PEDIATRIE 2 – SARA ENGELS
KINDEREN ZIJN GEEN KLEINE VOLWASSENEN
LENGTE EN GEWICHT
= Meest vanzelfsprekende verschil tussen zuigelingen, kinderen en volwassenen.
- Waarom belangrijk:
o Medicatie en vocht wordt berekend op basis van lichaamsgewicht
o Opstellen REA-FICHE
- Wat in noodsituaties als het gewicht niet gekend is:
o Eerste optie: Ouders bevragen
o Tweede optie: Geen ouders aanwezig of ouders weten het niet
§ Andere opties zijn mogelijk: (meetlint)
§ PRIL–LINT (= Pediatrisch Reanimatie en Interventie lint)
§ Nog beter:
• PAWPER (houdt rekening met lengte en postuur van het kind)
• BROSELOW
o geven ook info over: dosering van
spoedmedicatie, endotracheale tubemaat,
energiedosis bij defibrilleren
o Derde optie: wanneer leeftijd gekend is à App: “spoedeisende hulp bij kinderen”
o Als laatste optie, wanneer je over geen enkel hulpmiddel beschikt
§ Gebruik maken van deze formule (niet nauwkeurig, maar wordt wel gebruikt in de praktijk):
• Zuigeling:
o Geboorte: 3 kg à 6 maanden: 6 kg à 12 maanden: 10 kg.
• Kind tussen 1 en 10 jaar:
o Gewicht (in kg) = (leeftijd in jaren + 4) x 2
• Kind tussen 10 en 14 jaar:
o Gewicht (in kg) = leeftijd in jaren x 3
• Tieners/jongeren die “groot” zijn voor hun leeftijd:
o Gewicht (in kg) = (leeftijd in jaren + 4) x 2 à naar volgende tiental afronden.
• >50kg:
o Volwassen doseringsschema
AIRWAY/LUCHTWEG (A)
- Hoofd
o jong kind à is het hoofd in het bijzonder achterhoofd groot en de nek kort
§ Gevolg → in rugligging de nek tot flexie kan aanleiding geven tot obstructie van de luchtweg.
§ Aangezicht en mandibula = klein
1
, § Gebitselementen of beugels kunnen loszitten
o Naarmate kind ouder wordt
§ verhouding tss lichaam en hoofd kleiner
§ nek langer
§ larynx minder onderhevig aan externe druk
- Tong/ mondbodem
o Zuigelingen hebben een grote tong in verhouding met hun aangezicht en mond
o Gevolg à oorzaak van luchtwegobstructie (in bewusteloze toestand)
§ belangrijk om mond te blijven observeren.
§ Obstructie BL
§ Belemmert het zicht bij intubatie
o Zachte mondbodem
§ Gevoeliger voor externe druk
§ Makkelijk in te drukken
• Gevolg:
o tong wordt naar achteren
verplaatst
o BL kan gemakkelijk
geobstrueerd geraken bij uitoefenen van druk op de weke weefsels thv de kind
§ => nauwkeurige plaatsing vd vingers op de mandibula bij
luchtwegopeningsmanoeuvres & ballonbeademing
- Obligate neusademhalers
o Eerste 6 maand
o Nauwe neusdoorgang raakt gemakkelijk geobstrueerd door slijmvlieszwelling bij BL-infecties
§ Komen ook op deze leeftijd frequent voor
• Neusspoeling & IN aspireren
o Neusobstructie à toename AH-arbeid à evt. respiratoir falen
- (Adeno)tonsillaire hypertrofie
o = hypertrofie van het adenoïd en de tonsillen
o Bij kinderen van 3-8 jaar kan dit de oorzaak vormen van een luchtwegobstructie
o Kan het plaatsen van een MS of endotracheale tube bemoeilijken
- Larynx
o De epiglottis is hoefijzervormig en slap en hangt naar achteren
§ Gevolg: neiging de larynxopening (de glottis) gedeeltelijk af te dekken.
