Hoorcollege 1 – Inleiding
Het historisch uitgangspunt is ‘the loss lies where it falls’ = de schade blijft liggen waar ze
valt.
→ gaat eigenlijk niet meer helemaal op, vandaag leven we in een moderne
verzorgingsstaat waar het principe ‘pech moet weg’ is. We willen de schade zo
veel mogelijk vergoeden en niet laten liggen
Voorbeeld 1: speelzand
→ asbest, dus overheid heeft oproep gedaan om het niet langer te gebruiken en
verkopen
→ vroeger waren die vezels gunstig in de bouwsector als isolatie, maar als je een vloer
gaat uitbreken en die vezels verspreiden en je ademt die in, kan je kankers
ontwikkelen op lange termijn omdat dat op je longen pakt
→ welke vragen van schadevergoedingsrecht?
− Productaansprakelijkheid
Verschillende producenten, dus welke producent heeft het aan mij
verkocht?
Wat is uw schade? Want de ziekte komt pas binnen 30 of 40 jaar en
nu nog niet
Voorbeeld 2: brand in Crans Montana
→ Casus met heel veel slachtoffers
→ Strafrechtelijke aansprakelijkheid en burgerrechtelijke aansprakelijkheid
→ Grondslagen voor vergoeding?
Gebrekkige zaak (1 route naar buiten, branddeur versperd, isomo-
plafond,…)
Bouwheer (10 jaar)
Verzekering voor brand en ontploffing indien je een publieke ruimte uitbaat
en dan ben je foutloos aansprakelijk (maar dan wel gedekt door die
verzekering)
Voorbeeld 3: klimaatzaken (Shell-zaak)
→ Men verwijt aan Shell dat ze te weinig doen om co-uitstoot te verminderen en
verantwoordelijk zijn voor de klimaatproblematiek
,1.1. Overzicht van de vergoedingsregelingen
1.1.1. Gemeen buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht
= art. 1382-1386bis OBW (boek 6 nieuw BW)
Enerzijds is er de persoonlijke aansprakelijkheid voor je eigen daad en anderzijds is er
je kwalitatieve aansprakelijkheid omwille van mijn hoedanigheid.
Er zijn strenge voorwaarden:
1. Fout
2. Schade
3. Oorzakelijk verband
! Stel in het kader van het onderwijs waarvoor een student aansprakelijk is, een fout heeft
begaan, kan je ook de onderwijsinstelling aanspreken (niet meer de onderwijzer
natuurlijke persoon) -> toezicht verplichting (hoe kleiner de kinderen, hoe strenger het
toezicht moet zijn)
! Art. 1386 is geschrapt (voor gebouwen), want dat kan opgaan in de aansprakelijkheid van
zaken (gebouw kan als een gebrekkige zaak beschouwd worden)
Dit is lang de enige uitzondering geweest op het principe van het uitgangspunt the loss
lies where it falls.
→ Als je kan aantonen dat iemand aansprakelijk is, krijg je integrale
schadevergoeding
→ Heel algemeen toepassingsgebied, dus voor elk type schadegeval, dus niet
beperkt tot specifieke casussen
1.1.2. Objectieve en foutloze aansprakelijkheid
Om aan de zware bewijsvoering (fout, schade en oorzakelijk verband) tegemoet te komen,
heeft men sinds het einde van de 19e eeuw deze aansprakelijkheid ingevoerd.
→ Door de industrialisering en opkomst van de moderne technologie slaagde men er
vaak niet in om de fout te bewijzen, dus men heeft dat opgelost door de
objectieve/foutloze aansprakelijkheid in te voeren
→ Aansprakelijkheid waarbij je niet langer de fout moet bewijzen
Het toepassingsgebied is heel fragmentarisch, heel beperkt. De voorwaarden zijn ook
verschillend voor elk regime.
→ Sommigen ingevoerd bij wet (vb. productaansprakelijkheid), sommigen door de RS
(vb. bovenmatige burenhinder)
, → Een potentiële nieuwe aansprakelijkheid (omwille van het gebrek aan rekening
houden met ecologische schade van boek 6) is de ecologische aansprakelijkheid
(schade aan het milieu)
1.1.3. Aansprakelijkheidsverzekering
= art. 141-153 Wet op de Verzekeringen
Als de benadeelde erin slaagt om de strenge voorwaarden te bewijzen, dan kan het zijn
dat de aansprakelijke persoon insolvabel is.
