KLINISCHE NEUROLOGIE:
LAETITIA YPERZEELE:
H1: cerebrocasculaire aandoeningen:
1.1 Wat is een beroerte?
Definitie:
Beroerte = plotse verstoring bloedvoorziening i/d hersenen (80% veroorzaakt door
herseninfarct & 20% veroorzaakt door hersenbloeding)
Beroertes:
- Wereldwijd gezondheidsprobleem
• 1e oorzaak van verworven handicap bij volwassenen
• 2e oorzaak van dementie
• 3e doodsoorzaak
- Hoge incidentie
• België: 27000 nieuwe beroertes per jaar
• Europa: 1100000 nieuwe beroertes per jaar
- Grote impact voor patiënt en zijn omgeving
• Handicap: 1/3 van overlevers na 1j nog volledig functioneel afhankelijk
• Secundaire problemen:
o Dementie
o Depressie
o Epilepsie
- Belangrijke socio-economische impact
• Hospitalisatie en behandeling +/- €44600 per patiënt
Belang van beroerte i/d kinesitherapie:
- Hoge prevalentie
- Ernstige gevolgen
- Multidisciplinaire aanpak
- Langdurige revalidatie
- Preventie
1.2 Wat zijn de symptomen van een beroerte?
Symptomen van een beroerte:
- Afhankelijk van de plaats van de doorbloedingsstoornis
- Symptomen kunnen herseninfarct en hersenbloeding niet
onderscheiden
1
,Beroertesymptomen:
Denk ook aan een beroerte bij plots ontstaan van:
- Problemen met slikken
- Blindheid of dubbelzicht
- Duizeligheid
- Hevige hoofdpijn
- Verwardheid of geheugenverlies
- Bewusteloosheid
Elke nieuwe neurologische uitval is verdacht voor beroerte!
TIA = ‘transient ischemic attack’
- Voorbijgaande (=transient) neurologische uitvalsverschijnsel
- Veroorzaakt door tijdelijke doorbloedingsstoornis, zonder blijvende
schade
- Meestal < 2 uur (symptomen)
- Alarmfunctie: 5-10% CVA binnen 7 dagen
- Amaurosis fugax:
• tijdelijke (voorbijgaande) blindheid van 1 oog
• Vorm van TIA
• Tijdelijke doorbloedingsstoornis netvlies
→ doorbloedingstoornis wordt hierbij gezien thv netvlies v/h
oog met een PLOTS opgetrede blindheid v één oog tot gevolg
A. carotis interna takt af in: A. ophthalmica → arterie die het
netvlies van bloed zal voorzien
Hoofdpijn bij beroerte:
Iemand met een CVA heeft niet noodzakelijk last van hoofdpijn!
Belangrijk(ste) symptoom bij zeldzame vormen van beroerte:
- Subarachnoïdale bloeding = bloeding die optreed door een scheur v/e een cerebraal
aneurysma (of bloedvatuitstulping) die wanneer de bloedvatwand gaat scheuren,
bloedlekage gaat geven tussen de hersenvliezen → (van buiten naar binnen):
duramater, arachnoïdia, pia mater
DUS: wanneer bloed weglekt thv arachnoïdia
= subarachnoïdale bloeding
• doordat bloed gaat vermengen met aanwezige
hersenvocht → gaat hersenvliezen prikkelen
→ gevolg: zeer plotse, hevige hoofdpijn
• tov frequentie → zeldzaam
- Cerebrale veneuze thrombose = enige vorm van beroerte die zich niet thv de
slagaders situeert maar thv de venen/ aders die het bloed terug afvoeren vanuit de
hersenen naar het hart → doordat er een probleem is bij afvoering v/h bloed (niet bij
aanvoer!), gaat er een drukverhoging plaatsvinden i/d schedel → geeft aanleiding tot
hoofdpijn
→ komt meer tot stand bij jonge vrouwen (zeker in combinatie met roken) doordat
oestrogeen(-houdende anticonceptie) het risico op veneuze trombose verhoogd
2
, 1.3 Wat zijn de oorzaken van een beroerte?
