Internationale economie
gaat over globalisering → andere connotatie nu dan enkele jaren geleden
“alles loopt zoals verwacht/gepland” er zijn wel stoorzenders
redenen om te zeggen dat er goede eigenschappen zijn aan globalisering, maar ook kanttekeningen
maken → rationele argumenten maar ook emotie, onderbouwd debat
- internationale handel
- internationale investeringen
- macro-economische fenomenen (wisselkoersen, inflatie,...)
gemeenschappelijk: internationale dimensie
→ economisch startpunt
we leven in een wereld die relatief sterk geïntegreerd is, het volstaat niet om enkel naar ons eigen land
te kijken → groter perspectief
goed begrip over wat er (kan) gebeurt (gebeuren) in de wereld
fundamentele vraag: wat is de impact op ons als individu
→ zaken juist begrijpen
2 grote thema’s:
1) internationale handel (en de reële internationale economie)
2) internationale macro-economie (monetaire-financiële economie)
Inhoudelijke inleiding:
turbulente wereld - same good old story?
grote discussie vandaag: wat is global leadership
vb. koude oorlog: 2 groepen botsen tegen elkaar
→ soort egocentrisme, plaats van de economie
leadership heeft economische implicaties
globalisering: geschoeid op amerikaanse ideologie
‘vermcdonaldisering’ van de economie
→ vandaag veel ideologische botsingen
heeft te maken met america first ideologie
handelsoorlog tegen China: eigenlijk wereldoorlog geworden op vlak van handel
niet altijd evenveel effectiviteit in praktijk
veel tariefverhogingen aangekondigt, maar effectief zijn ze niet zo hoog als uitgeroepen
perceptie kan verschillend zijn van realiteit: is dit onderhandelingstechniek? of is er iets sterker, is
globalisering een taaier beestje?
inzichten rond impact van tarieven en empirische evidentie
wat is openheid?
parallel tussen handelsbeleid en migratiebeleid van amerikaanse regering
amerikaanse industrie heropbouwen → enorm weggevaagd geweest (opkomst nieuwe landen,
verwaarlozing politiek)
fabrieken hebben veel werknemers nodig → legale/illegale migranten
→ herindustrialisatie van land mogelijk maken als je tegelijk grenzen sluit voor migratie
,brains: amerika in staat om grote aantrekkingskracht uit te voeren op iedereen die verstand had, vb.
universiteiten
nu braindrain omdat mensen worden buiten geduwd
human capital migratie hangen samen met handel
nieuwe impuls aan amerikaanse economie
inflation reduction act:
doel = inflatie omlaag krijgen, laag houden
in context van internationaal stijgende prijzen in energie
protectionistische maatregelen in deze act
→ ook al bij vorige presidenten in beleid
vaak gaat het ook om vergroening
green deal: programma europese commissie
concurrentiekracht versterken → elektrificatie van auto’s, windmolens, zonnepanelen (worden minder
in Europa gemaakt)
Europa:
hoe beïnvloeden verschillende belangen de positie van Europa in de wereld
op monetair vlak: economie kan verschillende richtingen uitgaan
is het midden dan het beste beleid?
→ verschillende economieën kennen verschillende gevolgen van internationale handel
landbouw en handel verwant:
in landbouwbeleid veel handelsbeleid gebruikt
hoe krijgen we wereldeconomie vooruit? → taak van beleidsmakers
Economische groei:
samenvatting van een complex verhaal
naar wat zouden we kijken als we naar 1 ding mogen kijken → economische groei
geeft een cijfer van hoe economie het doet
meerdere landen vergelijken hoe deze prestaties zijn
IMF: voorspelling wereldeconomie
zou met 3% per jaar groeien → wat is de impact hiervan
2 turbulente decennia:
in afgelopen 40 jaar: economische groei is geen stabiel fenomeen
periodes met uitschieters, periodes met negatieve groei
crisismomenten: jaren 2000: crisis in technologiesector
grootste crisis: 2008-2009: financiële crisis → besmetting over ganse wereld
wereldeconomie ondervindt hier vandaag nog gevolgen van
iedereen niet even hard getroffen → voor sommigen is dit een opportuniteit
zwaarste crisis: corona → economisch geen probleem
maar iedereen moet binnen blijven, fabrieken sluiten → economie valt stil
zware terugval in economie, economie daarna terug open, mensen konden geen geld uitgeven en
doen aan inhaalconsumptie → zorgt voor snel economisch herstel
economie groeit op stabiel tempo, langetermijn gemiddelde
,economische groei niet overal identiek:
arme landen vertonen soms sterke groei, omdat ze heel arm zijn
als je crises kunt vermijden krijg je een heel ander groeipatroon
vb. China en India: soms groei van 10% gekend, maar is gedaan, India is sterk aan het groeien, veel
jongeren, China heeft vergrijzingspolitiek
steun aan landen in oorlog: gaat niet enkel over wapens, maar ook economie draaiende houden →
internationale transfers
vanaf 2000: groei opkomende economieën systematisch hoger in westerse landen
opkomende economieën belangrijker en belangrijker, beginnen meer hun plaats op te eisen
waarom draait WHO niet meer zo goed?