→ Je kan als aansprakelijke (op voorhand) een verzekering sluiten
→ Aanvulling op de buitencontractuele aansprakelijkheid (want we moeten nog
steeds eerst aantonen dat iemand aansprakelijk is)
Sommige aansprakelijkheidsverzekeringen zijn verplicht:
- WAM-verzekering
- BA exploitatie voor ondernemingen (als je een onderneming opstart voor schade
in het kader van de onderneming)
- Beroepsaansprakelijkheid-verzekering voor vrije beroepen
- Vrijwilligersorganisaties (de organisatie moet een verzekering afsluiten)
- Aannemers, architecten en andere dienstverleners in de bouwsector
De benadeelden hebben een rechtstreekse vordering tav de verzekeraar.
→ Art. 150 Wet Verzekeringen
→ Schadeverwekker heeft verzekeringsovereenkomst obv waarvan verzekeraar
dekking moet geven, maar als er geen rechtstreekse vordering is, moet de
verzekeraar aan de schadeverwekker betalen, maar dan is er het risico dat er niks
meer overblijft voor de benadeelde
DUS
De benadeelde heeft een eigen recht tav de verzekeraar
→ Tegenwerpelijkheid van excepties = art. 151 Wet Verzekeringen -> normaal gezien
excepties van na het instellen van de RV niet meer tegenwerpelijk, maar hier
uitzondering daarop
! als kotstudent val je nog steeds onder je familiale verzekering (staat expliciet in een KB).
1.1.4. Sociale zekerheid
Het kan gebeuren dat je de dader of schadeverwekker niet kan identificeren, dus dan kan
je die ook niet aansprakelijk stellen. Het kan ook zijn dat de voorwaarden voor
aansprakelijkheid niet vervuld zijn.
→ Schade wordt vergoed in eerste instantie door de sociale zekerheid
, → Sociale zekerheid (voor werkenden) en sociale bijstand (voor onvrijwillige niet-
werkenden)
Het is een alternatief vergoedingssysteem, want het staat los van de aansprakelijkheid.
→ Beperkt toepassingsgebied
→ Uitkering zal ook niet altijd integraal zijn
1.1.5. Rechtstreekse verzekering
Deze sluit je af als potentiële benadeelde (en dus niet als schadeverwekker zoals bij de
aansprakelijkheidsverzekering) en geldt voor eigen schade.
→ Alternatief vergoedingssysteem, want het staat los van de aansprakelijkheid
→ Beperkt toepassingsgebied (voor bepaalde risico’s)
→ Vb. hospitalisatieverzekering, brandverzekering
1.1.6. Schadefondsen
Stel dat je in het ziekenhuis terecht komt en er gebeurt tijdens je opname iets, dan is het
niet heel gemakkelijk om het ziekenhuis aansprakelijk te stellen.
→ Het is een middelenverbintenis, want zelfs als de protocollen gevolgd worden,
kunnen er dingen mislopen
→ Voor dat soort zaken kan eigenlijk niemand aansprakelijk gesteld worden, daarom
is er een schadefonds opgericht
Een schadefonds wordt opgericht op initiatief van de overheid waar de
verzekeringstechniek niet toegepast kan worden, noch via het aansprakelijkheidsrecht.
→ Sommige doordacht, andere steekvlampolitiek (hele maatschappij ergens over
verontwaardigd)
→ Bepaalde categorieën van personen moeten betalen voor dit fonds
Het is een alternatief vergoedingssysteem met een beperkt toepassingsgebied en
meestal geen integrale vergoeding.
Voorbeelden:
- Softenon-fonds (kinderen met afwijkingen)
- Fonds voor arbeidsongevallen
- Fonds voor medische ongevallen
- Asbestfonds
- Fonds technologische rampen (vb. gaslek Gullingen, ontploffing Luik,…)
- Fonds tot hulp van opzettelijke gewelddaden (vb. Bende van Nijvel, Dutroux,…)
- …
Het historisch uitgangspunt is ‘the loss lies where it falls’ = de schade blijft liggen waar ze
valt.
