Cellen en Weefsels
D013520A
Academiejaar: 2025 – 2026
Maxim De Clercq
1ste bachelor Biomedische Wetenschappen
,Maxim De Clercq AJ: 2025 – 2026
Biomedische Wetenschappen Cellen en weefsels 2
,Maxim De Clercq AJ: 2025 – 2026
INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave ............................................................................................................................. 3
Cytologie ...................................................................................................................................... 5
H0 Inleiding tot de cytologie .......................................................................................................5
H1 Het celmembraan.................................................................................................................6
Bouw van het celmembraan .......................................................................................................... 6
Membraaneiwitten ....................................................................................................................... 9
Membraansuikers ...................................................................................................................... 10
Membraanfuncties ..................................................................................................................... 11
H2 Het cytoplasma .................................................................................................................. 19
Cytosol ...................................................................................................................................... 19
Celorganellen............................................................................................................................. 19
Cytoskelet.................................................................................................................................. 25
H3 De celkern .......................................................................................................................... 31
Algemeen ................................................................................................................................... 31
De nucleolus .............................................................................................................................. 31
Het chromatine bestaat uit chromosomen .................................................................................. 31
DNA-schade............................................................................................................................... 33
DNA-repairmechanismen ........................................................................................................... 34
H4 eiwitsynthese ..................................................................................................................... 35
Genetische codes ...................................................................................................................... 35
Het centrale dogma van de celbiologie ........................................................................................ 36
De transcriptie ........................................................................................................................... 37
De Translatie .............................................................................................................................. 40
H5 De celcyclus en celdifferentiatie ......................................................................................... 41
De vier fasen van de celcyclus..................................................................................................... 41
Het cel-cyclus controlesysteem .................................................................................................. 42
Celdood ..................................................................................................................................... 43
Celdifferentiatie ......................................................................................................................... 44
H6 Kankers .............................................................................................................................. 46
Histologie ................................................................................................................................... 47
H1 Histologische technieken ................................................................................................... 47
Algemeen ................................................................................................................................... 47
Weefselbewerking ...................................................................................................................... 47
Observatiemethoden .................................................................................................................. 52
H2 Epitheelweefsel.................................................................................................................. 53
Algemeen ................................................................................................................................... 53
Bedekkend epitheel .................................................................................................................... 53
Klierepitheel ............................................................................................................................... 61
Myo-epitheel .............................................................................................................................. 67
Neuro-epitheel ........................................................................................................................... 67
Transportprocessen in epitheelcellen.......................................................................................... 67
Vernieuwing van epitheelcellen ................................................................................................... 68
Biomedische Wetenschappen Cellen en weefsels 3
,Maxim De Clercq AJ: 2025 – 2026
H3 Eigenlijk bindweefsel .......................................................................................................... 69
Inleiding ..................................................................................................................................... 69
Algemeen ................................................................................................................................... 69
Cellulaire component ................................................................................................................. 71
Extracellulaire matrix .................................................................................................................. 76
Types van eigenlijk bindweefsel ................................................................................................... 81
H4 Bloed ................................................................................................................................. 83
Inleiding ..................................................................................................................................... 83
Algemeen ................................................................................................................................... 83
Extracellulaire matrix .................................................................................................................. 83
Cellulaire component ................................................................................................................. 84
Hematopoëse ............................................................................................................................ 90
H5 Kraakbeen .......................................................................................................................... 92
Algemeen ................................................................................................................................... 92
Chondrogenese en groei ............................................................................................................. 92
Cellulaire component ................................................................................................................. 93
Extracellulaire matrix .................................................................................................................. 94