andere prioriteiten/ontwikkelingsmodellen
clash tussen grootmachten vandaag: heeft te maken met persoon en met economische dynamiek die
al aan de gang is
→ niet 1 persoon bepaalt wat er aan de hand is vandaag de dag
perceptie drijft mensen
donkerblauw: handel, goederenexport → sterker gegroeid dan economie
export/BBP = handelsopenheid (groene lijn)
wereld is opener geworden/geglobaliseerd
wat heeft de LT-trend van globalisering bepaald? internet, technologie die connectie mogelijk maakt,
verval sovjet unie, migratie, etnische netwerken (vb. chinezen, joden,...), tarieven omlaag brengen (vb.
na tweede wereldoorlog)
verklaring groei in wereldhandel:
● vrijmaking van de wereldhandel → lange periode met beleid van handelsliberalisering
● evoluties in transport: dalende kosten, nieuwe technologieën
● ondernemerschap met internationale dimensie
● nieuwe spelers
● nieuwe producten, innovatie
volatiliteit:
coronacrisis: kijken naar export en import G20 landen (grootste economieën)
in 2020 terugval en daarna herstel
de snelle en indrukwekkende opkomst van China als exporteur:
→ grote verandering door opkomst van China
impact van china op wereldhandel is groot → deels door handelsoorlog
belangrijkste handelsproducten
toenemend belang van dienstenhandel: we kijken vaak naar fysieke producten
grootste dynamiek zit in dienstenhandel
amerika heeft handelsbalanstekort: als je kijkt naar goederenhandel
dienstenhandel: amerikanen hebben handelsbalansoverschot
optelling: dienstenhandel zorgt ervoor dat tekort in goederenhandel kleiner wordt
herindustrialiseren als Amerikanen of toekomst ligt in de diensten (software, AI,...)
, wereld veroveren via diensten
als je naar totaliteit kijkt zijn er veel meer dimensies dan enkel industrieel
groene en digitale economie ook weerspiegeld in handel
technologie belangrijke drijvende kracht, heeft niet direct met handel te maken
→ financiële markten
waarom doen deze het goed? toe te schrijven aan technologische bedrijven (magnificent 7)
amerikaanse beurs 50% gestegen, technologiebedrijven 4,5x duurder geworden
impact op economie/internationale handel → technologie bepaalt heel veel
WHO heeft een barometer = voorspelling van wereldhandel
rood = onder trend
groen = boven trend
→ wereldhandel zal ok zijn (oranje deel)
barometer september 2022 (na corona)
schokken in de wereldeconomie:
- trend van de-globalisering
- verstoringen in international supply chains
- crisisperiodes
globalisering: einde van een tijdperk
globalisering komt onder druk te staan
deglobalisering = wereld minder geconnecteerd, minder globaal
● toenemend protectionisme
● geopolitiek - crisisperiodes
● economische dynamiek in de wereldeconomie: de toenemende rol van de economieën (en
ontwikkelingslanden)
● prijsontwikkelingen in de wereldeconomie: tijdperk van deflatie/lage inflatie, gevolgd door snelle
inflatie-opstoot en huidige prijsstabilisering
● nieuwe bedrijfsstrategieën: terugkeer naar de thuismarkt, rol van technologie (rise of AI)
globalisering onder druk door politiek? het moet niet noodzakelijk wereldwijd zijn (eigen land
eerst? versterkt tendens van deglobalisering)
● klimaatbewustzijn (producten die in eigen land gemaakt zijn krijgen misschien voorkeur)
Protectionisme als het nieuwe normaal?
- het sluimerend protectionisme tijdens en vlak na de financiële crisis heeft zich verder
ontwikkeld. Wereld is aanzienlijk meer protectionistisch geworden.
westerse wereld beseft dat we niet meer mee kunnen met opkomende economieën, eigen
dingen beschermen, economische logica, maar ook politiek
- anti-globalisering is geëvolueerd van een maatschappelijke beweging tot een thema in de
internationale politiek → amerikanen geloofden niet meer in globalisering door protectionisme =
weerspiegeling van algemeen denken
vb. Brexit is ook een voorbeeld van protectionisme, samenleving die verarmd is
- economische pleidooi voor vrijhandel vs. politieke en maatschappelijke keuzes voor meer
protectionisme → debat met de nodige nuances
gaat over globalisering → andere connotatie nu dan enkele jaren geleden
“alles loopt zoals verwacht/gepland” er zijn wel stoorzenders
redenen om te zeggen dat er goede eigenschappen zijn aan globalisering, maar ook kanttekeningen
maken → rationele argumenten maar ook emotie, onderbouwd debat
- internationale handel
- internationale investeringen
- macro-economische fenomenen (wisselkoersen, inflatie,...)