→ gaat eigenlijk niet meer helemaal op, vandaag leven we in een moderne
verzorgingsstaat waar het principe ‘pech moet weg’ is. We willen de schade zo
veel mogelijk vergoeden en niet laten liggen
Voorbeeld 1: speelzand
→ asbest, dus overheid heeft oproep gedaan om het niet langer te gebruiken en
verkopen
→ vroeger waren die vezels gunstig in de bouwsector als isolatie, maar als je een vloer
gaat uitbreken en die vezels verspreiden en je ademt die in, kan je kankers
ontwikkelen op lange termijn omdat dat op je longen pakt
→ welke vragen van schadevergoedingsrecht?
− Productaansprakelijkheid
Verschillende producenten, dus welke producent heeft het aan mij
verkocht?
Wat is uw schade? Want de ziekte komt pas binnen 30 of 40 jaar en
nu nog niet
Voorbeeld 2: brand in Crans Montana
→ Casus met heel veel slachtoffers
→ Strafrechtelijke aansprakelijkheid en burgerrechtelijke aansprakelijkheid
→ Grondslagen voor vergoeding?
Gebrekkige zaak (1 route naar buiten, branddeur versperd, isomo-
plafond,…)
Bouwheer (10 jaar)
Verzekering voor brand en ontploffing indien je een publieke ruimte uitbaat
en dan ben je foutloos aansprakelijk (maar dan wel gedekt door die
verzekering)
Voorbeeld 3: klimaatzaken (Shell-zaak)
→ Men verwijt aan Shell dat ze te weinig doen om co-uitstoot te verminderen en
verantwoordelijk zijn voor de klimaatproblematiek
,1.1. Overzicht van de vergoedingsregelingen
1.1.1. Gemeen buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht
= art. 1382-1386bis OBW (boek 6 nieuw BW)
Enerzijds is er de persoonlijke aansprakelijkheid voor je eigen daad en anderzijds is er
je kwalitatieve aansprakelijkheid omwille van mijn hoedanigheid.
Er zijn strenge voorwaarden:
1. Fout
2. Schade
3. Oorzakelijk verband
! Stel in het kader van het onderwijs waarvoor een student aansprakelijk is, een fout heeft
begaan, kan je ook de onderwijsinstelling aanspreken (niet meer de onderwijzer
natuurlijke persoon) -> toezicht verplichting (hoe kleiner de kinderen, hoe strenger het
toezicht moet zijn)
! Art. 1386 is geschrapt (voor gebouwen), want dat kan opgaan in de aansprakelijkheid van
zaken (gebouw kan als een gebrekkige zaak beschouwd worden)
Dit is lang de enige uitzondering geweest op het principe van het uitgangspunt the loss
lies where it falls.
→ Als je kan aantonen dat iemand aansprakelijk is, krijg je integrale
schadevergoeding
→ Heel algemeen toepassingsgebied, dus voor elk type schadegeval, dus niet
beperkt tot specifieke casussen
1.1.2. Objectieve en foutloze aansprakelijkheid
Om aan de zware bewijsvoering (fout, schade en oorzakelijk verband) tegemoet te komen,
heeft men sinds het einde van de 19e eeuw deze aansprakelijkheid ingevoerd.
→ Door de industrialisering en opkomst van de moderne technologie slaagde men er
vaak niet in om de fout te bewijzen, dus men heeft dat opgelost door de
objectieve/foutloze aansprakelijkheid in te voeren
→ Aansprakelijkheid waarbij je niet langer de fout moet bewijzen
Het toepassingsgebied is heel fragmentarisch, heel beperkt. De voorwaarden zijn ook
verschillend voor elk regime.
→ Sommigen ingevoerd bij wet (vb. productaansprakelijkheid), sommigen door de RS
(vb. bovenmatige burenhinder)
, → Een potentiële nieuwe aansprakelijkheid (omwille van het gebrek aan rekening
houden met ecologische schade van boek 6) is de ecologische aansprakelijkheid
(schade aan het milieu)
1.1.3. Aansprakelijkheidsverzekering
= art. 141-153 Wet op de Verzekeringen
Als de benadeelde erin slaagt om de strenge voorwaarden te bewijzen, dan kan het zijn
dat de aansprakelijke persoon insolvabel is.
