is een meerderheid in beide taalgroepen vereist (sluit goed aan
bij pacificatiedemocratie: iedereen zoveel mogelijk proberen te
betrekken). In totaal zijn er 150 zetels waarvan 88 Nederlandstalige en
62 Franstalige, dus in totaal moet je om de coalitie te kunnen vormen
76 zetels nodig waarvan minimum 45 Nederlandstalige en 32
Franstalige.
- De grootste partij levert de premier op Bart De Wever is het
belangrijkste kopstuk van de huidige regering (wordt gezien als een
constructiefout als dit niet gebeurd Michel I: MR was niet de
grootste partij toen )
- Deze regering neemt een aantal belangrijke punten aan, ze willen de
begroting verkleinen + besluiten om veel in defensie te pompen
- MR en vooruit zonder zuster partij ( oppositie PS en Anders) eerste
keer
, - Heel sterke oppositie gevoerd vanuit Vlaams Belang op N-VA
- Er komen wel opmerkingen
• MR stelt zich erg liberaal op: doet nog altijd aan oppositie binnen
eigen regering
• N-VA gedraagt zich meer centraal
• Vooruit werkt samen met 4 rechtse partijen
Federale regering De Wever I: sine labore nihil
- Hervormingen (“rotten stoppen ( begroting stoppen) ’om welvaart te
redden”)
• Pensioenen (langer werken, malus, ambtenaren, hoogste)
• Werkloosheidsuitkering
• Langdurig zieken
• Senaat
- Defensie bijgekomen (2% of 3,5% + 1,5%) + turbulente wereld
(handelstarieven)
5j geleden werd altijd bespaart op defensie, nu wordt er veel geld
erin gepompt
- Extra sanering: 9 miljard + 23 miljard (regeringsval?)
- Spanning: Vooruit/MR, tegenvallende peilingen, ‘geen belastingen’
(nog besparingen of nog inkomsten?)
- Losse eindjes (BTW, meerwaardetaks, …)
- BDW (Euroclear, Europees staatsman? Kanseliersbonus)
Federale regering doet niet niks, heeft al aantal serieuze
beleidsregels aangepast
Vlaamse regering
- Huidige = ook arizona (N-VA, vooruit en CD&V)
Copy paste van federaal niveau en dit zorgt voor voordelen (zo is er
minder wrevel, vb. op vlak van fiscale hervormingen, dopgeld,
enkelbanden) , electoraal aantrekkelijker
- N-VA had de kans om met Vlaams belang te regeren maar heeft ervoor
gekozen om het cordon sanitaire niet te doorbreken.
- Op federaal niveau worden er veel grote en belangrijke beslissingen
gemaakt, op Vlaams niveau gebeurt dat meer op de achtergrond
Vlaamse regering is altijd minder zichtbaar , veel minder in het nieuws
( Diependaele: ‘eerst beslissen dan pas naar buiten komen)
WAL/FR/BXL
- In Franstalig België hebben MR en les engagés een coalitie gevormd
- BXL: zie les 3
Week 2 (18.02.2026)
Week 1 (11.02.2026)
9 juni 2024: politieke verhoudingen
Alles begint bij verkiezingen!
9 juni 2024:
- N-VA en Vlaams belang waren de grote winnaars
Vlaams belang is sterk gestegen maar niet gewonnen ( in vergelijking
met de peilingen ook minder groot dan gedacht)
- CD&V en vooruit: de middenpartijen (was ooit anders), ze waren toch
niet zo teleurgesteld want waren sterk vooruitgegaan
- MAAR in Wallonië: MR (liberalen) en les engagés (centrumpartij,
christendemocraten noemen zichzelf eerder een beweging dan een
partij) hebben het zeer goed gedaan
- Hier valt PTB (partie travail Belgique) wat tegen
- Groen en Ecolo gekrompen ( heel wat ecolo
kiezers zijn overgestapt naar les engages)
- PS sterker achteruit gegaan in Wallonië dan in
Brussel
- PVDA: altijd relatief klein, dus niet perse slecht
- Open VLD: gekrompen
GEVOLG = Arizona coalitie (federaal)
• N-VA
• Voorruit
• CD&V
• Les engagés
• MR
MR en N-VA zijn de grootsten (samen 44/82):
belangrijk om bepaalde dynamieken te begrijpen ( bv; 2 partijen die
vinden dat er moet bespaard worden )
Kiezersstromen
Veel verschuivingen, …hoe komt dat? Kiezers zijn niet meer trouw aan
politieke partijen ze worden heel volatiel
Vroeger was je gelinkt aan een partij en dat ging ver (onderwijs,
soms zelfs winkels…) Men durft al sneller eens te switchen + het
wordt niet meer van generatien op generatie doorgegeven
- N-VA veel kiezers afgesnoept van CD&V en open VLD + ze gedragen
zich hier ook naar (o.a. premier De Wever) hun stemmers komen
, niet zozeer van Vlaams Belang dus als hij zijn nieuwe stemmers wil
behouden moet hij zich niet extreemrechts gaan gedragen maar iets
meer neigen richting het centrum
- MR heeft van overal stemmen gehaald, ook van linkse partijen
Communautaire verschillen
Het klassieke idee is dat Vlamingen rechts zijn en Walen links, de laatste
verkiezingen tonen aan dat dit niet altijd zo is. ( niet langer de
communautaire verschillen) De Walen zijn rechtser gaan stemmen. Zijn
hun meningen dan veranderd? Neen, het zijn eerder de partijen die
veranderd zijn. Ze passen hun programma’s aan naar wat de kiezers willen
en halen zo meer stemmen binnen
We verwachten niet om dit exact opnieuw te zien in 2029, dat zou gek zijn.