- Atherosclerose
- Cardiale embolie = klonters die afkomstig zijn vanuit het hart
- Micro-angiopathie = ‘small vessel disease’ = aantasting v/d kleine
fijne bloedvaatjes i/d hersenen
- Zeldzame oorzaken:
• Dissectie = scheurtjes i/d wand v/e slagader
• Patent foramen ovale = “gaatje i/h hart” → 1/4 mensen heeft
dit → gevolg: verbinding tussen linker en rechtervoorkamer, waardoor een
veneuze trombose (bijvoorbeeld afkomstig uit een diepveneuze trombose (DVT)
van het been) via de vena cava inferior i/h rechteratrium terechtkomen, via het
gaatje oversteken naar het linkeratrium en hieruit naar het linkerventrikel om zo
in de arteriële circulatie terecht te komen = paradoxaal embool
• Vasculitis = “bloedvatontsteking”
Atherosclerose:
= chronische aandoening waarbij vetten, cholesterol en andere stoffen zich ophopen in de
binnenwand van slagaders, wat leidt tot plaquevorming. Hierdoor worden de bloedvaten
vernauwd en stijver, wat de bloeddoorstroming belemmert en het risico op hart- en
vaatziekten verhoogt
Risicofactoren
- Leeftijd
- Geslacht
- Arteriële hypertensie
- Roken
- Diabetes mellitus
- Hyperlipidemie
- Sedentair leven
- Obesitas
- Familiale belasting
Onderzoek v/d halsslagaders:
carotis bifurcatie = plaats waar veel slagaderverkalking kan voorkomen
→ oftwel echografie (eerste prent):
blauwe kleur: plakke die wijst op lokaal aanwezige slagaderverkalking
→ andere: CT-angiografie of MR-angiografie
3
, Cardiale embolie:
meest voorkomende oorzaak: atriumfibrillatie (=
voorkamerfibrillatie)
= onregelmatig samentrekken v/d voorkamers waardoor het
bloed als het ware gaat “kolken”/ blijven hangen → voor een
deel gaat stase optreden waarbij klontering ontstaat en i/d
circulatie terechtkomt
(vergelijk met het water i/e rivier dat normaal een mooi debiet heeft,
maar soms verschillende poeltjes kan hebben waar het water blijft
hangen (typische plaats waar vuil zich gaat opstapelen)
Cardiale embolie: voorkamerfibrillatie
- Risico op VKF neemt toe met leeftijd
- Risico op beroerte door VKF neemt toe met leeftijd
- Ernstigere beroertes
VKF is een belangrijke risicofactor voor beroerte:
- Minstens 10% beroertes veroorzaakt door AF
- Hoge associatie met andere risicofactoren voor beroerte
- Risico op VKF neemt toe met leeftijd
- Risico op beroerte door VKF neemt toe met leeftijd
Micro-angiopathie:
Loodrecht op het eerste segment v/d a. cerebri media = lenticulostriatale
vaten: fijn afgetakte bloedvaatjes (eindarteriën) die de diepe hersenkernen v
bloed voorzien (zoals capsula interna en de basale kernen) → worden niet
afgesloten door klonter van op afstand, maar door lokale
verkalking/versuikering van bloedvaatjes (rood op prent) → voorbeeld van
cerebrale micro-angiopathie
Een infarct door micro-angiopathie in het posterieure deel v/d
capsula interna kan aanleiding geven tot volledige onderbreking
v/d dalende motorische banen → op die manier
verlammingsverschijnselen van zowel arm, been als gelaat van
contralateraal lichaamshelft
DUS: op een heel geconcentreerd oppervlak met veel banen die dicht bij elkaar
liggen, zal de functionele impact v/e klein letsel toch heel groot kunnen zijn
Twee voornaamste redenen van infarcten door micro-angiopathie:
- Hoge bloeddruk
- Suikerziekte (in combinatie met hoge cholesterol)
4
LAETITIA YPERZEELE:
H1: cerebrocasculaire aandoeningen:
1.1 Wat is een beroerte?
Definitie:
Beroerte = plotse verstoring bloedvoorziening i/d hersenen (80% veroorzaakt door
herseninfarct & 20% veroorzaakt door hersenbloeding)
Beroertes:
- Wereldwijd gezondheidsprobleem
• 1e oorzaak van verworven handicap bij volwassenen
• 2e oorzaak van dementie
• 3e doodsoorzaak
- Hoge incidentie
• België: 27000 nieuwe beroertes per jaar
• Europa: 1100000 nieuwe beroertes per jaar
- Grote impact voor patiënt en zijn omgeving
• Handicap: 1/3 van overlevers na 1j nog volledig functioneel afhankelijk
• Secundaire problemen:
o Dementie
o Depressie
o Epilepsie
- Belangrijke socio-economische impact
• Hospitalisatie en behandeling +/- €44600 per patiënt
Belang van beroerte i/d kinesitherapie:
- Hoge prevalentie
- Ernstige gevolgen
- Multidisciplinaire aanpak
- Langdurige revalidatie
- Preventie
1.2 Wat zijn de symptomen van een beroerte?
Symptomen van een beroerte:
- Afhankelijk van de plaats van de doorbloedingsstoornis
- Symptomen kunnen herseninfarct en hersenbloeding niet
onderscheiden
1
,Beroertesymptomen:
Denk ook aan een beroerte bij plots ontstaan van:
- Problemen met slikken
- Blindheid of dubbelzicht
- Duizeligheid
- Hevige hoofdpijn
- Verwardheid of geheugenverlies
- Bewusteloosheid
Elke nieuwe neurologische uitval is verdacht voor beroerte!
TIA = ‘transient ischemic attack’
- Voorbijgaande (=transient) neurologische uitvalsverschijnsel
- Veroorzaakt door tijdelijke doorbloedingsstoornis, zonder blijvende
schade
- Meestal < 2 uur (symptomen)
- Alarmfunctie: 5-10% CVA binnen 7 dagen
- Amaurosis fugax:
• tijdelijke (voorbijgaande) blindheid van 1 oog
• Vorm van TIA
• Tijdelijke doorbloedingsstoornis netvlies
→ doorbloedingstoornis wordt hierbij gezien thv netvlies v/h
oog met een PLOTS opgetrede blindheid v één oog tot gevolg
A. carotis interna takt af in: A. ophthalmica → arterie die het
netvlies van bloed zal voorzien
Hoofdpijn bij beroerte:
Iemand met een CVA heeft niet noodzakelijk last van hoofdpijn!
Belangrijk(ste) symptoom bij zeldzame vormen van beroerte:
- Subarachnoïdale bloeding = bloeding die optreed door een scheur v/e een cerebraal
aneurysma (of bloedvatuitstulping) die wanneer de bloedvatwand gaat scheuren,
bloedlekage gaat geven tussen de hersenvliezen → (van buiten naar binnen):
duramater, arachnoïdia, pia mater
DUS: wanneer bloed weglekt thv arachnoïdia
= subarachnoïdale bloeding
• doordat bloed gaat vermengen met aanwezige
hersenvocht → gaat hersenvliezen prikkelen
→ gevolg: zeer plotse, hevige hoofdpijn
• tov frequentie → zeldzaam
- Cerebrale veneuze thrombose = enige vorm van beroerte die zich niet thv de
slagaders situeert maar thv de venen/ aders die het bloed terug afvoeren vanuit de
hersenen naar het hart → doordat er een probleem is bij afvoering v/h bloed (niet bij
aanvoer!), gaat er een drukverhoging plaatsvinden i/d schedel → geeft aanleiding tot
hoofdpijn
→ komt meer tot stand bij jonge vrouwen (zeker in combinatie met roken) doordat
oestrogeen(-houdende anticonceptie) het risico op veneuze trombose verhoogd
2
, 1.3 Wat zijn de oorzaken van een beroerte?