o De larynx ligt hoger en meer anterieur dan bij volwassenen
§ Daarom verloopt een intubatie bij jonge zuigelingen soms soepeler met een recht
laryngoscoopblad (vb. millerblad)
• Hiermee kan de epiglottis gemakkelijker uit het gezichtsveld gehouden worden
- Cricoïd
o Bij kinderen is het nauwste deel het subglottische gebied ter hoogte van cricoïd
o Bij volwassenen is dit het gebied van de stembanden
- Trachea
o Is bij kleine kinderen: kort & slap
§ Kan daardoor vernauwen door: hyperextensie & flexie van de nek
BREATHING/ADEMHALING (B)
- Bij de geboorte:
o Longen relatief onderontwikkeld
o Tot. Opp. Vd luchtwegen = klein
- Vanaf geboorte tot volwassenheid:
o Toename van het totale aantal kleine luchtwegen
- Bij kinderen:
o BL en OL relatief nauw
§ Raken daardoor sneller geobstrueerd door:
2
, • Zwelling van de slijmvliezen
• Ophoping van slijm (vb. bij infectie)
- De weerstand van de luchtwegen:
o Groei vd OL blijft achter bij die van de BL
o < 5J: lagere luchtweerstand (OL) < hogere luchtwegen (BL)
§ Gevolg: hogere luchtweerstand bij kinderen
§ Weerstand vd OL is > dan weerstand BL
• Geringe obstructies geven significante luchtwegobstructie
• Veel respiratoire aandoeningen bij kleine kinderen laten een beeld van obstructie vd
luchtwegen zien
o Dat ook slecht reageert op bronchus verwijdende medicatie
- Diafragma:
o Belangrijkste ademhalingsspier van zuigelingen
o Belemmering kan inefficiënte ventilatie veroorzaken
o Hun AH-spieren raken sneller vermoeid
§ Beschikken over minder type 1 spiervezels dan volwassenen
• = de langzame spiervezels, die minder snel vermoeid zijn
- Ribben & tussenribspieren
o Ribben liggen bij zuigelingen meer horizontaal
§ Dragen daardoor minder bij aan thoraxexcursies
o Zuigelingen
§ Zachte & vervormbare ribben
§ Zwakke tussenribspieren
§ Sterke compliante thoraxwand
§ Minder effectief qua AH met het diafragma
o Oudere kinderen
§ Tussenribspieren zijn beter ontwikkeld/steviger
§ Tussenribspieren spelen een belangrijke rol bij
AH
§ Compliantie vd thoraxwand is bij kinderen groter
dan bij volwassenen
• Leidt tot sternale & subcostale intrekkingen bij luchtwegobstructies
- Hogere ademfrequentie
o Hoog metabolisme en hoge zuurstofconsumptie
§ Reden: vanwege snelle groei & relatief grote lichaamsopp.
- Lagere respiratoire reserve
o Gevolg à snellere desaturatie (vooral in liggende positie)
o Baby: longvolume aan het eind van de expiratie = sluitingsvolume à kleine luchtwegen/alveoli vallen
makkelijk dicht à hypoxie
CIRCULATION (C)
- Hart
o Bij geboorte
§ RV en LV zijn even groot
o 2 maand
§ LV = 2x RV
- Kleiner circulerend volume
o Circulerend bloedvolume /kg is bij kinderen groter dan bij volwassenen
§ Nl. 70-80 ml/kg
§ Maar het daadwerkelijke volume is kleiner
§ Gevolg:
3
, • Trauma en dehydratatie zijn bij kleine kinderen en zuigelingen kritiek door het kleinere
volume
- Hogere hartfrequentie
o = het gevolg van hoger metabolisme en hogere cardiac output (hartdebiet)
§ Bij kinderen wordt cardiac output vooral bepaald door HF
• Dit omdat het SV niet in dezelfde mate kan toenemen als bij volwassenen
- Lagere bloeddruk
o Bij zuigelingen en jonge kinderen
LICHAAMSOPPERVLAK
- De verhouding vh totale lichaamsopp tov gewicht neemt in de loop der jaren af
o Kleine kinderen:
§ Groot totaal lichaamsopp tov gewicht
• Ze verliezen sneller warmte
• Zijn gevoeliger voor hypothermie
o bij de geboorte:
§ hoofd = 19% vh lichaamsopp
• dit neemt geleidelijk af tot 9% op de leeftijd van 10 jaar
- Wat is de voornaamste oorzaak van circulatiestilstand bij kinderen?
o Respiratoire insufficiëntie
§ zuurstoftekort/hypoxie
§ circulatiestilstand
o Zelden primair cardiale oorsprong
§ Uitzondering?
§ Circulatiestilstand meestal secundair
§ Grote kans op orgaanschade
- Volwassenen: ritmestoornissen meest voorkomende oorzaak
SYSTEMATISCHE BENADERING EN HERKENNEN VAN EEN ACUUT ZIEK KIND
- De gestructureerde opvang van een ernstig acuut ziek kind bestaat uit:
o Onmiddellijke handelingen
§ Primary survey
§ Resuscitatie
o Gerichte spoedeisende zorg
§ Secondary survey gericht op diagnostische aanknopingspunten
§ Spoedeisende behandeling
o Gedetailleerde herbeoordeling en definitieve behandeling
§ Herbeoordeling gericht op stabiliteit van vitale functies
§ Voortgezette zorg
- Primary survey en resuscitatie gaan hand in hand
4
KINDEREN ZIJN GEEN KLEINE VOLWASSENEN
LENGTE EN GEWICHT
= Meest vanzelfsprekende verschil tussen zuigelingen, kinderen en volwassenen.