Partijfragmentering
Partijfragmentering, versnippering (veel politieke partijen)
Dit heeft een grote impact op onze politiek
- bijvoorbeeld wnr we een regering moeten maken (hoe meer partijen
hoe moeilijker)
- politiek lijkt heel hyper concurrentieel , er ontstaan relletjes tussen de
partijen, MAAR als je met afstand kijkt naar de partijen zie je dat daar
niet zo grote verschillen zijn
Vandaag is je profiel scherp houden heel belangrijk in de politiek!
Afkalvende traditionele partijen
De traditionele partijen (office seekers) = socialisten, liberalen &
Christendemocraten
verliezen heel wat van hun kiezers en willen hun als nieuwe partijen
gaan gedragen (= policy seekers) omdat hun electoraat afzwakt, ze
kopiëren de strategieën van de nieuwe politieke partijen sluiten minder
makkelijk compromissen
Probleem: als iedereen zich als policy seekers gedraagt is het heel
moeilijk om een regering te vormen
In het verleden bezetten traditionele partijen alle zetels, ze werkten
vaak samen met 3 maar in 2019 was dit geen optie & zijn die
traditionele partijen vandaag wel nog zo traditioneel?
,Federale regeringsvorming
Vandaag de dag is een regering heel moeilijk te vormen (door o.a.
partijfragmentering)
- Het vormen van een federale regering duurde in 2024 (onder De
Wever 236 dagen)
- Het Belgisch (en wereldrecord) is uit 2010 onder Elio Di Rupo met 541
dagen.
- Brussel: meer dan 600 dagen nodig om een regering te vormen
Moeilijke federale formaties
- Structureel probleem federale formaties?
6 maanden (Israël)
Financiering aanpakken
Confederale regering
Aanpassen kiessysteem (minder partijen, radicaal of kleine
aanpassingen)
Staatshervorming
- Of gewoon beter samenwerken (rol elites, ‘dwazer’ dan hun
voorgangers? gewijzigde omstandigheden)
Moeilijk om oplossing hiervoor te vinden , zelfs als er minder partijen
zijn , is het nu veel moeilijker om aan politiek te doen dan vroeger, de
context is fundamenteel verandert
Federale regering : Arizona
- Er is een meerderheid in beide taalgroepen vereist (sluit goed aan
bij pacificatiedemocratie: iedereen zoveel mogelijk proberen te
betrekken). In totaal zijn er 150 zetels waarvan 88 Nederlandstalige en
62 Franstalige, dus in totaal moet je om de coalitie te kunnen vormen
76 zetels nodig waarvan minimum 45 Nederlandstalige en 32
Franstalige.
- De grootste partij levert de premier op Bart De Wever is het
belangrijkste kopstuk van de huidige regering (wordt gezien als een
constructiefout als dit niet gebeurd Michel I: MR was niet de
grootste partij toen )
- Deze regering neemt een aantal belangrijke punten aan, ze willen de
begroting verkleinen + besluiten om veel in defensie te pompen
- MR en vooruit zonder zuster partij ( oppositie PS en Anders) eerste
keer
, - Heel sterke oppositie gevoerd vanuit Vlaams Belang op N-VA
- Er komen wel opmerkingen
• MR stelt zich erg liberaal op: doet nog altijd aan oppositie binnen
eigen regering
• N-VA gedraagt zich meer centraal
• Vooruit werkt samen met 4 rechtse partijen
Federale regering De Wever I: sine labore nihil
- Hervormingen (“rotten stoppen ( begroting stoppen) ’om welvaart te
redden”)
• Pensioenen (langer werken, malus, ambtenaren, hoogste)
• Werkloosheidsuitkering
• Langdurig zieken
• Senaat
- Defensie bijgekomen (2% of 3,5% + 1,5%) + turbulente wereld
(handelstarieven)
5j geleden werd altijd bespaart op defensie, nu wordt er veel geld
erin gepompt
- Extra sanering: 9 miljard + 23 miljard (regeringsval?)
- Spanning: Vooruit/MR, tegenvallende peilingen, ‘geen belastingen’
(nog besparingen of nog inkomsten?)
- Losse eindjes (BTW, meerwaardetaks, …)
- BDW (Euroclear, Europees staatsman? Kanseliersbonus)
Federale regering doet niet niks, heeft al aantal serieuze
beleidsregels aangepast
Vlaamse regering
- Huidige = ook arizona (N-VA, vooruit en CD&V)
Copy paste van federaal niveau en dit zorgt voor voordelen (zo is er
minder wrevel, vb. op vlak van fiscale hervormingen, dopgeld,
enkelbanden) , electoraal aantrekkelijker
- N-VA had de kans om met Vlaams belang te regeren maar heeft ervoor
gekozen om het cordon sanitaire niet te doorbreken.
- Op federaal niveau worden er veel grote en belangrijke beslissingen
gemaakt, op Vlaams niveau gebeurt dat meer op de achtergrond
Vlaamse regering is altijd minder zichtbaar , veel minder in het nieuws
( Diependaele: ‘eerst beslissen dan pas naar buiten komen)
WAL/FR/BXL
- In Franstalig België hebben MR en les engagés een coalitie gevormd
- BXL: zie les 3
Week 2 (18.02.2026)