Types ......................................................................................................................................... 95
H6 Bot ..................................................................................................................................... 97
Inleiding ..................................................................................................................................... 97
Algemeen ................................................................................................................................... 97
Cellulaire component ................................................................................................................. 99
Plexiform en lamellair bot ..........................................................................................................101
Osteogenese .............................................................................................................................102
Histofysiologie van bot...............................................................................................................105
Botregeneratie ..........................................................................................................................105
Botverbindingen ........................................................................................................................105
H7 Spierweefsel .................................................................................................................... 108
Algemeen ..................................................................................................................................108
Skeletspierweefsel ....................................................................................................................108
Hartspierweefsel .......................................................................................................................114
Glad spierweefsel ......................................................................................................................116
H8 zenuwweefsel .................................................................................................................. 118
Algemeen ..................................................................................................................................118
Neuronen ..................................................................................................................................120
Synapsen ..................................................................................................................................123
Neuroglia ..................................................................................................................................125
Zenuwvezel ...............................................................................................................................127
Witte en grijze stof .....................................................................................................................129
De- en regeneratie .....................................................................................................................130
Biomedische Wetenschappen Cellen en weefsels 4
, Maxim De Clercq AJ: 2025 – 2026
CYTOLOGIE
H0 INLEIDING TOT DE CYTOLOGIE
Er zijn vier basisconcepten die een cel definiëren:
1. Cellen zijn de anatomische eenheden of bouwstenen van alle leven
2. Cellen zijn de kleinste functionerende eenheden van leven
3. Cellen worden gevormd door deling van eerder bestaande cellen
4. In elke cel wordt een inwendig evenwicht of homeostase gehandhaafd
Stelling drie is juist, maar men is het erover eens dat dankzij het toevallig optreden van
de juiste fysicochemische processen de eerste cellen ontstaan zijn.
Op basis van organismen kunnen we de prokaryoten (eenvoudigere inwendige
organisatie) en de eukaryoten (complexer en groter) onderscheiden.
Nota: virussen voldoen niet aan de definitie van een cel, we kunnen dan ook stellen dat
virussen geen levende zaken zijn. Ze bevatten vooral DNA, omhuld door een eiwitmantel
(en enveloppe).
Biomedische Wetenschappen Cellen en weefsels 5
D013520A
Academiejaar: 2025 – 2026
Maxim De Clercq
1ste bachelor Biomedische Wetenschappen
,Maxim De Clercq AJ: 2025 – 2026
Biomedische Wetenschappen Cellen en weefsels 2
,Maxim De Clercq AJ: 2025 – 2026
INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave ............................................................................................................................. 3
Cytologie ...................................................................................................................................... 5
H0 Inleiding tot de cytologie .......................................................................................................5
H1 Het celmembraan.................................................................................................................6
Bouw van het celmembraan .......................................................................................................... 6
Membraaneiwitten ....................................................................................................................... 9
Membraansuikers ...................................................................................................................... 10
Membraanfuncties ..................................................................................................................... 11
H2 Het cytoplasma .................................................................................................................. 19
Cytosol ...................................................................................................................................... 19
Celorganellen............................................................................................................................. 19
Cytoskelet.................................................................................................................................. 25
H3 De celkern .......................................................................................................................... 31
Algemeen ................................................................................................................................... 31
De nucleolus .............................................................................................................................. 31
Het chromatine bestaat uit chromosomen .................................................................................. 31
DNA-schade............................................................................................................................... 33
DNA-repairmechanismen ........................................................................................................... 34
H4 eiwitsynthese ..................................................................................................................... 35
Genetische codes ...................................................................................................................... 35
Het centrale dogma van de celbiologie ........................................................................................ 36
De transcriptie ........................................................................................................................... 37
De Translatie .............................................................................................................................. 40
H5 De celcyclus en celdifferentiatie ......................................................................................... 41
De vier fasen van de celcyclus..................................................................................................... 41
Het cel-cyclus controlesysteem .................................................................................................. 42
Celdood ..................................................................................................................................... 43
Celdifferentiatie ......................................................................................................................... 44
H6 Kankers .............................................................................................................................. 46