- Atherosclerose
- Cardiale embolie = klonters die afkomstig zijn vanuit het hart
- Micro-angiopathie = ‘small vessel disease’ = aantasting v/d kleine
fijne bloedvaatjes i/d hersenen
- Zeldzame oorzaken:
• Dissectie = scheurtjes i/d wand v/e slagader
• Patent foramen ovale = “gaatje i/h hart” → 1/4 mensen heeft
dit → gevolg: verbinding tussen linker en rechtervoorkamer, waardoor een
veneuze trombose (bijvoorbeeld afkomstig uit een diepveneuze trombose (DVT)
van het been) via de vena cava inferior i/h rechteratrium terechtkomen, via het
gaatje oversteken naar het linkeratrium en hieruit naar het linkerventrikel om zo
in de arteriële circulatie terecht te komen = paradoxaal embool
• Vasculitis = “bloedvatontsteking”
Atherosclerose:
= chronische aandoening waarbij vetten, cholesterol en andere stoffen zich ophopen in de
binnenwand van slagaders, wat leidt tot plaquevorming. Hierdoor worden de bloedvaten
vernauwd en stijver, wat de bloeddoorstroming belemmert en het risico op hart- en
vaatziekten verhoogt
Risicofactoren
- Leeftijd
- Geslacht
- Arteriële hypertensie
- Roken
- Diabetes mellitus
- Hyperlipidemie
- Sedentair leven
- Obesitas
- Familiale belasting
Onderzoek v/d halsslagaders:
carotis bifurcatie = plaats waar veel slagaderverkalking kan voorkomen
→ oftwel echografie (eerste prent):
blauwe kleur: plakke die wijst op lokaal aanwezige slagaderverkalking
→ andere: CT-angiografie of MR-angiografie
3
, Cardiale embolie:
meest voorkomende oorzaak: atriumfibrillatie (=
voorkamerfibrillatie)
= onregelmatig samentrekken v/d voorkamers waardoor het
bloed als het ware gaat “kolken”/ blijven hangen → voor een
deel gaat stase optreden waarbij klontering ontstaat en i/d
circulatie terechtkomt
(vergelijk met het water i/e rivier dat normaal een mooi debiet heeft,
maar soms verschillende poeltjes kan hebben waar het water blijft
hangen (typische plaats waar vuil zich gaat opstapelen)
Cardiale embolie: voorkamerfibrillatie
- Risico op VKF neemt toe met leeftijd
- Risico op beroerte door VKF neemt toe met leeftijd
- Ernstigere beroertes
VKF is een belangrijke risicofactor voor beroerte:
- Minstens 10% beroertes veroorzaakt door AF
- Hoge associatie met andere risicofactoren voor beroerte
- Risico op VKF neemt toe met leeftijd
- Risico op beroerte door VKF neemt toe met leeftijd
Micro-angiopathie:
Loodrecht op het eerste segment v/d a. cerebri media = lenticulostriatale
vaten: fijn afgetakte bloedvaatjes (eindarteriën) die de diepe hersenkernen v
bloed voorzien (zoals capsula interna en de basale kernen) → worden niet
afgesloten door klonter van op afstand, maar door lokale
verkalking/versuikering van bloedvaatjes (rood op prent) → voorbeeld van
cerebrale micro-angiopathie
Een infarct door micro-angiopathie in het posterieure deel v/d
capsula interna kan aanleiding geven tot volledige onderbreking
v/d dalende motorische banen → op die manier
verlammingsverschijnselen van zowel arm, been als gelaat van
contralateraal lichaamshelft
DUS: op een heel geconcentreerd oppervlak met veel banen die dicht bij elkaar
liggen, zal de functionele impact v/e klein letsel toch heel groot kunnen zijn
Twee voornaamste redenen van infarcten door micro-angiopathie:
- Hoge bloeddruk
- Suikerziekte (in combinatie met hoge cholesterol)
4