→ Je kan als aansprakelijke (op voorhand) een verzekering sluiten
→ Aanvulling op de buitencontractuele aansprakelijkheid (want we moeten nog
steeds eerst aantonen dat iemand aansprakelijk is)
Sommige aansprakelijkheidsverzekeringen zijn verplicht:
- WAM-verzekering
- BA exploitatie voor ondernemingen (als je een onderneming opstart voor schade
in het kader van de onderneming)
- Beroepsaansprakelijkheid-verzekering voor vrije beroepen
- Vrijwilligersorganisaties (de organisatie moet een verzekering afsluiten)
- Aannemers, architecten en andere dienstverleners in de bouwsector
De benadeelden hebben een rechtstreekse vordering tav de verzekeraar.
→ Art. 150 Wet Verzekeringen
→ Schadeverwekker heeft verzekeringsovereenkomst obv waarvan verzekeraar
dekking moet geven, maar als er geen rechtstreekse vordering is, moet de
verzekeraar aan de schadeverwekker betalen, maar dan is er het risico dat er niks
meer overblijft voor de benadeelde
DUS
De benadeelde heeft een eigen recht tav de verzekeraar
→ Tegenwerpelijkheid van excepties = art. 151 Wet Verzekeringen -> normaal gezien
excepties van na het instellen van de RV niet meer tegenwerpelijk, maar hier
uitzondering daarop
! als kotstudent val je nog steeds onder je familiale verzekering (staat expliciet in een KB).
1.1.4. Sociale zekerheid
Het kan gebeuren dat je de dader of schadeverwekker niet kan identificeren, dus dan kan
je die ook niet aansprakelijk stellen. Het kan ook zijn dat de voorwaarden voor
aansprakelijkheid niet vervuld zijn.
→ Schade wordt vergoed in eerste instantie door de sociale zekerheid
, → Sociale zekerheid (voor werkenden) en sociale bijstand (voor onvrijwillige niet-
werkenden)
Het is een alternatief vergoedingssysteem, want het staat los van de aansprakelijkheid.
→ Beperkt toepassingsgebied
→ Uitkering zal ook niet altijd integraal zijn
1.1.5. Rechtstreekse verzekering
Deze sluit je af als potentiële benadeelde (en dus niet als schadeverwekker zoals bij de
aansprakelijkheidsverzekering) en geldt voor eigen schade.
→ Alternatief vergoedingssysteem, want het staat los van de aansprakelijkheid
→ Beperkt toepassingsgebied (voor bepaalde risico’s)
→ Vb. hospitalisatieverzekering, brandverzekering
1.1.6. Schadefondsen
Stel dat je in het ziekenhuis terecht komt en er gebeurt tijdens je opname iets, dan is het
niet heel gemakkelijk om het ziekenhuis aansprakelijk te stellen.
→ Het is een middelenverbintenis, want zelfs als de protocollen gevolgd worden,
kunnen er dingen mislopen
→ Voor dat soort zaken kan eigenlijk niemand aansprakelijk gesteld worden, daarom
is er een schadefonds opgericht
Een schadefonds wordt opgericht op initiatief van de overheid waar de
verzekeringstechniek niet toegepast kan worden, noch via het aansprakelijkheidsrecht.
→ Sommige doordacht, andere steekvlampolitiek (hele maatschappij ergens over
verontwaardigd)
→ Bepaalde categorieën van personen moeten betalen voor dit fonds
Het is een alternatief vergoedingssysteem met een beperkt toepassingsgebied en
meestal geen integrale vergoeding.
Voorbeelden:
- Softenon-fonds (kinderen met afwijkingen)
- Fonds voor arbeidsongevallen
- Fonds voor medische ongevallen
- Asbestfonds
- Fonds technologische rampen (vb. gaslek Gullingen, ontploffing Luik,…)
- Fonds tot hulp van opzettelijke gewelddaden (vb. Bende van Nijvel, Dutroux,…)
- …