gemeenschappelijk: internationale dimensie
→ economisch startpunt
we leven in een wereld die relatief sterk geïntegreerd is, het volstaat niet om enkel naar ons eigen land
te kijken → groter perspectief
goed begrip over wat er (kan) gebeurt (gebeuren) in de wereld
fundamentele vraag: wat is de impact op ons als individu
→ zaken juist begrijpen
2 grote thema’s:
1) internationale handel (en de reële internationale economie)
2) internationale macro-economie (monetaire-financiële economie)
Inhoudelijke inleiding:
turbulente wereld - same good old story?
grote discussie vandaag: wat is global leadership
vb. koude oorlog: 2 groepen botsen tegen elkaar
→ soort egocentrisme, plaats van de economie
leadership heeft economische implicaties
globalisering: geschoeid op amerikaanse ideologie
‘vermcdonaldisering’ van de economie
→ vandaag veel ideologische botsingen
heeft te maken met america first ideologie
handelsoorlog tegen China: eigenlijk wereldoorlog geworden op vlak van handel
niet altijd evenveel effectiviteit in praktijk
veel tariefverhogingen aangekondigt, maar effectief zijn ze niet zo hoog als uitgeroepen
perceptie kan verschillend zijn van realiteit: is dit onderhandelingstechniek? of is er iets sterker, is
globalisering een taaier beestje?
inzichten rond impact van tarieven en empirische evidentie
wat is openheid?
parallel tussen handelsbeleid en migratiebeleid van amerikaanse regering
amerikaanse industrie heropbouwen → enorm weggevaagd geweest (opkomst nieuwe landen,
verwaarlozing politiek)
fabrieken hebben veel werknemers nodig → legale/illegale migranten
→ herindustrialisatie van land mogelijk maken als je tegelijk grenzen sluit voor migratie
,brains: amerika in staat om grote aantrekkingskracht uit te voeren op iedereen die verstand had, vb.
universiteiten
nu braindrain omdat mensen worden buiten geduwd
human capital migratie hangen samen met handel
nieuwe impuls aan amerikaanse economie
inflation reduction act:
doel = inflatie omlaag krijgen, laag houden
in context van internationaal stijgende prijzen in energie
protectionistische maatregelen in deze act
→ ook al bij vorige presidenten in beleid
vaak gaat het ook om vergroening
green deal: programma europese commissie
concurrentiekracht versterken → elektrificatie van auto’s, windmolens, zonnepanelen (worden minder
in Europa gemaakt)
Europa:
hoe beïnvloeden verschillende belangen de positie van Europa in de wereld
op monetair vlak: economie kan verschillende richtingen uitgaan
is het midden dan het beste beleid?
→ verschillende economieën kennen verschillende gevolgen van internationale handel
landbouw en handel verwant:
in landbouwbeleid veel handelsbeleid gebruikt
hoe krijgen we wereldeconomie vooruit? → taak van beleidsmakers
Economische groei:
samenvatting van een complex verhaal
naar wat zouden we kijken als we naar 1 ding mogen kijken → economische groei
geeft een cijfer van hoe economie het doet
meerdere landen vergelijken hoe deze prestaties zijn
IMF: voorspelling wereldeconomie
zou met 3% per jaar groeien → wat is de impact hiervan
2 turbulente decennia:
in afgelopen 40 jaar: economische groei is geen stabiel fenomeen
periodes met uitschieters, periodes met negatieve groei
crisismomenten: jaren 2000: crisis in technologiesector
grootste crisis: 2008-2009: financiële crisis → besmetting over ganse wereld
wereldeconomie ondervindt hier vandaag nog gevolgen van
iedereen niet even hard getroffen → voor sommigen is dit een opportuniteit
zwaarste crisis: corona → economisch geen probleem
maar iedereen moet binnen blijven, fabrieken sluiten → economie valt stil
zware terugval in economie, economie daarna terug open, mensen konden geen geld uitgeven en
doen aan inhaalconsumptie → zorgt voor snel economisch herstel
economie groeit op stabiel tempo, langetermijn gemiddelde
,economische groei niet overal identiek:
arme landen vertonen soms sterke groei, omdat ze heel arm zijn
als je crises kunt vermijden krijg je een heel ander groeipatroon
vb. China en India: soms groei van 10% gekend, maar is gedaan, India is sterk aan het groeien, veel
jongeren, China heeft vergrijzingspolitiek
steun aan landen in oorlog: gaat niet enkel over wapens, maar ook economie draaiende houden →
internationale transfers
vanaf 2000: groei opkomende economieën systematisch hoger in westerse landen
opkomende economieën belangrijker en belangrijker, beginnen meer hun plaats op te eisen
waarom draait WHO niet meer zo goed?