- Waarom belangrijk:
o Medicatie en vocht wordt berekend op basis van lichaamsgewicht
o Opstellen REA-FICHE
- Wat in noodsituaties als het gewicht niet gekend is:
o Eerste optie: Ouders bevragen
o Tweede optie: Geen ouders aanwezig of ouders weten het niet
§ Andere opties zijn mogelijk: (meetlint)
§ PRIL–LINT (= Pediatrisch Reanimatie en Interventie lint)
§ Nog beter:
• PAWPER (houdt rekening met lengte en postuur van het kind)
• BROSELOW
o geven ook info over: dosering van
spoedmedicatie, endotracheale tubemaat,
energiedosis bij defibrilleren
o Derde optie: wanneer leeftijd gekend is à App: “spoedeisende hulp bij kinderen”
o Als laatste optie, wanneer je over geen enkel hulpmiddel beschikt
§ Gebruik maken van deze formule (niet nauwkeurig, maar wordt wel gebruikt in de praktijk):
• Zuigeling:
o Geboorte: 3 kg à 6 maanden: 6 kg à 12 maanden: 10 kg.
• Kind tussen 1 en 10 jaar:
o Gewicht (in kg) = (leeftijd in jaren + 4) x 2
• Kind tussen 10 en 14 jaar:
o Gewicht (in kg) = leeftijd in jaren x 3
• Tieners/jongeren die “groot” zijn voor hun leeftijd:
o Gewicht (in kg) = (leeftijd in jaren + 4) x 2 à naar volgende tiental afronden.
• >50kg:
o Volwassen doseringsschema
AIRWAY/LUCHTWEG (A)
- Hoofd
o jong kind à is het hoofd in het bijzonder achterhoofd groot en de nek kort
§ Gevolg → in rugligging de nek tot flexie kan aanleiding geven tot obstructie van de luchtweg.
§ Aangezicht en mandibula = klein
1
, § Gebitselementen of beugels kunnen loszitten
o Naarmate kind ouder wordt
§ verhouding tss lichaam en hoofd kleiner
§ nek langer
§ larynx minder onderhevig aan externe druk
- Tong/ mondbodem
o Zuigelingen hebben een grote tong in verhouding met hun aangezicht en mond
o Gevolg à oorzaak van luchtwegobstructie (in bewusteloze toestand)
§ belangrijk om mond te blijven observeren.
§ Obstructie BL
§ Belemmert het zicht bij intubatie
o Zachte mondbodem
§ Gevoeliger voor externe druk
§ Makkelijk in te drukken
• Gevolg:
o tong wordt naar achteren
verplaatst
o BL kan gemakkelijk
geobstrueerd geraken bij uitoefenen van druk op de weke weefsels thv de kind
§ => nauwkeurige plaatsing vd vingers op de mandibula bij
luchtwegopeningsmanoeuvres & ballonbeademing
- Obligate neusademhalers
o Eerste 6 maand
o Nauwe neusdoorgang raakt gemakkelijk geobstrueerd door slijmvlieszwelling bij BL-infecties
§ Komen ook op deze leeftijd frequent voor
• Neusspoeling & IN aspireren
o Neusobstructie à toename AH-arbeid à evt. respiratoir falen
- (Adeno)tonsillaire hypertrofie
o = hypertrofie van het adenoïd en de tonsillen
o Bij kinderen van 3-8 jaar kan dit de oorzaak vormen van een luchtwegobstructie
o Kan het plaatsen van een MS of endotracheale tube bemoeilijken
- Larynx
o De epiglottis is hoefijzervormig en slap en hangt naar achteren
§ Gevolg: neiging de larynxopening (de glottis) gedeeltelijk af te dekken.
