Samenvatting Insolventierecht

B. Keskin 2RPR C 2019-2020




INSOLVENTIERECHT
met inbegrip van het beslag- en executierecht

INLEIDING
 Oorspronkelijk: “Voorrechten en hypotheken”
- Boek III, Titel XVIII B.W.
- = de hypotheekwet (1851 !!)
- = 4 quasi-autonome instituten:
o Gehouden zijn tot schuld: SA – SE
o Voorrechten (wettelijke preferenties)
o Onroerende publiciteit
o Hypotheekrecht

 Verruiming: “Zekerheidsrechten”
- ‘overeenkomsten’ die zekerheid geven
- 2 soorten:
o Persoonlijke zekerheidsrechten
o Zakelijke zekerheidsrechten

 Nu: “Insolventierecht”
- Schuldenaar (SA) in financiële problemen
- Relatie schuldenaar (SA) – schuldeiser(s) (SE)

 Overzicht: 7 delen
I. Het vermogen
II. Het beslag- en executierecht
III. De vermogensvereffening
IV. De klassieke voorrechten
V. De zekerheidsovereenkomsten
VI. De informatiesystemen m.b.t. het vermogen
VII. De hypotheek




1

,B. Keskin 2RPR C 2019-2020


DEEL I: HET VERMOGEN
 Hoofdstuk 1: het vermogensbegrip
 Hoofdstuk 2: de juridische functie van het vermogen
 Hoofdstuk 3: het verhaalrecht van de schuldeisers
 Hoofdstuk 4: het vermogen als verhaalsobject
 Hoofdstuk 5: het bestuur van het vermogen

Hoofdstuk 1: het vermogensbegrip
 Definitie: “vermogen”
- = “geheel van goederen en rechten, in geld waardeerbaar, dat aan een bepaald
rechtssubject toebehoort”

 Vermogensbegrip in diverse vormen
- “eigendom”: zakenrecht
- “onderpand”: schuldvorderingen c.q. verbintenissen
- “vereffenen”: activa – pasiva
- “juridische algemeenheid”

Definitie “vermogensbegrip’ is nergens wettelijk gedefinieerd
Basisbeginselen waarop vermogen gebaseerd zijn:
 Art. 7 HypW
 Art. 8 HypW
 Art. 9 HypW

 Klassieke theorie omtrent ‘het vermogen’
4 regels:
- Alle rechtssubjecten hebben een vermogen
- Een rechtssubject heeft slechts 1 vermogen
- Apart vermogen vereist apart subject (persoon)
- Alleen rechtssubjecten hebben een vermogen

 Recente theorie omtrent ‘het vermogen’
= soepeler: vermogen staat centraal i.p.v. subject
(voorbeeld: advocaat/dokter met vennootschap)




2

,B. Keskin 2RPR C 2019-2020


Hoofdstuk 2: de juridische functie van het vermogen
 Principe
- Art. 7 & 8 Hyp.W.
 Art. 7 Hyp.W.: “Ieder die persoonlijk verbonden is, is gehouden zijn
verbintenissen na te komen onder het verband van al zijn goederen, hetzij
roerend hetzij onroerende, zo tegenwoordige als toekomstige.”
= de ondeelbaarheid van het vermogen

 Art. 8 Hyp.W.: “De goederen van de schuldenaar strekken tot
gemeenschappelijke waarborg voor zijn schuldeisers, en de prijs ervan
wordt onder hen naar evenredigheid van hun vordering verdeeld, tenzij er
tussen de schuldeisers wettige redenen van voorrang bestaan.”
= het gemeenschappelijk onderpand voor alle SE

 Beperkingen
- Onbeslagbaarheid: Art. 1408 Ger.W.


Hoofdstuk 3: het verhaalrecht van de schuldeisers
 Principe
- Schuldeisers (SE) kunnen verhaal nemen op vermogen van hun debiteurs (SA)
 = gemeenschappelijk onderpand
 MAAR:
 GEEN “zakelijk recht”
 GEEN “volgrecht”
 ENKEL “stil pandrecht”

1) Geen zakelijk recht: SE w niet eigenaar vh V -> SA kan verkopen/schenken
vb. stel SA heeft enkele auto’s (wil deze veiligstellen) -> nr platen terugsturen +
auto veiligstellen bij een vriend (kan!)
2) Geen volgrecht: SE ziet ten tijde de SA met een Mercedes, … SA kan niet zeggen
“die Mercedes moet je bijhouden!”
3) Als pandhouder kan je aan de rechter vragen om pand ten gelden te maken
(=pandverzilvering)

 Het verhaalrecht kan verschillende vormen aannemen
- (uitvoerend) beslag
- Faillissement
- Pandverzilvering
- Overdracht van schuldvordering als zekerheid
- Rechtstreekse vordering




3

, B. Keskin 2RPR C 2019-2020


Hoofdstuk 4: het vermogen als verhaalsobject
 Principe
- Vermogen van debiteur (SA) is onderpand voor schuldeisers (SE).
 Op moment dat men verhaalsrecht uitoefent
 Enkel stilzwijgend pandrecht
 LET OP:
 Onbeperkte zakelijke subrogatie/fluctuaties
 Géén volgrecht
 Wél preventiemaatregelen mogelijk (vb. bewarend beslag)

 Onverdeeldheid en gemeenschap
- Dat goederen onverdeeld zijn, heeft NIET tot gevolg dat zij aan het verhaalsrecht
van de SE van een deelgenoot worden onttrokken.
 Regel: - geen uitwinning mogelijk
- wel beslag (tot zekerheid) mogelijkheid
 Maar: art. 815 B.W.
 vb. onverdeelde eigendom
 vb. huwelijksgemeenschap
 vb. vennootschap

vb. Familie + kinderen A-B-C

A B C
(vermogen) (schuld van 100.000) (vermogen)

B: heeft café + gaat failliet: schuld van 100.000 aan KBC maar B heeft GEEN vermogen
 ouders sterven: nalatenschap = huis
KBC gaat B opvolgen voor vermogen --> zien dat B onverdeelde eigenaar is geworden
van een huis: wat gaat KBC doen? Kunnen zij beslag leggen?
 Ja, KBC kan beslag leggen op dat huis maar het huis is niet enkel van B maar ook
van A en C
--> overheid heeft een tussenoplossing gevonden
--> art. 815 B.W. (niemand kan verplicht worden in onverdeeldheid te blijven)
= onverdeeldheidstreding!
--> Bij OG geen betwisting: Rb gaat een notaris aanstellen -> zal deelgenoten
uitnodigen en voorstellen doen:
 A: wil huis niet kopen
 B: kan niet kopen want geen geld
 C: wil huis NIET kopen  dan openbaar verkoop
 C: wil huis WEL kopen  prijs: akkoord --> verdeeld tss A en B:
dan kan KBC beslag leggen op vermogen van B
(beslag leggen: GDW naar B om papier te tekenen zodat
zij niets meer kan verkopen)
KBC kan art. 815 BW niet opeisen, enkel mede-eigenaars vh huis kunnen dat!




4