Histologie ................................................................................................................................... 47
H1 Histologische technieken ................................................................................................... 47
Algemeen ................................................................................................................................... 47
Weefselbewerking ...................................................................................................................... 47
Observatiemethoden .................................................................................................................. 52
H2 Epitheelweefsel.................................................................................................................. 53
Algemeen ................................................................................................................................... 53
Bedekkend epitheel .................................................................................................................... 53
Klierepitheel ............................................................................................................................... 61
Myo-epitheel .............................................................................................................................. 67
Neuro-epitheel ........................................................................................................................... 67
Transportprocessen in epitheelcellen.......................................................................................... 67
Vernieuwing van epitheelcellen ................................................................................................... 68
Biomedische Wetenschappen Cellen en weefsels 3
,Maxim De Clercq AJ: 2025 – 2026
H3 Eigenlijk bindweefsel .......................................................................................................... 69
Inleiding ..................................................................................................................................... 69
Algemeen ................................................................................................................................... 69
Cellulaire component ................................................................................................................. 71
Extracellulaire matrix .................................................................................................................. 76
Types van eigenlijk bindweefsel ................................................................................................... 81
H4 Bloed ................................................................................................................................. 83
Inleiding ..................................................................................................................................... 83
Algemeen ................................................................................................................................... 83
Extracellulaire matrix .................................................................................................................. 83
Cellulaire component ................................................................................................................. 84
Hematopoëse ............................................................................................................................ 90
H5 Kraakbeen .......................................................................................................................... 92
Algemeen ................................................................................................................................... 92
Chondrogenese en groei ............................................................................................................. 92
Cellulaire component ................................................................................................................. 93
Extracellulaire matrix .................................................................................................................. 94
Types ......................................................................................................................................... 95
H6 Bot ..................................................................................................................................... 97
Inleiding ..................................................................................................................................... 97
Algemeen ................................................................................................................................... 97
Cellulaire component ................................................................................................................. 99
Plexiform en lamellair bot ..........................................................................................................101
Osteogenese .............................................................................................................................102
Histofysiologie van bot...............................................................................................................105
Botregeneratie ..........................................................................................................................105
Botverbindingen ........................................................................................................................105
H7 Spierweefsel .................................................................................................................... 108
Algemeen ..................................................................................................................................108
Skeletspierweefsel ....................................................................................................................108
Hartspierweefsel .......................................................................................................................114
Glad spierweefsel ......................................................................................................................116
H8 zenuwweefsel .................................................................................................................. 118
Algemeen ..................................................................................................................................118
Neuronen ..................................................................................................................................120
Synapsen ..................................................................................................................................123
Neuroglia ..................................................................................................................................125
Zenuwvezel ...............................................................................................................................127
Witte en grijze stof .....................................................................................................................129
De- en regeneratie .....................................................................................................................130
Biomedische Wetenschappen Cellen en weefsels 4
, Maxim De Clercq AJ: 2025 – 2026
CYTOLOGIE
H0 INLEIDING TOT DE CYTOLOGIE
Er zijn vier basisconcepten die een cel definiëren:
1. Cellen zijn de anatomische eenheden of bouwstenen van alle leven
2. Cellen zijn de kleinste functionerende eenheden van leven
3. Cellen worden gevormd door deling van eerder bestaande cellen
4. In elke cel wordt een inwendig evenwicht of homeostase gehandhaafd
Stelling drie is juist, maar men is het erover eens dat dankzij het toevallig optreden van
de juiste fysicochemische processen de eerste cellen ontstaan zijn.
Op basis van organismen kunnen we de prokaryoten (eenvoudigere inwendige
organisatie) en de eukaryoten (complexer en groter) onderscheiden.
Nota: virussen voldoen niet aan de definitie van een cel, we kunnen dan ook stellen dat
virussen geen levende zaken zijn. Ze bevatten vooral DNA, omhuld door een eiwitmantel
(en enveloppe).
Biomedische Wetenschappen Cellen en weefsels 5