andere prioriteiten/ontwikkelingsmodellen
clash tussen grootmachten vandaag: heeft te maken met persoon en met economische dynamiek die
al aan de gang is
→ niet 1 persoon bepaalt wat er aan de hand is vandaag de dag
perceptie drijft mensen
donkerblauw: handel, goederenexport → sterker gegroeid dan economie
export/BBP = handelsopenheid (groene lijn)
wereld is opener geworden/geglobaliseerd
wat heeft de LT-trend van globalisering bepaald? internet, technologie die connectie mogelijk maakt,
verval sovjet unie, migratie, etnische netwerken (vb. chinezen, joden,...), tarieven omlaag brengen (vb.
na tweede wereldoorlog)
verklaring groei in wereldhandel:
● vrijmaking van de wereldhandel → lange periode met beleid van handelsliberalisering
● evoluties in transport: dalende kosten, nieuwe technologieën
● ondernemerschap met internationale dimensie
● nieuwe spelers
● nieuwe producten, innovatie
volatiliteit:
coronacrisis: kijken naar export en import G20 landen (grootste economieën)
in 2020 terugval en daarna herstel
de snelle en indrukwekkende opkomst van China als exporteur:
→ grote verandering door opkomst van China
impact van china op wereldhandel is groot → deels door handelsoorlog
belangrijkste handelsproducten
toenemend belang van dienstenhandel: we kijken vaak naar fysieke producten
grootste dynamiek zit in dienstenhandel
amerika heeft handelsbalanstekort: als je kijkt naar goederenhandel
dienstenhandel: amerikanen hebben handelsbalansoverschot
optelling: dienstenhandel zorgt ervoor dat tekort in goederenhandel kleiner wordt
herindustrialiseren als Amerikanen of toekomst ligt in de diensten (software, AI,...)
, wereld veroveren via diensten
als je naar totaliteit kijkt zijn er veel meer dimensies dan enkel industrieel
groene en digitale economie ook weerspiegeld in handel
technologie belangrijke drijvende kracht, heeft niet direct met handel te maken
→ financiële markten
waarom doen deze het goed? toe te schrijven aan technologische bedrijven (magnificent 7)
amerikaanse beurs 50% gestegen, technologiebedrijven 4,5x duurder geworden
impact op economie/internationale handel → technologie bepaalt heel veel
WHO heeft een barometer = voorspelling van wereldhandel
rood = onder trend
groen = boven trend
→ wereldhandel zal ok zijn (oranje deel)
barometer september 2022 (na corona)
schokken in de wereldeconomie:
- trend van de-globalisering
- verstoringen in international supply chains
- crisisperiodes
globalisering: einde van een tijdperk
globalisering komt onder druk te staan
deglobalisering = wereld minder geconnecteerd, minder globaal
● toenemend protectionisme
● geopolitiek - crisisperiodes
● economische dynamiek in de wereldeconomie: de toenemende rol van de economieën (en
ontwikkelingslanden)
● prijsontwikkelingen in de wereldeconomie: tijdperk van deflatie/lage inflatie, gevolgd door snelle
inflatie-opstoot en huidige prijsstabilisering
● nieuwe bedrijfsstrategieën: terugkeer naar de thuismarkt, rol van technologie (rise of AI)
globalisering onder druk door politiek? het moet niet noodzakelijk wereldwijd zijn (eigen land
eerst? versterkt tendens van deglobalisering)
● klimaatbewustzijn (producten die in eigen land gemaakt zijn krijgen misschien voorkeur)
Protectionisme als het nieuwe normaal?
- het sluimerend protectionisme tijdens en vlak na de financiële crisis heeft zich verder
ontwikkeld. Wereld is aanzienlijk meer protectionistisch geworden.
westerse wereld beseft dat we niet meer mee kunnen met opkomende economieën, eigen
dingen beschermen, economische logica, maar ook politiek
- anti-globalisering is geëvolueerd van een maatschappelijke beweging tot een thema in de
internationale politiek → amerikanen geloofden niet meer in globalisering door protectionisme =
weerspiegeling van algemeen denken
vb. Brexit is ook een voorbeeld van protectionisme, samenleving die verarmd is
- economische pleidooi voor vrijhandel vs. politieke en maatschappelijke keuzes voor meer
protectionisme → debat met de nodige nuances