o De larynx ligt hoger en meer anterieur dan bij volwassenen
§ Daarom verloopt een intubatie bij jonge zuigelingen soms soepeler met een recht
laryngoscoopblad (vb. millerblad)
• Hiermee kan de epiglottis gemakkelijker uit het gezichtsveld gehouden worden
- Cricoïd
o Bij kinderen is het nauwste deel het subglottische gebied ter hoogte van cricoïd
o Bij volwassenen is dit het gebied van de stembanden
- Trachea
o Is bij kleine kinderen: kort & slap
§ Kan daardoor vernauwen door: hyperextensie & flexie van de nek
BREATHING/ADEMHALING (B)
- Bij de geboorte:
o Longen relatief onderontwikkeld
o Tot. Opp. Vd luchtwegen = klein
- Vanaf geboorte tot volwassenheid:
o Toename van het totale aantal kleine luchtwegen
- Bij kinderen:
o BL en OL relatief nauw
§ Raken daardoor sneller geobstrueerd door:
2
, • Zwelling van de slijmvliezen
• Ophoping van slijm (vb. bij infectie)
- De weerstand van de luchtwegen:
o Groei vd OL blijft achter bij die van de BL
o < 5J: lagere luchtweerstand (OL) < hogere luchtwegen (BL)
§ Gevolg: hogere luchtweerstand bij kinderen
§ Weerstand vd OL is > dan weerstand BL
• Geringe obstructies geven significante luchtwegobstructie
• Veel respiratoire aandoeningen bij kleine kinderen laten een beeld van obstructie vd
luchtwegen zien
o Dat ook slecht reageert op bronchus verwijdende medicatie
- Diafragma:
o Belangrijkste ademhalingsspier van zuigelingen
o Belemmering kan inefficiënte ventilatie veroorzaken
o Hun AH-spieren raken sneller vermoeid
§ Beschikken over minder type 1 spiervezels dan volwassenen
• = de langzame spiervezels, die minder snel vermoeid zijn
- Ribben & tussenribspieren
o Ribben liggen bij zuigelingen meer horizontaal
§ Dragen daardoor minder bij aan thoraxexcursies
o Zuigelingen
§ Zachte & vervormbare ribben
§ Zwakke tussenribspieren
§ Sterke compliante thoraxwand
§ Minder effectief qua AH met het diafragma
o Oudere kinderen
§ Tussenribspieren zijn beter ontwikkeld/steviger
§ Tussenribspieren spelen een belangrijke rol bij
AH
§ Compliantie vd thoraxwand is bij kinderen groter
dan bij volwassenen
• Leidt tot sternale & subcostale intrekkingen bij luchtwegobstructies
- Hogere ademfrequentie
o Hoog metabolisme en hoge zuurstofconsumptie
§ Reden: vanwege snelle groei & relatief grote lichaamsopp.
- Lagere respiratoire reserve
o Gevolg à snellere desaturatie (vooral in liggende positie)
o Baby: longvolume aan het eind van de expiratie = sluitingsvolume à kleine luchtwegen/alveoli vallen
makkelijk dicht à hypoxie
CIRCULATION (C)
- Hart
o Bij geboorte
§ RV en LV zijn even groot
o 2 maand
§ LV = 2x RV
- Kleiner circulerend volume
o Circulerend bloedvolume /kg is bij kinderen groter dan bij volwassenen
§ Nl. 70-80 ml/kg
§ Maar het daadwerkelijke volume is kleiner
§ Gevolg:
3
, • Trauma en dehydratatie zijn bij kleine kinderen en zuigelingen kritiek door het kleinere
volume
- Hogere hartfrequentie
o = het gevolg van hoger metabolisme en hogere cardiac output (hartdebiet)
§ Bij kinderen wordt cardiac output vooral bepaald door HF
• Dit omdat het SV niet in dezelfde mate kan toenemen als bij volwassenen
- Lagere bloeddruk
o Bij zuigelingen en jonge kinderen
LICHAAMSOPPERVLAK
- De verhouding vh totale lichaamsopp tov gewicht neemt in de loop der jaren af
o Kleine kinderen:
§ Groot totaal lichaamsopp tov gewicht
• Ze verliezen sneller warmte
• Zijn gevoeliger voor hypothermie
o bij de geboorte:
§ hoofd = 19% vh lichaamsopp
• dit neemt geleidelijk af tot 9% op de leeftijd van 10 jaar
- Wat is de voornaamste oorzaak van circulatiestilstand bij kinderen?
o Respiratoire insufficiëntie
§ zuurstoftekort/hypoxie
§ circulatiestilstand
o Zelden primair cardiale oorsprong
§ Uitzondering?
§ Circulatiestilstand meestal secundair
§ Grote kans op orgaanschade
- Volwassenen: ritmestoornissen meest voorkomende oorzaak
SYSTEMATISCHE BENADERING EN HERKENNEN VAN EEN ACUUT ZIEK KIND
- De gestructureerde opvang van een ernstig acuut ziek kind bestaat uit:
o Onmiddellijke handelingen
§ Primary survey
§ Resuscitatie
o Gerichte spoedeisende zorg
§ Secondary survey gericht op diagnostische aanknopingspunten
§ Spoedeisende behandeling
o Gedetailleerde herbeoordeling en definitieve behandeling
§ Herbeoordeling gericht op stabiliteit van vitale functies
§ Voortgezette zorg
- Primary survey en resuscitatie gaan hand in hand
4
